Tüm dünyada yeni kömür projelerinin tek alıcısı Çin

Yükseliş ve Çöküş 2021 raporuna göre, 2020'de özellikle ABD ve AB ülkelerinde devre dışı kalan rekor sayıda santral oldu ancak Çin’de devreye alınan termik santrallerdeki ani yükselişin bu gelişmeyi gölgeledi.

bianet > Dünya - 06 Nisan 2021

Global Energy Monitor (GEM), dünyadaki kömürlü termik santral planlarının yıllık değerlendirmesinin yedincisi olan Yükseliş ve Çöküş 2021: Kömürlü Termik Santrallerin Küresel Takibi* raporunu yayımladı.

Rapora göre, 2020’de 37,8 GW’lık kömürlü termik santral kapatıldı. Termik santralleri kapatan ülkelerin başında ABD (11,3 GW) ve AB ülkeleri (10,1 GW) geldi. Böylece Çin'de devreye alınan kömürlü termik santral sayısındaki ani yükseliş, 2020’de dünyanın geri kalanında devreden çıkarılan termik santrallerle telafi edilmiş oldu.

NOT: Rapor aynı zamanda Trump’ın “kömüre hücum” vaadinin gerçekleşmediğini gösteriyor. Devre dışı bırakılan kömür kurulu gücü Obama’nın ikinci döneminde 48,9 GW iken, Trump’ın görev yaptığı dönemde 52,4 GW’a yükseldi.

Öte yandan rapor, bu verilere rağmen kömür kurulu gücünde 2015'ten bu yana ilk kez küresel ölçekte artış yaşandığını da göz önüne serdi. 

2020'de toplam kurulu gücü 87,4 GW olan planlanan kömür santrallerinin yüzde 85'i Çin’de. Çin, Türkiye ve Balkanlar’daki kömür santrallerinin de yegâne yatırımcısı olmayı sürdürüyor.

Çin’de santraller

Çin, 2020 yılında dünyadaki yeni kömürlü termik santrallerin (50,3 GW) yüzde 76'sını oluşturan 38,4 GW kapasiteyi devreye aldı. Çin’deki yükseliş dışında dünyada 11,9 GW güçte kömür santrali devreye alındı. 

Ancak devreden çıkarılan santrallerin dikkate alındığı, Çin’in hesaba katılmadığı durumda, dünyadaki kömür santrallerinin kurulu gücü 2020'de 17,2 GW düştü. Çin hariç, dünya genelindeki kömür kurulu gücü art arda üç yıldır azalıyor.

Asya'da durum

BangladeşFilipinlerVietnam ve Endonezya'da planlanan 62 GW kurulu güçteki yeni termik santral projelerinin iptaline yönelik açıklamalar yapıldı. Bu durum, Çin dışında, Asya'da planlanan kömür santrallerinin çöküşüne işaret ediyor. 

GEM, belirtilen dört ülkede inşaat aşamasına geçmemiş, planlama safhasında bulunan 25,2 GW’lık kömür santrali projesi kaldığına işaret ediyor. Bu durum, yalnızca beş yıl önce bu dört ülkede planlama aşamasında bulunan 125,5 GW'lik santrale kıyasla, proje stoğunun yüzde 80 küçüldüğü anlamına geliyor.

Türkiye’de 26 santral projesi iptali

Rapora göre, Türkiye'de de benzer bir eğilim gözlemleniyor. İzin-lisans aşamasındaki kömür kapasitesi, ulusal ölçekte sağlanan teşviklere rağmen, 2015'teki 59,2 GW seviyesinden 2020 yılına gelindiğinde 20,4 GW'a geriledi, yani yaklaşık 40 GW’lık kapasite rafa kalktı. 

Bu durum proje stoğunda yüzde 66 oranında bir düşüş anlamına geliyor. Sadece 2020’de 21, 2021’de ise beş kömürlü termik santral projesi ya iptal edildi ya da rafa kalktı. 

