Taliban sadece madenden 1 trilyon dolar elde edecek

Dünyanın en fakir ülkelerinden biri olan Afganistan, demir, bakır, lityum, kobalt ile nadir bulunan bazı madenlere ev sahipliği yapıyor ve bu madenlerin toplam değerinin yaklaşık 1 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.

bianet > Dünya - 22 Ağustos 2021

Taliban bugüne değin afyon ve eroin ticaretinden büyük gelir elde ediyordu. Ancak şimdi radikal İslamcılar, Çin'in ekonomisini büyütebilmek için ihtiyaç duyduğu değerli madenlere sahip bir ülkeyi yönetecek.

Taliban, Afganistan’da 20 yıl sonra ikinci kez yönetimi ele geçirerek dünyanın büyük güçleriyle ilişki kurmada ciddi bir finansal ve jeopolitik avantaj elde etti.

ABD’li askeri uzmanlar ve jeologların hazırladığı 2010 tarihli bir rapora göre, dünyanın en fakir ülkelerinden biri olan Afganistan, demir, bakır, lityum, kobalt ile nadir bulunan bazı madenlere ev sahipliği yapıyor ve bu madenlerin toplam değerinin yaklaşık 1 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.

DW Türkçede Nik Martin imzalı habere göre; raporun hazırlandığı tarihten bu yana, ülkede devam eden şiddet sebebiyle söz konusu kaynakların çoğuna dokunulmadı. Bu arada, küresel ölçekte yeşil enerjiye geçişin hızlanmasıyla söz konusu minerallerin çoğunun değeri de tavan yaptı.

Lityum yatakları çok fazla

Afgan hükümeti tarafından 2017 yılında hazırlanan bir raporda da Kabil'in mevcut maden gelirinin fosil yakıtlar dahil 3 trilyon dolara kadar çıkabileceği tahmini yapıldı.

Elektrikli arabalar, akıllı telefonlar ve dizüstü bilgisayarlar için pillerde kullanılan lityuma olan talepse şu anda yüzde 20'lik yıllık büyüme ile benzeri görülmemiş bir seviyede.

Pentagon'un raporunda da Afganistan, "lityumun Suudi Arabistan'ı" olarak adlandırıldı ve ülkenin lityum yataklarının dünyanın en büyüklerinden biri olan Bolivya'nınkine eşit olabileceği öngörüldü.

Bakıra olan talep de pandemi sonrası küresel ekonomik toparlanmadan nasibini alarak geçen yıla göre yüzde 43 arttı. Afganistan'ın gelecekteki maden zenginliğinin dörtte birinden fazlası, bakır madenciliği faaliyetleri üzerinden karşılanabilir.

Çin ve Pakistan'ın fonksiyonu

Taliban'ın Kabil'i kontrol altına almasının ardından Batı, işbirliği yapmama tehdidinde bulunurken Çin, Rusya ve Pakistan ise örgütle iş ilişkisi kurmak için adeta sıraya girdi. Dünyadaki endüstriyel ürünlerin neredeyse yarısının üreticisi olan Çin, küresel talebin büyük kısmını besliyor.

Halihazırda Afganistan'ın en büyük yabancı yatırımcısı olan Pekin'in, yüksek maden ihtiyaçlarını karşılamak için Afganistan'da verimli bir madencilik sistemi inşa edilmesi yarışına öncülük etmesi muhtemel.

Uyuşturucudan gelir çok yüksek

Avusturya'daki Avrupa ve Güvenlik Politikaları Enstitüsü'nün kıdemli analistlerinden Michael Tanchum, "Taliban'ın gücü elde etmesi, öngörülebilir gelecekte bu madenler için bir arz sıkıntısının yaşandığı ve Çin'in bunlara ihtiyaç duyduğu bir dönemde ortaya çıktı. Çin, zaten Afganistan'da bu mineralleri çıkaracak konumda" diyor.

Öte yandan Asya'nın güçlü maden devlerinden biri olan Metallurgical Corporation of China (MCC) da Afganistan'ın verimsiz Logar eyaletinde bakır madenciliği yapmak için şimdiden 30 yıllık bir kira sözleşmesi yaptı.

