Tüm dünyada yeni kömür projelerinin tek alıcısı Çin

Yükseliş ve Çöküş 2021 raporuna göre, 2020'de özellikle ABD ve AB ülkelerinde devre dışı kalan rekor sayıda santral oldu ancak Çin’de devreye alınan termik santrallerdeki ani yükselişin bu gelişmeyi gölgeledi.

bianet > Dünya - 06 Nisan 2021

Global Energy Monitor (GEM), dünyadaki kömürlü termik santral planlarının yıllık değerlendirmesinin yedincisi olan Yükseliş ve Çöküş 2021: Kömürlü Termik Santrallerin Küresel Takibi* raporunu yayımladı.

Rapora göre, 2020’de 37,8 GW’lık kömürlü termik santral kapatıldı. Termik santralleri kapatan ülkelerin başında ABD (11,3 GW) ve AB ülkeleri (10,1 GW) geldi. Böylece Çin'de devreye alınan kömürlü termik santral sayısındaki ani yükseliş, 2020’de dünyanın geri kalanında devreden çıkarılan termik santrallerle telafi edilmiş oldu.

NOT: Rapor aynı zamanda Trump’ın “kömüre hücum” vaadinin gerçekleşmediğini gösteriyor. Devre dışı bırakılan kömür kurulu gücü Obama’nın ikinci döneminde 48,9 GW iken, Trump’ın görev yaptığı dönemde 52,4 GW’a yükseldi.

Öte yandan rapor, bu verilere rağmen kömür kurulu gücünde 2015'ten bu yana ilk kez küresel ölçekte artış yaşandığını da göz önüne serdi. 

2020'de toplam kurulu gücü 87,4 GW olan planlanan kömür santrallerinin yüzde 85'i Çin’de. Çin, Türkiye ve Balkanlar’daki kömür santrallerinin de yegâne yatırımcısı olmayı sürdürüyor.

Çin’de santraller

Çin, 2020 yılında dünyadaki yeni kömürlü termik santrallerin (50,3 GW) yüzde 76'sını oluşturan 38,4 GW kapasiteyi devreye aldı. Çin’deki yükseliş dışında dünyada 11,9 GW güçte kömür santrali devreye alındı. 

Ancak devreden çıkarılan santrallerin dikkate alındığı, Çin’in hesaba katılmadığı durumda, dünyadaki kömür santrallerinin kurulu gücü 2020'de 17,2 GW düştü. Çin hariç, dünya genelindeki kömür kurulu gücü art arda üç yıldır azalıyor.

Asya'da durum

BangladeşFilipinlerVietnam ve Endonezya'da planlanan 62 GW kurulu güçteki yeni termik santral projelerinin iptaline yönelik açıklamalar yapıldı. Bu durum, Çin dışında, Asya'da planlanan kömür santrallerinin çöküşüne işaret ediyor. 

GEM, belirtilen dört ülkede inşaat aşamasına geçmemiş, planlama safhasında bulunan 25,2 GW’lık kömür santrali projesi kaldığına işaret ediyor. Bu durum, yalnızca beş yıl önce bu dört ülkede planlama aşamasında bulunan 125,5 GW'lik santrale kıyasla, proje stoğunun yüzde 80 küçüldüğü anlamına geliyor.

Türkiye’de 26 santral projesi iptali

Rapora göre, Türkiye'de de benzer bir eğilim gözlemleniyor. İzin-lisans aşamasındaki kömür kapasitesi, ulusal ölçekte sağlanan teşviklere rağmen, 2015'teki 59,2 GW seviyesinden 2020 yılına gelindiğinde 20,4 GW'a geriledi, yani yaklaşık 40 GW’lık kapasite rafa kalktı. 

Bu durum proje stoğunda yüzde 66 oranında bir düşüş anlamına geliyor. Sadece 2020’de 21, 2021’de ise beş kömürlü termik santral projesi ya iptal edildi ya da rafa kalktı. 

Öte yandan, kamuoyu tepkisinin artması ve yatırımcıların iştahının azalmasıyla, Türkiye’deki yetkililer kömür projelerinin finansmanı için yüzünü Çin’e döndü. 

