"Üretim önceden planlanırsa çiftçi ona göre üretim yapar ve para kazanır”

t24 > Ekonomi - 19 Eylül 2021

Son günlerde en çok konuşulan konuların başında yükselen gıda fiyatları geliyor. Hububattan yumurtaya, süt ürünlerinden tavuk etine kadar birçok üründe fiyat artışları yaşanıyor. Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan yaptığı açıklamalarda maliyetleri düşürmek ve fırsatçılarla mücadele ederek en kısa sürede enflasyonu kontrol altına alacaklarını, etiketlerdeki fahiş fiyat artışının önüne geçeceklerini söyledi. Ticaret Bakanlığı marketlerde ve perakende satış noktalarında yaptıkları denetimi arttırdı.

Hürriyet'ten Burak Çoşan'ın haberine göre uzmanlar üretim planlamasına dikkat çekerken, çiftçinin yani üreticinin maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini söylüyor.

"Çiftçi hangi üründen daha fazla para kazanacağını düşünürse onu ekmeye başladı"

Türkiye’de havza bazlı üretim modelinin bir süredir devrede olduğunu ancak tam olarak uygulanamadığını ifade eden Konya Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi ve Ziraat Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Prof. Dr. Süleyman Soylu şöyle konuştu:

Her ilçeye ayrı bir havza belirlendi. Ekilecek ürünlere destekleme verilecekti. Ancak bu tam olarak uygulanamadı. Bu sistem uygulanamayınca da çiftçi hangi üründen daha fazla para kazanacağını düşünürse onu ekmeye başladı. Bu da plansızlığı beraberinde getirdi. Bir yıl bir üründen çok oluyor ve fiyat düşüyor, diğer yıl fiyat düşük olduğu için üretici bunu ekmiyor. Böyle olunca da ürün ekilmediği için son tüketici daha pahalıya alışveriş yapıyor. Planlama baştan yapılmalı ve çiftçi ona göre desteklenmeli. Havza bazlı destek modeli var ancak Türkiye’nin her yerindeki çiftçilere aynı destek veriliyor. Örneğin Konya’da buğday eken çiftçiye daha fazla destek verilse çiftçi buğday ekmeye devam eder. Böylece Türkiye çapında ürün deseni de oluşturulur. Daha yılbaşında dengeli ve sürdürülebilir bir politika belirlenmeli. Hangi ürüne ne kadar ihtiyaç olduğu önceden tespit edilip, üretim planlanırsa çiftçi ona göre üretim yapar ve para kazanır. Böylece tüketici de uygun fiyatlara gıdaya ulaşır” 

"Ancak planlı üretime geçersek bu iş çözülür"

ÜRETİM sektöründe maliyetlerin çok yükseldiğini ifade eden Türkiye Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan, şöyle konuşru:

Meyve-sebze dayanıksız tüketim mallarıdır. Üretim olmadığı zaman fiyat yükselir, fazla olduğu zaman da fiyat düşer. Örneğin limon geçen ay 10 liraydı şimdi 4 lira. Popülist olmadan bakacaksak ilk olarak üretime odaklanmalıyız. Bu yüzden devletin üretim maliyetlerine odaklanması gerekiyor. Ancak planlı üretime geçersek bu iş çözülür. Örneğin mutfağın vazgeçilmezi domates, patates, salatalık, soğan gibi temel ürünlere devlet daha fazla destek vermeli. Bu ürünleri eken çiftçiler ürün çok da olsa az da olsa para kazanmalı. Yani üreticiye maliyetve emek garantili destek verilmeli. Ayrıca gıda ürünlerinin tarladan sofraya kadar olan tüm yolculuğu kayıt altına alınmalı. Kim hangi üründen ne kadar aldı, kaça aldı gibi tüm bilgiler devletin elinde olmalı. Böylece fahiş fiyat artışı olursa da devlet anında tespitini yapabilir. Asıl önemli konu ise büyük marketlerin direkt olarak üreticiden ürün alması. Bu kadar serbest olmamalılar. Çünkü piyasayı bu marketler ellerine almış oluyor. Çok yüksek kâr marjıyla satış yapmayabilirler ama sistem doğru değil. Onlar çok büyük mal alımı yapınca hallere giren ürün miktarı da azalıyor. Baştan kurgulanması gereken bir sisteme ihtiyaç var