Öte yandan, kamuoyu tepkisinin artması ve yatırımcıların iştahının azalmasıyla, Türkiye’deki yetkililer kömür projelerinin finansmanı için yüzünü Çin’e döndü. 

NOT: Türkiye’de yeni kömür projelerinin hayata geçmesi için yegâne olanak Çinli yatırımcılar olarak görülüyor. 1,3 GW kurulu gücündeki EMBA Hunutlu termik santralinin inşaatı, Çin’den alınan 1,38 milyar dolarlık finansman sayesinde devam ediyor. Türkiye Varlık Fonu, Maraş'ta planlanan ve 1,8 GW kurulu güçteki Afşin C kömür santrali projesine yönelik 2021’de gerçekleştireceği ihale için Çinli şirketlerin dikkatini çekmeye çalışıyor.

Küresel ölçekte düşüş

Küresel ölçekte, yeni devreye alınan termik santraller 2020 yılında 50,3 GW'a geriledi. Bu rakam, 2019'da devreye giren santrallere kıyasla yüzde 34 düşüş gösterdi. 

İnşaatı başlayan santrallerin kurulu gücünde yüzde 5 oranında gerileme yaşandı. 2019'da 28,3 GW olan inşa halindeki kurulu güç, 2020'ye gelindiğinde 27,0 GW'a geriledi. Çin dışında inşaatı başlayan termik santral kurulu gücü 2020 yılına gelindiğinde, 2019'daki 21,1 GW'lık seviyesinden 5,5 GW'a geriledi. Bu durum inşaatı başlayan termik santral kurulu gücünde yüzde 74 oranında düşüş anlamına geliyor.

Bu düşüşün nedenleri arasında ise planlama aşamasındaki projelerin finansman zorlukları ve birçok projenin Covid-19 salgını nedeniyle ertelenmesi bulunuyor.

Değerlendirmeler

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Özlem Katısöz:

“Türkiye’deki eğilim de enerji politikasının, yeni kömür santrali yapma hedefini terk etmek ve rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir kaynakları daha etkin şekilde teşvik etmek üzere revize edilmesinin zamanının geldiğini gösteriyor.

"Hatta ötesine geçip, AB’deki gibi işletmedeki kömür santrallerinin kapatılmasına yönelik adil ve hızlı bir enerji dönüşümü ile kömürden çıkış planlarına başlamamız gerekiyor.”

Ekosfer Derneği’nin kurucularından Özgür Gürbüz:

“Türkiye'nin hâlâ kömürden çıkış planı bulunmuyor ve hükümet kömür santrallerinin sayısını artırmak istiyor. Ekonomik kriz ve koronavirüs salgını, kömür santrallerindeki gelişmeleri yavaşlattı ancak daha fazlasına ihtiyaç duyuyoruz. İklimi koruma konusunda anlamlı bir hedefin yokluğunda, kömür projeleri genellikle iklim değişikliğine etkisi dikkate alınmadan tartışılıyor.

"Turkiyedekomur.org isimli web sitesiyle, Türkiye'deki kömür sorununun iklim değişikliği ve küresel gelişmeler göz önünde bulundurularak değerlendirilmesine katkıda bulunmayı amaçlıyoruz. Resmin bütününü görmek, Türkiye'nin iklim dostu enerji politikaları oluşturmasına ve Paris İklim Anlaşması'nı onaylamanın öneminin ortaya çıkmasına yol açmasını umuyoruz."

Global Energy Monitor Kömür Programı Direktörü Christine Sheare:

"2020 yılında, birçok ülkenin enerji planlarında kömürün miktarını azaltmak üzere ardı ardına açıklamalar yaptığına şahit olduk. Dünyanın birçok yerinde planlama aşamasındaki kömür santrallerinin, planlanan son santraller olmaları oldukça olası görünüyor." 