NOT: Türkiye’de yeni kömür projelerinin hayata geçmesi için yegâne olanak Çinli yatırımcılar olarak görülüyor. 1,3 GW kurulu gücündeki EMBA Hunutlu termik santralinin inşaatı, Çin’den alınan 1,38 milyar dolarlık finansman sayesinde devam ediyor. Türkiye Varlık Fonu, Maraş'ta planlanan ve 1,8 GW kurulu güçteki Afşin C kömür santrali projesine yönelik 2021’de gerçekleştireceği ihale için Çinli şirketlerin dikkatini çekmeye çalışıyor.

Küresel ölçekte düşüş

Küresel ölçekte, yeni devreye alınan termik santraller 2020 yılında 50,3 GW'a geriledi. Bu rakam, 2019'da devreye giren santrallere kıyasla yüzde 34 düşüş gösterdi. 

İnşaatı başlayan santrallerin kurulu gücünde yüzde 5 oranında gerileme yaşandı. 2019'da 28,3 GW olan inşa halindeki kurulu güç, 2020'ye gelindiğinde 27,0 GW'a geriledi. Çin dışında inşaatı başlayan termik santral kurulu gücü 2020 yılına gelindiğinde, 2019'daki 21,1 GW'lık seviyesinden 5,5 GW'a geriledi. Bu durum inşaatı başlayan termik santral kurulu gücünde yüzde 74 oranında düşüş anlamına geliyor.

Bu düşüşün nedenleri arasında ise planlama aşamasındaki projelerin finansman zorlukları ve birçok projenin Covid-19 salgını nedeniyle ertelenmesi bulunuyor.

Değerlendirmeler

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Özlem Katısöz:

“Türkiye’deki eğilim de enerji politikasının, yeni kömür santrali yapma hedefini terk etmek ve rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir kaynakları daha etkin şekilde teşvik etmek üzere revize edilmesinin zamanının geldiğini gösteriyor.

"Hatta ötesine geçip, AB’deki gibi işletmedeki kömür santrallerinin kapatılmasına yönelik adil ve hızlı bir enerji dönüşümü ile kömürden çıkış planlarına başlamamız gerekiyor.”

Ekosfer Derneği’nin kurucularından Özgür Gürbüz:

“Türkiye'nin hâlâ kömürden çıkış planı bulunmuyor ve hükümet kömür santrallerinin sayısını artırmak istiyor. Ekonomik kriz ve koronavirüs salgını, kömür santrallerindeki gelişmeleri yavaşlattı ancak daha fazlasına ihtiyaç duyuyoruz. İklimi koruma konusunda anlamlı bir hedefin yokluğunda, kömür projeleri genellikle iklim değişikliğine etkisi dikkate alınmadan tartışılıyor.

"Turkiyedekomur.org isimli web sitesiyle, Türkiye'deki kömür sorununun iklim değişikliği ve küresel gelişmeler göz önünde bulundurularak değerlendirilmesine katkıda bulunmayı amaçlıyoruz. Resmin bütününü görmek, Türkiye'nin iklim dostu enerji politikaları oluşturmasına ve Paris İklim Anlaşması'nı onaylamanın öneminin ortaya çıkmasına yol açmasını umuyoruz."

Global Energy Monitor Kömür Programı Direktörü Christine Sheare:

"2020 yılında, birçok ülkenin enerji planlarında kömürün miktarını azaltmak üzere ardı ardına açıklamalar yaptığına şahit olduk. Dünyanın birçok yerinde planlama aşamasındaki kömür santrallerinin, planlanan son santraller olmaları oldukça olası görünüyor." 

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (Centre for Research on Energy and Clean Air, CREA) baş analisti Lauri Myllyvirta:

"Geçtiğimiz yıl Çin'de, Almanya ve Polonya'nın toplam kömür kapasitesine denk düzinelerce yeni kömür santrali proje stoğuna eklendi. Bu projeler, ülkenin 2030 yılı itibarıyla emisyonlarının düşüşe geçmesi ve 2060'tan önce karbon nötr hale gelmesine yönelik taahhüdünün hayata geçmesinin önünde engel yaratıyor. Bu projelerin iptali, ülkenin düşük karbonlu kalkınma patikasında ilerlemesine imkân tanıyacaktır.”