"Ekilemeyen araziler göçmenlerle değerlendirilsin"

TÜRKİYE Gıda ve İçecek Sanayi Dernekleri Federasyonu (TGDF) Başkanı Şemsi Kopuz da Türkiye’de ekilmeyen tarım alanlarına dikkat çekti. Kopuz şöyle dedi:

Türkiye’de ekilmeye bir karış tarım toprağı kalmamalı. Yüksek enflasyonu düşürmek için üretim daha fazla olmalı. Üretimi arttırmak için de çiftçi daha çok desteklenmeli. Ayrıca Türkiye’de milyonlarca göçmen var. Bu göçmenlerin çoğu devlete yük oluşturuyor. Göçmenlerin de para kazanması ve ülkeye faydası olması için devletin elindeki ekilemeyen tarım alanları göçmenlere ektirilebilir. Devlet buradan elde edeceği ürünü iç piyasada değerlendirir. Kalan ürün de ihraç edilebilir. Tabi yerli çiftçi de unutulmamalı. Verilecek desteklerle üretmesi için teşvik edilmeli. Türkiye’nin üretmekten başka çaresi yok

"Finansman sorunu çözülmeli"

ANTALYA Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, da çiftçilerin finansman maliyetlerine dikkat çekti. Çandır, şunları söyledi:

Son dönemde devamlı olarak konuşulan ve gündeme gelen fiyat artışlarının birincil nedeni girdi fiyat endeksi ile tarımsal üretici ve tüketici fiyat endeksleri arasındaki üretici aleyhine bulunan ciddi açıklıktır. Nitekim elektrik, mazot, tohum, gübre ve ilaç gibi girdi maliyetleri incelendiğinde geçtiğimiz yıla oranla bazı kalemlerde yüzde 100’ün üzerinde zam görülmektedir. Diğer taraftan üreticinin tedarik ettiği girdilerin neredeyse tamamı vadelidir. Vade tarihi de genellikle hasat zamanına odaklıdır ve çok yüksek maliyetlidir. Fiyat artışlarının bir diğer nedeni de 2010 yılında yapılan düzenleme sonrası yaş meyve sebze ticareti için hallerin zorunlu alan olarak çıkarılmasından kaynaklanmaktadır. Bu düzenleme ile etkin piyasa işleyişi için iyi bir ortam olan hal sisteminin ticaretteki payı hızla azalmıştır. Bu durum, sektörde özellikle maliyet fiyat ilişkisinin ve bilgisinin şeffaflıktan ve doğru kayıtlı olmaktan uzaklaşmasına dayanak oluşturmuştur.

Bunun kaçınılmaz sonucu olarak piyasa işleyişinin etkinliğinden uzaklaşılmıştır. Yaş meyve sebze piyasasının düzene girmesi ve fiyatların ucuzlaması için; hal kayıt sistemi, sektördeki tüm ticaret biçimleri için zorunlu olmalı ve fiyat oluşumu bu sisteme entegre edilmelidir. Sektörün üretim yoğunluklu bölgelerinde kümelenmeye dayalı birer lojistik merkezi ve soğuk zincir kurulumu yapılmalı ve kooperatifler, birlikler ya da çok ortaklı şirketler tarafından işletmesi sağlanmalıdır. Girdi maliyetinin düşürülmesinin yolu Ziraat Bankası tarafından hasat sonuna kadar finansma-nının karşılanacağı bir girdi platformundan geçmektedir. Kamuya düşen görev ise piyasada aktör olmak yerine; yetkin bir düzenleme, izleme, denetleme ve iyileştirme (DİDİ) politikasını hayata geçirmesidir.”