Ancak bazı uzmanlar, uyuşturucu ticaretinden elde ettikleri gelir göz önüne alındığında Taliban'ın ülkenin doğal kaynaklarını kullanabilme yeterliliğine ve isteğine sahip olup olmadığını sorguluyor.

Taliban kaynakları işletemedi

Counter Extremism Project'in kıdemli direktörü Hans Jakob Schindler, "Bu doğal kaynaklar 90'larda da -Taliban yönetimdeyken- aynı yerindeydi ve Taliban onları işletemedi. Ekonomiyi büyütebilme yeteneklerine ve hatta bunu yapmaya dönük isteklerine şüpheyle bakmak gerek" yorumunu yapıyor.

Geçen ay üst düzey Taliban yetkilileri Çin'in Tianjin kentinde Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile bir araya gelmiş, burada Taliban Siyasi Komisyonu'ndan Molla Abdülgani Birader, Çin'in "(Afganistan'ın) gelecekteki yeniden inşası ve ekonomik kalkınmasında daha büyük bir rol oynayacağını" umduğunu söylemişti.

Bu arada Taliban, ülkenin eski adı olan Afganistan İslam Emirliği'ne geri dönmeye hazırlanırken Çin, pazartesi günü de ülkenin yeni yöneticileriyle "dostça ve işbirliğine dayalı ilişkilere" hazır olduklarını açıkladı.

Doğal gaz boru hattı 

Tüm bunlar olurken Çin devlet medyası da Afganistan'ın, yeni İpek Yolu olarak da anılan Bir Kuşak Bir Yol Girişimi'nden nasıl fayda sağlayabileceğini anlattı.

Ancak bölgesel güvenlikle ilgili endişeler de var. Şiddet dalgasının diğer Orta Asya ülkelerine yayılması durumunda, Çin'in petrol ve doğal gazının çoğunu tedarik eden boru ağı hatları olumsuz etkilenebilir.

Pekin, Afganistan'ın Çin'deki Uygurlar için bir sığınak haline gelmesinden ve Afganistan'da devam eden şiddet nedeniyle ekonomik çıkarlarının baltalanmasından endişe duyuyor.

Yılda 300 milyon dolar kaybediyor

Aynı zamanda Ortadoğu Enstitüsü'nde (MEI) çalışan Michael Tanchum, "[Çin şirketi] MCC'nin madencilik operasyonları, eski Afgan hükümeti ile Taliban arasındaki çatışmanın yarattığı ülkedeki istikrarsızlıktan olumsuz etkilendi" diyor.

Tanchum sözlerini "Taliban, Çin'e istikrarlı çalışma koşulları sağlayabilirse, o zaman tek başına bakır üretiminden on milyarlarca dolar gelir elde edebilir ve ülkedeki diğer madenler için madencilik operasyonlarının geliştirilmesini teşvik edebilir" diye sürdürüyor.

Afgan hükümeti bugüne kadar mevcut madencilik projelerinden kâr elde edemedi. Katar merkezli El Cezire televizyonunun bir haberine göre, Afgan hükümeti yılda 300 milyon dolar kaybediyor.

Pakistan madenden faydalanacak

Afganistan'ın komşusu Pakistan da Afganistan'ın maden zenginliğinden gelecekte faydalanacaklar listesinde. Taliban'ın 1996'da Afganistan'ı ilk kez ele geçirmesini destekleyen İslamabad hükümeti, örgütle bağlarını sürdürdü.

Hatta ABD tarafından Taliban militanlarına destek olmakla suçlandı. Pakistan aynı zamanda Çin'in Yeni İpek Yolu olarak adlandırılan projesinden önemli bir yararlanıcı olmaya da hazırlanıyor.

Tanchum'un değerlendirmesine göre mallar Pakistan üzerinden Çin'e taşınabileceğinden yeni İpek Yolu'ndan Pakistan'ın da çıkarı var. Tanchum, Taliban ile yapılacak bir anlaşmanın İslamabad'a bölgede istikrarlı bir güvenlik ortamı yaratmak için teşvik sağlayacağını da ekliyor. 