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Mercedes, elektrikli otomobil için 40 milyar euro yatırım yapacak
Mercedes, elektrikli otomobil için 40 milyar euro yatırım yapacak
Afganistan'da Reuters'ın foto muhabiri öldürüldü
Afganistan'da Reuters'ın foto muhabiri öldürüldü
Almanya'da selde ölenlerin sayısı 156 oldu
Almanya'da selde ölenlerin sayısı 156 oldu
Merkel, ABD Başkanı Biden'ı ziyaret edecek
Merkel, ABD Başkanı Biden'ı ziyaret edecek
Twitter, Hindistan'a yerel şikayet temsilcisi atadı
Twitter, Hindistan'a yerel şikayet temsilcisi atadı
Avrupa Birliği'nde 'tek kullanımlık plastik yasağı' yürürlüğe girdi
Avrupa Birliği'nde 'tek kullanımlık plastik yasağı' yürürlüğe girdi
Rusya’da günlük vaka sayısı ocaktan bu yana ilk kez 25 binin üstünde
Rusya’da günlük vaka sayısı ocaktan bu yana ilk kez 25 binin üstünde
Çin'in uzay istasyonundaki astronotlar, ilk uzay yürüyüşlerini gerçekleştirdi
Çin'in uzay istasyonundaki astronotlar, ilk uzay yürüyüşlerini gerçekleştirdi
 85 kişiyi taşıyan askeri uçak düştü: En az 17 kişi hayatını kaybetti
 85 kişiyi taşıyan askeri uçak düştü: En az 17 kişi hayatını kaybetti
Ermenistan, erken seçim için sandık başında
Ermenistan, erken seçim için sandık başında
İran için seçim günü
İran için seçim günü
İsrail, yine yanıcı balonlara hava saldırısıyla karşılık verdi
İsrail, yine yanıcı balonlara hava saldırısıyla karşılık verdi
Alman polisi Erbil'e gitmek isteyen siyasetçileri engelledi
Alman polisi Erbil'e gitmek isteyen siyasetçileri engelledi
Çin bilim insanları yarasalarda 24 yeni koronavirüs tipi keşfetti
Çin bilim insanları yarasalarda 24 yeni koronavirüs tipi keşfetti
ABD’den ‘güvenli havalimanı’ vurgusu
ABD’den ‘güvenli havalimanı’ vurgusu
Biden G7 Liderler Zirvesi'nde 3 ülkenin başbakanlarıyla ayrı görüştü
Biden G7 Liderler Zirvesi'nde 3 ülkenin başbakanlarıyla ayrı görüştü
İsrail'de yeni hükümet belli olacak
İsrail'de yeni hükümet belli olacak
Covid-19 nedeniyle Tunus'ta 71, Mısır'da 35 kişi hayatını kaybetti
Covid-19 nedeniyle Tunus'ta 71, Mısır'da 35 kişi hayatını kaybetti
Almanya, 1 Temmuz'dan itibaren Türkiye'ye seyahat uyarısını kaldırıyor
Almanya, 1 Temmuz'dan itibaren Türkiye'ye seyahat uyarısını kaldırıyor
ABD'de enflasyon 13 yıl sonra ilk defa yüzde 5'i gördü
ABD'de enflasyon 13 yıl sonra ilk defa yüzde 5'i gördü
Bitcoin ilk kez bir ülkenin resmi para birimi olacak
Bitcoin ilk kez bir ülkenin resmi para birimi olacak
Trump kaybettiği 2020 seçimi için "Yüzyılın suçu" dedi
Trump kaybettiği 2020 seçimi için "Yüzyılın suçu" dedi
ABD, Tayvan'a 750 bin doz Koronavirüs aşısı gönderecek
ABD, Tayvan'a 750 bin doz Koronavirüs aşısı gönderecek
Biden: En ölümcül tehdit IŞİD değil, beyaz ırkçılıktır
Biden: En ölümcül tehdit IŞİD değil, beyaz ırkçılıktır
Danimarka'da, Covid-19 aşısının yan etkilerinden dolayı tazminat verildi