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Yaşanılan ekonomik kriz, 2001 krizinden çok daha derin ve kötü
Yaşanılan ekonomik kriz, 2001 krizinden çok daha derin ve kötü
Yüzde 1’lik barajın adaletsizliğini haykırdık
Yüzde 1’lik barajın adaletsizliğini haykırdık
Ülkenin kalkınmasında ziraat mühendisi de tüccar ve bilim adamı kadar önemli
Ülkenin kalkınmasında ziraat mühendisi de tüccar ve bilim adamı kadar önemli
"Piyasa değerleri yaklaşık 40 milyon TL"
"Piyasa değerleri yaklaşık 40 milyon TL"
Kurun seyrini belirleyecek, dolarda gözler perşembe gününe çevrildi
Kurun seyrini belirleyecek, dolarda gözler perşembe gününe çevrildi
2022'de garantili yollar için ödenecek tutar belli oldu: Her yurttaştan 512 TL
2022'de garantili yollar için ödenecek tutar belli oldu: Her yurttaştan 512 TL
IMF: Afganistan'daki ekonomik durum Türkiye ve Avrupa'daki sığınmacı krizini tetikleyebilir
IMF: Afganistan'daki ekonomik durum Türkiye ve Avrupa'daki sığınmacı krizini tetikleyebilir
Bitcoin, 62 bin dolar seviyesine yükseldi
Bitcoin, 62 bin dolar seviyesine yükseldi
Ihlamurun kilosu 400 liraya fırladı!
Ihlamurun kilosu 400 liraya fırladı!
BİM yöneticisi Aykaç: Artan fiyatları tüketiciye yansıtmamak için kârdan feragat ediyoruz
BİM yöneticisi Aykaç: Artan fiyatları tüketiciye yansıtmamak için kârdan feragat ediyoruz
Erdoğan'ın maaşı 100 bin TL'ye yükselecek
Erdoğan'ın maaşı 100 bin TL'ye yükselecek
2022'de vergi gelirlerinden 1 trilyon 430 milyar lira bekleniyor
2022'de vergi gelirlerinden 1 trilyon 430 milyar lira bekleniyor
Dolar ve avrodaki artış durdurulamıyor!
Dolar ve avrodaki artış durdurulamıyor!
Prof. Dr. Korkut Boratav: Döviz fiyatlarından yararlanan küçük bir kesim gözetilmiyorsa hedef erken seçim
Prof. Dr. Korkut Boratav: Döviz fiyatlarından yararlanan küçük bir kesim gözetilmiyorsa hedef erken seçim
Cumhurbaşkanlığı faaliyet raporu: Vakıf ve derneklere yüz milyonlarca lira aktarmışlar
Cumhurbaşkanlığı faaliyet raporu: Vakıf ve derneklere yüz milyonlarca lira aktarmışlar
Memurların saat başı fazla mesai ücretleri arttı
Memurların saat başı fazla mesai ücretleri arttı
Konut ve kira fiyatlarındaki artış, insanları bunaltmaya başladı
Konut ve kira fiyatlarındaki artış, insanları bunaltmaya başladı
Tutunacak dalımız kalmadı, üretemeyecek hale geldik
Tutunacak dalımız kalmadı, üretemeyecek hale geldik
Motorine bir zam daha geldi
Motorine bir zam daha geldi
Hazine, iki tahville 8,2 milyar lira borçlandı
Hazine, iki tahville 8,2 milyar lira borçlandı
Dolar, 9.30'u aştı
Dolar, 9.30'u aştı
Konut fiyat endeksi ağustosta yıllık yüzde 33.4 arttı
Konut fiyat endeksi ağustosta yıllık yüzde 33.4 arttı
İYİ Partili Yılmaz anlattı: Merkez Bankası rezervleri dibi gördü
İYİ Partili Yılmaz anlattı: Merkez Bankası rezervleri dibi gördü
