METİN ATAMER

Arşimed

Tarihte yaşamış iki insana karşı hayranlık duyarım. Yaşadıkları yılları ve o yıllardaki imkanları düşündüğünüzde inanılması çok güç olan konularda büyük başarı sağladıklarına inanırsınız. Hele o tarihte toplumun kültür seviyesini de düşünürseniz, bir mucize bulmak, aklın iyi kullanıldığını, sizin de benim gibi düşüneceğinize inanmaktayım. Milattan Önce 287 yıllarında Siracusa’da doğmuş Ἀρχιμήδης, bizim Arşimet adıyla bildiğimiz bilge kişi, Magna Graecia’nın özerk bir bölgesi olan Sirakuza’da yaşamıştır. 

Arşimed’in babasının gök bilimleri ile uğraşan bir matematikçi olduğunu tarih kitaplardan bilmekteyiz. Ancak babası hakkında fazla bir bilgi yoktur. Hatta babasının isminin ne olduğu bilinmez. Arşimed’in hayatının, Heracleides tarafından tutulduğu da tarihçiler tarafından söylenmekte. Tam olarak detaylı hayatı bilinmemekle beraber, Arşimed’in de babası gibi matematikçi olduğu bilinir. Arşimed’in MÖ 212 yılında Roma askerleri tarafından öldürüldüğü söylenir. Rivayet odur ki Arşimed, bir teori üzerinde çalışırken Romalı askerler tarafından yakalanır. Komutanlarına götürülmek istenir. Buna direnen Arşimed, üzerinde çalıştığı konunun bitmesinden sonra gitmeyi teklif eder, fakat Romalı asker ne anlasın Arşimed’in büyük bir matematikçi olduğunu, vurur kılıcı, yıkar Arşimed’i yere. 

Arşimed’in, bence en büyük buluşu, suyun kaldırma gücünün olduğunu iddia edip, ispat ettiği yerdir. Hamamda yıkanırken, ihtimal kullandıkları bakır hamam tasının batmamasını gözlemleyip, bir anda hamamdan fırlayarak çıkar, ‘buldum, buldum’ diyerek, Arşimed Kanununu dile getirir. Cismin batan hacmi, içinde bulunduğu sıvının yoğunluğu ve yer çekimi ivmesinin çarpımına eşittir, kuralının yaratıcısıdır Arşimed. O tarihte bir elinde tas, çıplak bir adamın koşarak hamamdan çıkıp bağırmasını düşünüyorum, inanılmaz bir sahne ve çok önemli bir buluş. Milattan Önce 212 yıllarını hayal bile edemiyorum. İonlular, Grek ve Roma medeniyetleri dönemlerinde bir çok bilim insanı ve edebiyat ustaları yetişmiş, önemli eserler vermişlerdir. 

Bir başka hayran olduğum değerli bilim adamı ise, 25 Aralık 1642’de, yani benim doğduğum tarihten 300 yıl evvel İngiltere’de dünyaya gelmiş, İsaac Newton. Vefat ettiği 20 Mart 1726 tarihine kadar yaşadığı 84 yıllık ömrün içine sığdırdığı, bilim dünyasını aydınlatan birçok kuralın mucidi olduğunu bilmekteyiz. Ne güzel bir tesadüf ki Isaac Newton’da bir matematikçidir. Her ne kadar renkli bir yaşamdan ziyade, dolu dolu bilim içinde yaşayan Isaac Newton, Arşimed gibi olmasa da bir başka tabiat olayı, birçok buluşa kaynak olmuştur. Bir elma ağacının altında uyurken, başına düşen elmanın neden düştüğünü düşünürken, Yer Çekimi Kanununu ortaya koymuştur. Cisimlerin birbirini kütleleri ile doğru, aralarındaki mesafenin karesi ile ters orantıda bir kuvvetle çektiğini kanuna bağlayan Newton, bence bilim tarihinin çok önemli kilometre taşını teşkil etmektedir. Hatta Kepler, gezegenlerin hareketleri ile ilgili kanununun çıkış noktasını da Isaac Newton’un cisimlerin çekim kuvveti prensiplerine dayandırmıştır. 

2006 yılından itibaren Karadeniz’de Romanya Neptün -1 noktası, Köstence açıklarının 140 kilometre doğusunda yapılan sismik araştırma ve sondaj çalışmalarında, 40 milyar metreküp doğal gaz rezervi bulunduğunu, 2008 senesinde basına açıklamışlardı. Romanya aynı yere yakın bir başka sondajda da 2012 yılında, bir başka bölgede araştırma yaptıklarını beyan etmişlerdi. Burada da doğal gaz bulgularını yakaladıklarını, basına duyurduklarını hatırlamaktayız. Türkiye’nin Barbaros adlı sismik gemisinin, Neptün-1 noktası doğrultusunda Zonguldak’ın 170 kilometre kuzey batısında sismik araştırma yaptığını basından izledik. Geçtiğimiz hafta 5 Tepeden müjdeli haber verilecek denildi. Müjde olarak, yeni sanayi yatırım hamlesi ile işsizliğe çare aranması aklıma geldi. Belki de Tank Palet fabrikasının geri alınması olabilir dedim kendi kendime. Yahut reel enflasyon rakamlarını açıklayacaklar dedim. Belki de hükümetin toptan istifa ederek erken seçime gideceğini, yurdum insanına müjdeli haber olarak vereceklerini düşündüm.

Heyhat! Ekranda Arşimed misali ‘Karadeniz’de doğal gaz bulduk’ sözleri, malumun ilamı olarak topluma söylerken bile yüzleri kızarmadı, diye bir sözüm geldi söyledim hem nalına hem mıhına.

26 Ağustos 2020
Captcha işaretlenmemiş.
Yazarın Diğer Yazıları
Devlet

24 Kas 2020

Deprem

18 Kas 2020

Yağma Hasan

07 Kas 2020

Şüyuu

02 Kas 2020

Bekir Coşkun  sonrası

21 Eki 2020

Yalancının mumu

14 Eki 2020

Deve

08 Eki 2020

Açmam açamam

30 Eyl 2020

Ben bilirim

23 Eyl 2020

Cumhuriyet’in 80 yılı

16 Eyl 2020