Uluslararası Çalışma Örgütü'nden ev işçiliği raporu: Yüzde 90'ı kayıtdışı

t24 > Ekonomi - 19 Haziran 2021

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Ofisi, çoğunluğu kadın olan ve kayıt dışı çalışan ev işçilerinin küresel salgınla daha da derinleşen sosyo-ekonomik sorunlarını ve koşullarını ortaya koymak ve ev işçilerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik çözüm önerileri sunmak amacıyla bir rapor hazırladı. 

Rapor, 17 Haziran 2021 tarihinde işçi-işveren örgütleri ve kamu kurumları temsilcilerinin katılımıyla gerçekleşen çevrim içi etkinlikte kamuoyuyla paylaşıldı. 

Dr. Ceyhun Güler tarafından hazırlanan “Ev İşçiliğinin Türkiye’deki Görünümü: Kapsam, Boyut ve Sorunlar” Raporu ev işçilerinin mevcut sosyo-ekonomik ve hukuksal durumunu ve sorunlarını iş sağlığı ve güvenliği, çalışma şartları, istihdam edilme yöntemleri, sendikal haklar ve örgütlenme, denetim ve teftiş bağlamında analiz ederek, ev işçilerinin insana yakışır çalışma koşullarında çalışmalarına ve mevcut sorunların çözümüne yönelik politika önerilerinde bulunuyor. 

TÜİK verilerine göre Türkiye’de ev işçierinin yüzde 90’ından fazlası kadınlardan oluşuyor ve ev işiçilerini örgütleyen sendikaların verdiği bilgilere göre Türkiye’de bir milyonun üzerinde ev işçisi var. 

Yüzde 90’ı kayıtdışı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) istatistiklerine göre Türkiye’deki ev işçilerinin en az yüzde 70’inin etkin bir sosyal korumadan yoksun olduğunu ifade eden rapora göre bu oran ev işçilerini örgütleyen sendikaların tahminleri dikkate alındığında yüzde 90’ın üzerine çıkıyor. 

Rapor, Türkiye’de ev işçilerinin sigortalı çalışmalarının sağlanmasına yönelik 2015 yılında yapılan düzenlemelerin önemli bir adım olduğuna işaret etmekle beraber ev işçilerinin daha etkin bir sosyal koruma sistemine dahil edilmesinin gerekliliğini vurguluyor. 

Rapora göre ev işçiliği alanındaki en önemli sorunlardan birisi Türkiye’deki ev işçilerinin, iş kanunu da dahil olmak üzere istihdam ilişkilerini düzenleyen temel kanunların kapsamı dışında olmaları ve ev işçilerinin iş tanımları ile yapacakları işin kapsamının belirlenmesine yönelik yasal düzenlemenin olmaması. Bu durum, hak ve yükümlülükleri Türk Borçlar Kanunu ile tanımlanan ev işçileri için belirsizlik yaratıyor ve iş yüklerini ağırlaştırabiliyor.  

Kayıtlı istihdam teşvik edilmeli

Ev işçilerinin güvencesiz, belli bir mesai saatinin olmadığı, iş tanımlarının belirsiz olduğu, izin haklarından yoksun, ücret standartlarının ve güvencesinin olmadığı, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin standartların belirlenmediği bir ortamda ağır çalışma koşulları altında çalışmak zorunda kaldıklarını belirten rapor bu bağlamda daha etkin ve kapsayıcı yasal düzenlemelerin yapılarak ev işçilerinin kayıtlı istihdamının teşvik edilmesinin ev işçilerinin çalışma haklarından ve standartlarından yararlanmalarına katkıda bulunacağına dikkat çekiyor.   

Ev işçilerinin karşı karşıya kaldıkları iş sağlığı ve güvenliği problemlerinin bir çoğunun önlenebilir olduğunu vurgulayan raporda bu konuya dair gerekli önlemlerin alınmaması ve yeterli bilinç düzeyinin oluşturulmaması nedeniyle ev işçilerinin iş kazaları ile karşılaştığı veya yapılan işle ilgili çeşitli hastalıklara maruz kaldığı ifade ediliyor. 