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Fransa'da hükümet yakıt ve enerji fiyatlarındaki artışa karşı vatandaşlara 100 Euro dağıtacak
Fransa'da hükümet yakıt ve enerji fiyatlarındaki artışa karşı vatandaşlara 100 Euro dağıtacak
Almanya'da gri pasaportla insan kaçakçılığının ilk davası başlıyor
Almanya'da gri pasaportla insan kaçakçılığının ilk davası başlıyor
ABD Kongre üyelerinden Dışişleri Bakanı Blinken'a Türkiye mektubu
ABD Kongre üyelerinden Dışişleri Bakanı Blinken'a Türkiye mektubu
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 43 ülke Çin’i kınadı
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 43 ülke Çin’i kınadı
Alec Baldwin, oynadığı filmin setindeki görüntü yönetmenini 'yanlışlıkla' vurarak öldürdü
Alec Baldwin, oynadığı filmin setindeki görüntü yönetmenini 'yanlışlıkla' vurarak öldürdü
Doğu Avrupa’da COVID-19 ölümleri neden artıyor?
Doğu Avrupa’da COVID-19 ölümleri neden artıyor?
'Birinin yaşaması için birinin ölmesi gerektiği paradigmasına son vermek istiyoruz'
'Birinin yaşaması için birinin ölmesi gerektiği paradigmasına son vermek istiyoruz'
İklim değişikliği küresel güvenlik tehdidi haline gelecek
İklim değişikliği küresel güvenlik tehdidi haline gelecek
Star Trek yıldızı William Shatner, uzaya giden en yaşlı insan oldu
Star Trek yıldızı William Shatner, uzaya giden en yaşlı insan oldu
La Palma Adası'nda 800 kişi daha tahliye edildi
La Palma Adası'nda 800 kişi daha tahliye edildi
Merkel dönemi bitiyor; Almanya sandık başında
Merkel dönemi bitiyor; Almanya sandık başında
Taliban, direniş liderinin kardeşini öldürdü
Taliban, direniş liderinin kardeşini öldürdü
"515 bin Afganistanlı ülkesini terk edebilir”
"515 bin Afganistanlı ülkesini terk edebilir”
 Kabil'de güvenli bölge kurulmasın için çalışmalıyız
 Kabil'de güvenli bölge kurulmasın için çalışmalıyız
Kabil Havalimanı çevresindeki krizde bir hafta içinde en az 20 kişi hayatını kaybetti
Kabil Havalimanı çevresindeki krizde bir hafta içinde en az 20 kişi hayatını kaybetti
Küba'da küçük ve orta boy özel işletmelerin kurulmasına izin verildi
Küba'da küçük ve orta boy özel işletmelerin kurulmasına izin verildi
"Trump, 2024'te yeniden aday olacak"
"Trump, 2024'te yeniden aday olacak"
Mercedes, elektrikli otomobil için 40 milyar euro yatırım yapacak
Mercedes, elektrikli otomobil için 40 milyar euro yatırım yapacak
Afganistan'da Reuters'ın foto muhabiri öldürüldü
Afganistan'da Reuters'ın foto muhabiri öldürüldü
Almanya'da selde ölenlerin sayısı 156 oldu
Almanya'da selde ölenlerin sayısı 156 oldu
Merkel, ABD Başkanı Biden'ı ziyaret edecek
Merkel, ABD Başkanı Biden'ı ziyaret edecek
Twitter, Hindistan'a yerel şikayet temsilcisi atadı
Twitter, Hindistan'a yerel şikayet temsilcisi atadı
Avrupa Birliği'nde 'tek kullanımlık plastik yasağı' yürürlüğe girdi
Avrupa Birliği'nde 'tek kullanımlık plastik yasağı' yürürlüğe girdi
Rusya’da günlük vaka sayısı ocaktan bu yana ilk kez 25 binin üstünde