Danimarka'da, Covid-19 aşısının yan etkilerinden dolayı tazminat verildi
Londra'da aşı pasaportu karşıtı yüzlerce kişi AVM bastı
Londra'da aşı pasaportu karşıtı yüzlerce kişi AVM bastı
Hindistan Havayolları'na siber saldırı: 4.5 milyondan fazla yolcunun verileri ele geçirildi
Hindistan Havayolları'na siber saldırı: 4.5 milyondan fazla yolcunun verileri ele geçirildi
KKTC'de turistlere elektronik kelepçeyle tatil uygulaması
KKTC'de turistlere elektronik kelepçeyle tatil uygulaması
Amazon 75 bin yeni personel alacak
Amazon 75 bin yeni personel alacak
Peru’da, Covid-19 nedeniyle mezarlıklarda yer kalmadı
Peru’da, Covid-19 nedeniyle mezarlıklarda yer kalmadı
İsrail'in Gazze saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı 153'e yükseldi
İsrail'in Gazze saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı 153'e yükseldi
The Washington Post’ta ilk: Buzbee ilk kadın genel yayın yönetmeni oldu
The Washington Post’ta ilk: Buzbee ilk kadın genel yayın yönetmeni oldu
Dünya genelinde Covid-19'dan ölenlerin sayısı 3,3 milyonu aştı
Dünya genelinde Covid-19'dan ölenlerin sayısı 3,3 milyonu aştı
Çin'in kontrolden çıkan roketinin enkazı Maldivler yakınlarına düştü
Çin'in kontrolden çıkan roketinin enkazı Maldivler yakınlarına düştü
İklim değişikliği: Devletler sözlerini tutarsa sıcaklık ‘2,4 derece artacak’
İklim değişikliği: Devletler sözlerini tutarsa sıcaklık ‘2,4 derece artacak’
İngiltere, 60 milyon doz daha Pfizer/BioNTech aşısı sipariş etti
İngiltere, 60 milyon doz daha Pfizer/BioNTech aşısı sipariş etti
Japonya'nın en aktif yanardağında patlama oldu
Japonya'nın en aktif yanardağında patlama oldu
Üçüncü dalga için sert önlemler şart
Üçüncü dalga için sert önlemler şart
Rusya, kendi uzay istasyonunu kurmaya başladı
Rusya, kendi uzay istasyonunu kurmaya başladı
Beyaz cüceler süpernovaya dönüşürken nükleer bomba gibi patlayabilir
Beyaz cüceler süpernovaya dönüşürken nükleer bomba gibi patlayabilir
Kırmızı cüce yıldızın yörüngesinde yeni bir 'süper Dünya' tespit edildi
Kırmızı cüce yıldızın yörüngesinde yeni bir 'süper Dünya' tespit edildi
The Guardian: ABD’deki kaya petrolü üretimi çevre felaketine yol açtı
The Guardian: ABD’deki kaya petrolü üretimi çevre felaketine yol açtı
Pentagon: Sızan UFO görüntüleri gerçekten tanımlanamayan nesneydi
Pentagon: Sızan UFO görüntüleri gerçekten tanımlanamayan nesneydi
Dünyada 2.5 milyar T-rex dinozor türü yaşamış olabilir
Dünyada 2.5 milyar T-rex dinozor türü yaşamış olabilir
Antarktika'nın üçte birinden fazlası çökebilir
Antarktika'nın üçte birinden fazlası çökebilir
Samanyolu'nda patlamaya hazır bölge keşfedildi!
Samanyolu'nda patlamaya hazır bölge keşfedildi!
ABD, Filistin'e 125 milyon dolar yardım göndermeye hazırlanıyor
ABD, Filistin'e 125 milyon dolar yardım göndermeye hazırlanıyor
Myanmar ordusu 1 aylık ateşkes ilan etti
Myanmar ordusu 1 aylık ateşkes ilan etti