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (Centre for Research on Energy and Clean Air, CREA) baş analisti Lauri Myllyvirta:

"Geçtiğimiz yıl Çin'de, Almanya ve Polonya'nın toplam kömür kapasitesine denk düzinelerce yeni kömür santrali proje stoğuna eklendi. Bu projeler, ülkenin 2030 yılı itibarıyla emisyonlarının düşüşe geçmesi ve 2060'tan önce karbon nötr hale gelmesine yönelik taahhüdünün hayata geçmesinin önünde engel yaratıyor. Bu projelerin iptali, ülkenin düşük karbonlu kalkınma patikasında ilerlemesine imkân tanıyacaktır.”

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Dünya genelinde Covid-19'dan ölenlerin sayısı 3,3 milyonu aştı
Dünya genelinde Covid-19'dan ölenlerin sayısı 3,3 milyonu aştı
Çin'in kontrolden çıkan roketinin enkazı Maldivler yakınlarına düştü
Çin'in kontrolden çıkan roketinin enkazı Maldivler yakınlarına düştü
İklim değişikliği: Devletler sözlerini tutarsa sıcaklık ‘2,4 derece artacak’
İklim değişikliği: Devletler sözlerini tutarsa sıcaklık ‘2,4 derece artacak’
İngiltere, 60 milyon doz daha Pfizer/BioNTech aşısı sipariş etti
İngiltere, 60 milyon doz daha Pfizer/BioNTech aşısı sipariş etti
Japonya'nın en aktif yanardağında patlama oldu
Japonya'nın en aktif yanardağında patlama oldu
Üçüncü dalga için sert önlemler şart
Üçüncü dalga için sert önlemler şart
Rusya, kendi uzay istasyonunu kurmaya başladı
Rusya, kendi uzay istasyonunu kurmaya başladı
Beyaz cüceler süpernovaya dönüşürken nükleer bomba gibi patlayabilir
Beyaz cüceler süpernovaya dönüşürken nükleer bomba gibi patlayabilir
Kırmızı cüce yıldızın yörüngesinde yeni bir 'süper Dünya' tespit edildi
Kırmızı cüce yıldızın yörüngesinde yeni bir 'süper Dünya' tespit edildi
The Guardian: ABD’deki kaya petrolü üretimi çevre felaketine yol açtı
The Guardian: ABD’deki kaya petrolü üretimi çevre felaketine yol açtı
Pentagon: Sızan UFO görüntüleri gerçekten tanımlanamayan nesneydi
Pentagon: Sızan UFO görüntüleri gerçekten tanımlanamayan nesneydi
Dünyada 2.5 milyar T-rex dinozor türü yaşamış olabilir
Dünyada 2.5 milyar T-rex dinozor türü yaşamış olabilir
Antarktika'nın üçte birinden fazlası çökebilir
Antarktika'nın üçte birinden fazlası çökebilir
Samanyolu'nda patlamaya hazır bölge keşfedildi!
Samanyolu'nda patlamaya hazır bölge keşfedildi!
ABD, Filistin'e 125 milyon dolar yardım göndermeye hazırlanıyor
ABD, Filistin'e 125 milyon dolar yardım göndermeye hazırlanıyor
Myanmar ordusu 1 aylık ateşkes ilan etti
Myanmar ordusu 1 aylık ateşkes ilan etti
Facebook, Donald Trump'ın sesine de yasak getirdi
Facebook, Donald Trump'ın sesine de yasak getirdi
Pakistan ve Hindistan arasında ticaret yeniden başlıyor
Pakistan ve Hindistan arasında ticaret yeniden başlıyor
Almanya'da 18 vekilin dokunulmazlığı kaldırıldı
Almanya'da 18 vekilin dokunulmazlığı kaldırıldı
Ukrayna, e-Kimlik uygulamasına geçen ilk ülke oldu
Ukrayna, e-Kimlik uygulamasına geçen ilk ülke oldu
İtalya Başbakanı ve eşi aşı sırası bekledi
İtalya Başbakanı ve eşi aşı sırası bekledi
ABD, Myanmar'daki diplomatlarını geri çağırdı