Rapora göre ev işçileri fiziksel, biyolojik, kimyasal ve psiko-sosyal pek çok iş sağlığı ve iş güvenliği riski altında ve alandaki iş kazalarının çoğu düşme, kayma veya yaralanma şeklinde tezahür ediyor. Kas ve iskelet hastalıkları, bulaş riski, solunum yolu hastalıkları da ev işçilerinin en sık karşılaştıkları sorunlar arasında yer alıyor. 

Bunun dışında işverenin işçiye karşı uyguladığı kötü muamele, şiddet ve taciz de raporda dikkat çeken diğer sorunlar olarak belirtilirken ev işçilerinin genellikle özel hanelerde ve izole şekilde çalışmalarının bu durumun sebeplerden birisi olarak ifade ediliyor.  

Rapora göre şiddet, yiyecek yoksunluğu, psikolojik baskı, haksız yere suçlama, anlayışsızlık, küçümseme ve hapis dâhil olmak üzere cinsel, psikolojik ve fiziksel istismar ev işçilerinin karşılaştığı en ağır sorunlar arasında yer alıyor. 

Pandemi durumu daha da kötüleştirdi

Rapor, ev işçilerinin sendikal hak ve özgürlüklerden etkin bir şekilde yararlanamadığını çünkü bunu sağlayacak etkin bir mekanizmanın olmadığı tespitinde de bulunuyor.  

Rapora göre, ev işlerinin kendine özgü yapısı ve işyerlerinin özel hanelerden oluşması, ev işçilerinin çoğunun çalışma yaşamına ilişkin yasal düzenlemelerde kapsam dışı sayılmaları, düzensiz ve süreksiz çalışma, işyerinde çalışan ev işçisi sayısının az olması gibi nedenler de örgütlenmeyi güçleştiren unsurlar arasında. 

Raporun öne çıkarttığı diğer bulgulardan biri ise küresel salgının, çoğu kayıt dışı çalışan ev işçilerinin sorularını bu dönemde daha çok derinleştirdiği. Bu dönemde ev işçilerinin çoğu işlerini kaybetti, iş güvencesinden yoksun olmaları nedeniyle ise gelir kaybı yaşadı ve aynı zamanda gelir kayıplarıyla bağlantılı olarak barınma, beslenme, sağlık gibi temel haklara erişimde güçlük çekti. 

Rapora göre ev işçileri bu dönemde sosyal koruma önlemlerinden ve sağlanan desteklerden faydalanamadı. Salgın döneminde çalışmaya devam eden ev işçilerinin ise iş yükleri ve çalışma süreleri arttı, özellikle yatılı çalışan işçiler uzun süre izinsiz çalışmak zorunda kaldı. Bunun yanında çalışmaya devam eden ev işçilerinin hastalığa/virüse yakalanma riskleri de arttı.

Küresel salgın döneminde hem çalışma yaşamında hem de aile/ev içerisinde ev işçilerinin maruz kaldıkları şiddet de arttı. Ev işçileri çalışma yaşamında en çok ekonomik şiddetin arttığını, aile/ev içerisinde ise en çok psikolojik şiddetin arttığını belirtti. 

Tüm bu sorunlar ışığında bir dizi çözüm önerisinde bulunan ILO raporu, özellikle ev işçilerinin büyük çoğunluğunun kayıt dışı istihdam edilmesi nedeniyle, kayıtlı istihdamın artırılması amacıyla etkin bir sosyal koruma mekanizmasının ve kayıtlılık/sigorta sisteminin  oluşturulması gerektiğini vurgulayarak ayrıca sorunların boyutunun tespit edilmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi açısından ev işçilerinin sayılarının net olarak belirlenmesinin elzem olduğuna dikkat çekiyor. 

Rapor ayrıca, ev işçilerinin özgün çalışma koşullarını ve ihtiyaçlarını dikkate alan özel yasal düzenlemelerin yapılması çağrısında bulunarak ev işçilerinin standart çalışma koşullarına ve haklarına sahip olması, insana yakışır koşullarda çalışabilmesi amacıyla işçi ve işveren taraflarıyla mutabık kalınarak hazırlanacak ve devlet tarafından desteklenecek standart iş sözleşmelerinin hayata geçirilmesinin önemli olduğuna vurgu yapıyor. Böylece iş tanımlarının daha belirgin olabileceği belirtiliyor. 