Rusya’da günlük vaka sayısı ocaktan bu yana ilk kez 25 binin üstünde
Çin'in uzay istasyonundaki astronotlar, ilk uzay yürüyüşlerini gerçekleştirdi
Çin'in uzay istasyonundaki astronotlar, ilk uzay yürüyüşlerini gerçekleştirdi
 85 kişiyi taşıyan askeri uçak düştü: En az 17 kişi hayatını kaybetti
 85 kişiyi taşıyan askeri uçak düştü: En az 17 kişi hayatını kaybetti
Ermenistan, erken seçim için sandık başında
Ermenistan, erken seçim için sandık başında
İran için seçim günü
İran için seçim günü
İsrail, yine yanıcı balonlara hava saldırısıyla karşılık verdi
İsrail, yine yanıcı balonlara hava saldırısıyla karşılık verdi
Alman polisi Erbil'e gitmek isteyen siyasetçileri engelledi
Alman polisi Erbil'e gitmek isteyen siyasetçileri engelledi
Çin bilim insanları yarasalarda 24 yeni koronavirüs tipi keşfetti
Çin bilim insanları yarasalarda 24 yeni koronavirüs tipi keşfetti
ABD’den ‘güvenli havalimanı’ vurgusu
ABD’den ‘güvenli havalimanı’ vurgusu
Biden G7 Liderler Zirvesi'nde 3 ülkenin başbakanlarıyla ayrı görüştü
Biden G7 Liderler Zirvesi'nde 3 ülkenin başbakanlarıyla ayrı görüştü
İsrail'de yeni hükümet belli olacak
İsrail'de yeni hükümet belli olacak
Covid-19 nedeniyle Tunus'ta 71, Mısır'da 35 kişi hayatını kaybetti
Covid-19 nedeniyle Tunus'ta 71, Mısır'da 35 kişi hayatını kaybetti
Almanya, 1 Temmuz'dan itibaren Türkiye'ye seyahat uyarısını kaldırıyor
Almanya, 1 Temmuz'dan itibaren Türkiye'ye seyahat uyarısını kaldırıyor
ABD'de enflasyon 13 yıl sonra ilk defa yüzde 5'i gördü
ABD'de enflasyon 13 yıl sonra ilk defa yüzde 5'i gördü
Bitcoin ilk kez bir ülkenin resmi para birimi olacak
Bitcoin ilk kez bir ülkenin resmi para birimi olacak
Trump kaybettiği 2020 seçimi için "Yüzyılın suçu" dedi
Trump kaybettiği 2020 seçimi için "Yüzyılın suçu" dedi
ABD, Tayvan'a 750 bin doz Koronavirüs aşısı gönderecek
ABD, Tayvan'a 750 bin doz Koronavirüs aşısı gönderecek
Biden: En ölümcül tehdit IŞİD değil, beyaz ırkçılıktır
Biden: En ölümcül tehdit IŞİD değil, beyaz ırkçılıktır
Danimarka'da, Covid-19 aşısının yan etkilerinden dolayı tazminat verildi
Danimarka'da, Covid-19 aşısının yan etkilerinden dolayı tazminat verildi
Londra'da aşı pasaportu karşıtı yüzlerce kişi AVM bastı
Londra'da aşı pasaportu karşıtı yüzlerce kişi AVM bastı
Hindistan Havayolları'na siber saldırı: 4.5 milyondan fazla yolcunun verileri ele geçirildi
Hindistan Havayolları'na siber saldırı: 4.5 milyondan fazla yolcunun verileri ele geçirildi
KKTC'de turistlere elektronik kelepçeyle tatil uygulaması
KKTC'de turistlere elektronik kelepçeyle tatil uygulaması
Amazon 75 bin yeni personel alacak
Amazon 75 bin yeni personel alacak
Peru’da, Covid-19 nedeniyle mezarlıklarda yer kalmadı
Peru’da, Covid-19 nedeniyle mezarlıklarda yer kalmadı
İsrail'in Gazze saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı 153'e yükseldi
İsrail'in Gazze saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı 153'e yükseldi