ABD, Myanmar'daki diplomatlarını geri çağırdı
Washington ile Pekin hattında ittifak blokunu genişletme arayışı hızlandı
Washington ile Pekin hattında ittifak blokunu genişletme arayışı hızlandı
New York’ta eğlence amaçlı esrar yasallaşıyor
New York’ta eğlence amaçlı esrar yasallaşıyor
Slovakya Başbakanı Matoviç istifa etti
Slovakya Başbakanı Matoviç istifa etti
ABD'de Koronavirüs kaynaklı ölümler 550 bine yaklaştı
ABD'de Koronavirüs kaynaklı ölümler 550 bine yaklaştı
Çin'de kum fırtınası gökyüzünü sarıya, güneşi maviye çevirdi
Çin'de kum fırtınası gökyüzünü sarıya, güneşi maviye çevirdi
İspanya'da virüsün yayılma etkisini ölçen konser deneyi gerçekleştirildi
İspanya'da virüsün yayılma etkisini ölçen konser deneyi gerçekleştirildi
Çin ile İran arasında 400 milyar dolarlık yatırım anlaşması
Çin ile İran arasında 400 milyar dolarlık yatırım anlaşması
BM, Myanmar güvenlik güçlerinin darbe karşıtı gösterilere müdahalesini kınadı
BM, Myanmar güvenlik güçlerinin darbe karşıtı gösterilere müdahalesini kınadı
Libya Dışişleri Bakanı: Yabancı paralı askerler hemen topraklarımızdan çekilmeli
Libya Dışişleri Bakanı: Yabancı paralı askerler hemen topraklarımızdan çekilmeli
ABD'nin son yarım asırda girdiği savaşları kaybetmesinin sebebi açıklandı
ABD'nin son yarım asırda girdiği savaşları kaybetmesinin sebebi açıklandı
İngiltere'de toplam vaka sayısı 4 milyon 320'ye yaklaştı
İngiltere'de toplam vaka sayısı 4 milyon 320'ye yaklaştı
Fransa'da günlük Koronavirüs vakaları artıyor, 6 kişiden fazla bir araya gelmek kısıtlandı
Fransa'da günlük Koronavirüs vakaları artıyor, 6 kişiden fazla bir araya gelmek kısıtlandı
Ermenistan'da sıkıyönetim, ateşkesten 5 ay sonra kaldırıldı
Ermenistan'da sıkıyönetim, ateşkesten 5 ay sonra kaldırıldı
Tayvan'da iki savaş uçağı havada çarpıştı
Tayvan'da iki savaş uçağı havada çarpıştı
Super Nintendo World, Japonya'da açıldı
Super Nintendo World, Japonya'da açıldı
Biden: İlk 100 günde 100 milyon aşı hedefimize ulaşacağız
Biden: İlk 100 günde 100 milyon aşı hedefimize ulaşacağız
ABD, Meksika ve Kanada'ya toplam 4 milyon doz aşı gönderecek
ABD, Meksika ve Kanada'ya toplam 4 milyon doz aşı gönderecek
Ermenistan erken seçime gidiyor
Ermenistan erken seçime gidiyor
Meksika'da orman yangınları: 400'den fazla kişi tahliye edildi
Meksika'da orman yangınları: 400'den fazla kişi tahliye edildi
Biden: "Göçmenlere net bir şekilde şu mesajı verebilirim; buraya gelmeyin"
Biden: "Göçmenlere net bir şekilde şu mesajı verebilirim; buraya gelmeyin"
ABD ham petrol stokları 1 milyon varil azaldı
ABD ham petrol stokları 1 milyon varil azaldı
Signal, Çin'de yasaklandı
Signal, Çin'de yasaklandı
İngiltere nükleer silah stoklarını artırma kararı aldı
İngiltere nükleer silah stoklarını artırma kararı aldı
Lavrov: Kırım sonsuza kadar Rusya ile kalacak
Lavrov: Kırım sonsuza kadar Rusya ile kalacak
Deb Haaland, ABD'nin ilk Amerikan yerlisi bakanı olacak
Deb Haaland, ABD'nin ilk Amerikan yerlisi bakanı olacak
Biden: 10 günde 100 milyon kişi aşılanacak
Biden: 10 günde 100 milyon kişi aşılanacak