Ev işçilerinin taleplerine de yer veren raporda, ev işçilerinin diğer işçilerle aynı statüde sayılabilmeleri, diğer tüm işçilerle aynı haklardan yararlanabilmeleri ve alandaki kayıt dışılığın önlenmesi için Türk Borçlar Kanunu kapsamında hak ve yükümlülükleri düzenlenen ev işçilerinin, İş Kanunu kapsamına dâhil edilmeleri yönünde yoğun talepleri olduğu da belirtiliyor.   

Tüm bu düzenlemeler için ILO’nun 189 Sayılı Ev İşçileri için İnsana Yakışır İş ve 201 Sayılı ILO Tavsiye Kararı’ndaki yol ve yöntemlerin benimsenerek kullanılması ev işçilerinin insana yakışır işlere erişimleri için birincil bir unsur olarak vurgulanıyor.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
En yüksek temmuz ayı ihracat rakamına ulaşıldı
En yüksek temmuz ayı ihracat rakamına ulaşıldı
Temmuz ayında, 74 firma ilk ihracatını yaptı
Temmuz ayında, 74 firma ilk ihracatını yaptı
Altın dünyada ve Türkiye'de haftaya düşüşle başladı
Altın dünyada ve Türkiye'de haftaya düşüşle başladı
İstanbul'da fiyatlar yüzde 1.5 arttı
İstanbul'da fiyatlar yüzde 1.5 arttı
Gıdada fahiş artış enflasyon rakamlarına yansımıyor
Gıdada fahiş artış enflasyon rakamlarına yansımıyor
Elektrik tüketimi rekor seviye ulaştı
Elektrik tüketimi rekor seviye ulaştı
Bu yıl, 9 milyar dolar ihracat hedefliyoruz
Bu yıl, 9 milyar dolar ihracat hedefliyoruz
Bakanlıktan marketlere uyarı gönderildi
Bakanlıktan marketlere uyarı gönderildi
En fazla konut satışı gerçekleşen il İstanbul
En fazla konut satışı gerçekleşen il İstanbul
Memur, memur emeklisi ve kamu işçisinin gözü bu toplantıda
Memur, memur emeklisi ve kamu işçisinin gözü bu toplantıda
Kimyasal gübre kullanımı 10 yılda 5 milyon ton arttı
Kimyasal gübre kullanımı 10 yılda 5 milyon ton arttı
Sektörün ve esnafın can suyuna ihtiyacı var
Sektörün ve esnafın can suyuna ihtiyacı var
Yangından etkilenen 4 il için 10 milyon TL kaynak aktarıldı
Yangından etkilenen 4 il için 10 milyon TL kaynak aktarıldı
Euro Bölgesi ikinci çeyrekte yıllık yüzde 2 büyüdü
Euro Bölgesi ikinci çeyrekte yıllık yüzde 2 büyüdü
Merkez Bankası piyasayı 44 milyar TL fonladı
Merkez Bankası piyasayı 44 milyar TL fonladı
TL, Temmuz'da dolar karşısında en çok yükselen para birimi oldu
TL, Temmuz'da dolar karşısında en çok yükselen para birimi oldu
Yükselen fiyatlara rağmen motosiklete olan talep devam ediyor
Yükselen fiyatlara rağmen motosiklete olan talep devam ediyor
Türkiye'de sendikalı işçi sayısı 2 milyonu aştı
Türkiye'de sendikalı işçi sayısı 2 milyonu aştı
Yeni vergi ve artışlar kaçınılmaz
Yeni vergi ve artışlar kaçınılmaz
KDV oran indirimlerinin süresi 2 ay daha uzatıldı
KDV oran indirimlerinin süresi 2 ay daha uzatıldı
Türkiye'nin turizm gelirleri ikinci çeyrekte 3 milyar doları aştı
Türkiye'nin turizm gelirleri ikinci çeyrekte 3 milyar doları aştı
Dış ticaret açığı 2.85 milyar dolar oldu
Dış ticaret açığı 2.85 milyar dolar oldu
Bu ortamda faiz indirimi mümkün değil