Eski Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz: Açıklanan 123 milyar dolar rezervin içinde Türkiye'ye ait 1 sent bile yok
Eski Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz: Açıklanan 123 milyar dolar rezervin içinde Türkiye'ye ait 1 sent bile yok
BMD Başkanı: Yeni sezonda ürünler yüzde 30-40 zamlı olacak
BMD Başkanı: Yeni sezonda ürünler yüzde 30-40 zamlı olacak
ÖTV'yi yüzde 640'a kadar çıkarabilir
ÖTV'yi yüzde 640'a kadar çıkarabilir
Dolardan yeni haftada yeni rekor: 9.29
Dolardan yeni haftada yeni rekor: 9.29
Otomobil fiyatlarına zam kapıda!
Otomobil fiyatlarına zam kapıda!
Vatandaşın cebinde para yok, Diyanette savruluyor
Vatandaşın cebinde para yok, Diyanette savruluyor
Dövizdeki artış damat adaylarını da vurdu
Dövizdeki artış damat adaylarını da vurdu
963 milyon TL'lik 'Evde Bakım Yardımı' hesaplara yatırılıyor
963 milyon TL'lik 'Evde Bakım Yardımı' hesaplara yatırılıyor
Kurumun borçlanması 3 kat artacak
Kurumun borçlanması 3 kat artacak
Diyanet, personeli için 11 milyar TL harcayacak
Diyanet, personeli için 11 milyar TL harcayacak
5 siyasi parti 2022'de Hazine'den 645 milyon TL yardım alacak
5 siyasi parti 2022'de Hazine'den 645 milyon TL yardım alacak
Gözler 21 Ekim'de: Dolarda yükseliş ne zaman duracak?
Gözler 21 Ekim'de: Dolarda yükseliş ne zaman duracak?
“Yüzde 25’lik ek vergi ortadan kalkmış olacak”
“Yüzde 25’lik ek vergi ortadan kalkmış olacak”
AB ülkelerinden 5 milyar euro dış ticaret açığı
AB ülkelerinden 5 milyar euro dış ticaret açığı
Bütçe açığı, 278 milyar 374 milyon lira
Bütçe açığı, 278 milyar 374 milyon lira
Ömer Koç’tan döviz kuru ve enflasyon açıklaması: Fevkalade üzüyor
Ömer Koç’tan döviz kuru ve enflasyon açıklaması: Fevkalade üzüyor
Asgari ücrete yüzde 22 civarında zam yapılacağı öne sürüldü
Asgari ücrete yüzde 22 civarında zam yapılacağı öne sürüldü
Merkez Bankası'nın faizi indirimi mevduatı vurdu, kredileri düşürmedi
Merkez Bankası'nın faizi indirimi mevduatı vurdu, kredileri düşürmedi
Kuraklık ve yanlış tarım uygulamaları buğday üretiminin geleceğini riske atıyor
Kuraklık ve yanlış tarım uygulamaları buğday üretiminin geleceğini riske atıyor
Bütçe, eylülde 23,6 milyar lira açık verdi
Bütçe, eylülde 23,6 milyar lira açık verdi
Ücretli çalışan sayısı ağustosta yıllık yüzde 9.4 arttı
Ücretli çalışan sayısı ağustosta yıllık yüzde 9.4 arttı
Dolarda yeni zirve: 9,22
Dolarda yeni zirve: 9,22
Merkez Bankası'nın anketinde yıl sonu dolar ve enflasyon beklentileri yükseldi
Merkez Bankası'nın anketinde yıl sonu dolar ve enflasyon beklentileri yükseldi
Litre başına 2,5-3 liralık artışlar bekleniyor
Litre başına 2,5-3 liralık artışlar bekleniyor
Murat Muratoğlu: İsterlerse sabaha kadar faizle oynasınlar, sistemi düzeltmedikçe, yolsuzluk önlenmedikçe ekonomiyi düzeltemezler
Murat Muratoğlu: İsterlerse sabaha kadar faizle oynasınlar, sistemi düzeltmedikçe, yolsuzluk önlenmedikçe ekonomiyi düzeltemezler