Bu ortamda faiz indirimi mümkün değil
Dolar, haftanın son işlem gününde 8.46 seviyesinde; euro 10.06
Dolar, haftanın son işlem gününde 8.46 seviyesinde; euro 10.06
Gram altın güne 498 liradan başladı, çeyrek 815 lira
Gram altın güne 498 liradan başladı, çeyrek 815 lira
Türkiye ekonomisini ayakta tutuyor denilen Suriyeliler 16 saat çalışıyor
Türkiye ekonomisini ayakta tutuyor denilen Suriyeliler 16 saat çalışıyor
LPG'de ithalat yüzde 12, üretim yüzde 29.8 arttı
LPG'de ithalat yüzde 12, üretim yüzde 29.8 arttı
Merkez Bankası'nın enflasyon raporu sonrası dolarda düşüş sürüyor
Merkez Bankası'nın enflasyon raporu sonrası dolarda düşüş sürüyor
Kurban Bayramı sonrası ikinci el otomobil satışları durdu
Kurban Bayramı sonrası ikinci el otomobil satışları durdu
Merkez Bankası enflasyon beklentisini 14,1'e yükseltti
Merkez Bankası enflasyon beklentisini 14,1'e yükseltti
Ekonomik güven endeksi temmuzda yüzde 2.3 arttı
Ekonomik güven endeksi temmuzda yüzde 2.3 arttı
Kısa çalışma ödeneği ve nakdi ücret desteği verilen kişi sayısı 8 milyon
Kısa çalışma ödeneği ve nakdi ücret desteği verilen kişi sayısı 8 milyon
Tekrar kapanma demek, iflasların peş peşe gelmesi demektir
Tekrar kapanma demek, iflasların peş peşe gelmesi demektir
Pfizer, 2021'de ciro tahminini 33,5 milyar dolara yükseltti
Pfizer, 2021'de ciro tahminini 33,5 milyar dolara yükseltti
ABD Senatosu, 1.2 trilyon dolarlık altyapı paketinin görüşmelerinin yolunu açtı
ABD Senatosu, 1.2 trilyon dolarlık altyapı paketinin görüşmelerinin yolunu açtı
Altın güne yükselişle başladı; gram 499 lira
Altın güne yükselişle başladı; gram 499 lira
Dolar güne 8.55 seviyesinden başladı; euro 10.14
Dolar güne 8.55 seviyesinden başladı; euro 10.14
Yurt içi piyasalar, Merkez Bankası'nın açıklayacağı Enflasyon Raporu'na odaklandı
Yurt içi piyasalar, Merkez Bankası'nın açıklayacağı Enflasyon Raporu'na odaklandı
Kıdem tazminatı 8 bin 284 TL’ye çıktı
Kıdem tazminatı 8 bin 284 TL’ye çıktı
Salgının ekonomi üzerindeki etkileri azaldı, ancak riskler devam ediyor
Salgının ekonomi üzerindeki etkileri azaldı, ancak riskler devam ediyor
Rusya ekonomisi pandemi öncesi seviyeye döndü
Rusya ekonomisi pandemi öncesi seviyeye döndü
Pandemide 8 milyon kişiye 57 milyar TL destek sağlandı
Pandemide 8 milyon kişiye 57 milyar TL destek sağlandı
Fed faiz kararını açıkladı: 'Ekonomik görünüme yönelik riskler devam ediyor'
Fed faiz kararını açıkladı: 'Ekonomik görünüme yönelik riskler devam ediyor'
Kredi borcu olanların sayısı 34.5 milyonu aştı
Kredi borcu olanların sayısı 34.5 milyonu aştı
Elektrik ve doğal gaz zamları yıl sonuna kadar ertelenmeli
Elektrik ve doğal gaz zamları yıl sonuna kadar ertelenmeli
Açlık sınırı 2 bin 903 TL'ye yükseldi
Açlık sınırı 2 bin 903 TL'ye yükseldi
Klima şikayetleri bir haftada yüzde 400 arttı
Klima şikayetleri bir haftada yüzde 400 arttı
Fiyatlar yüzde 30 arttı
Fiyatlar yüzde 30 arttı