Solaklık ile ilişkili ilk genler bulundu, bu genler beyin yapısını değiştiriyor

Araştırmacılar solak insanların sözel becerilerde daha iyi olduklarını düşünseler de, ellerinde henüz bunu kanıtlayacak yeterli bilgi bulunmamakta.

artıgerçek > Yaşam - 22 Şubat 2021

Bilim insanları, insan DNA'sında solaklıkla bağlantılı ilk genetik dizilimi buldular. Bu dizilim, özellikle beynin dile ilişkin bölgelerinde yapısal ve işlevsel yönüyle yakın ilişkili olduğunu gösteriyor.

Oxford Üniversitesi'ndeki araştırma grubu, bu ilişkinin sonucu olarak solak insanların sözel becerilerinin daha iyi olabileceğini öne sürdü. Fakat beyin gelişimi ve el seçimi arasındaki bağlantıya dair birçok soru bilim dünyasında hala aydınlatılmayı bekliyor.

Araştırma bize neler öğretiyor?

Yaklaşık her 10 insandan biri solaktır. İkizler üzerinde yapılan araştırmalara göre, el seçimi ve genlerin (ebeveynlerden gelen DNA'lar) arasında bir bağlantı olduğunu biliyoruz. Fakat detaylar gün yüzüne çıkmayı bekliyor.

Araştırma ekibi, UK Biobank'tan yaklaşık 400.000 kişinin genetik kod sekansını ve DNA bilgilerini aldı. Bu veri setinde, yaklaşık 38.000 birey solak idi. Ardından bilim insanları, dev bir "iki resim arasındaki farkı bul" oyunu gibi, solaklığı etkileyen DNA dizilimindeki farkları bulmak üzere bu iki grubun (sağlak ve solaklar) DNA'larını karşılaştırdılar. Brain dergisinde yayımlanan makaleye göre, insan genomunda solaklığı etkileyen 4 "sıcak bölge", yani daha sık mutasyona uğrayan DNA dizilimleri (İng: "mutation hotspot") bulundu. Araştırmacılardan biri olan Prof. Gwenaëlle Douaud, BBC News ekibine şöyle diyor:

"Bu bulgular bize ilk kez el tercihinin genetik unsurlar taşıdığını gösterdi."

Mekanizma nasıl işliyor?

Bu mutasyonlar, hücrede sitoskeleton (bir nevi, karmaşık yapıya sahip bir "hücre iskeleti") adı verilen yapıyı düzenliyor. Salyangozların sitoskeletonunu değiştiren bu benzer mutasyonlar, yumuşakçaların kabuklarının saat yönünün tersine veya "sola" doğru oluşmasını da belirleyen genleri barındırıyor!

UK Biobank projesinden, araştırmaya katılan grubun beyin tarama sonuçları, sitoskeletonun, beyindeki beyaz madde yapısı üzerinde değişikliğe yol açtığını gösterdi. Kendisi de solak olan Prof. Douaud, şöyle diyor:

"İnsanlara ilk defa el seçimi ve sitoskeleton farklılığının bağlantısını, beyinde görülebilir hale getirdik. Sol elini kullanan katılımcılarda, beynin her iki yarımküresinde de bulunan dil bölgesinin daha fazla bağlantısı olduğu ve bu iki yarımkürenin daha koordine çalıştığı gözlemlendi."

Araştırmacılar solak insanların sözel becerilerde daha iyi olduklarını düşünseler de, ellerinde henüz bunu kanıtlayacak yeterli bilgi bulunmamakta. Ayrıca çalışmalar sonucunda solak insanların şizofreni ve Parkinson hastalığına yakalanma oranının az da olsa sağ elini kullanan bireylere oranla yüksek olduğu görülüyor. 

Solaklığın altında yatan toplumsal algılar 

Solak olmak, genelde insanlar tarafından olumsuz olarak karşılanıyor. El cerrahı ve makale yazarlarından olan Prof. Dominic Furniss şöyle diyor:

"Birçok toplumda solak olmak şanssızlık veya kötü olarak tanımlanır ve dile de bunun etkileri yansımıştır."

Fransızcada "gauche" kelimesi hem sol hem de sakar anlamına gelmekte. İngilizcede ise "right" kelimesi hem sağ hem de haklı olmak anlamlarını karşılıyor. Prof. Furniss şöyle devam ediyor:

"Araştırmaya göre solak olmak sadece beynin biyolojik gelişiminin bir sonucu, şanssızlık veya kötülükle herhangi bir bağlantısı bulunmuyor. Bu durum kısmen keşfetmekte olduğumuz genetik varyasyonlardan kaynaklanıyor. Bizi, insan yapan şeyleri daha da iyi anlamamızı sağlıyor."

Solaklıkla ilgili her şey çözüldü mü? 

Kesinlikle hayır.

El seçiminde en yakın tahmin %25 genetik ve %75 çevresel faktörlerden kaynaklı. Yapılan bu araştırmada ise ilk %1'lik genetik bileşenler bulundu, ne yazık ki bu da sadece İngiliz popülasyonu için geçerli.

Kısacası, genetik bileşenler ve insanların el seçimi üzerine aydınlatılması gereken çok şey var.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Aykut Tuzcu'nun kitabının ilk cildi, D&R, İdefix ve Yeniinsan Yayınevi tarafından satışa sunuldu
Aykut Tuzcu'nun kitabının ilk cildi, D&R, İdefix ve Yeniinsan Yayınevi tarafından satışa sunuldu
Her gün, bir uçak dolusu yurttaşımızı toprağa veriyoruz
Her gün, bir uçak dolusu yurttaşımızı toprağa veriyoruz
Kentte haftalık vaka sayısı yüz binde 244’e yükseldi
Kentte haftalık vaka sayısı yüz binde 244’e yükseldi
Kadınlara şiddeti yaratan koşulların ortadan kaldırılması kamunun görevi
Kadınlara şiddeti yaratan koşulların ortadan kaldırılması kamunun görevi
Gençlerimizi tabandan yetiştirmemiz gerekiyor
Gençlerimizi tabandan yetiştirmemiz gerekiyor
İsrafa karşı durmak, hem vicdani hem de ahlaki bir sorumluluk
İsrafa karşı durmak, hem vicdani hem de ahlaki bir sorumluluk
Nisan yağmurları, çiftçinin de doğanın da yüzünü güldürdü
Nisan yağmurları, çiftçinin de doğanın da yüzünü güldürdü
Hakların kazanılmasında örgütlü mücadele çok önemli
Hakların kazanılmasında örgütlü mücadele çok önemli
Damgalama, insan hakları ihlali ve toplumsal ahlak meselesidir
Damgalama, insan hakları ihlali ve toplumsal ahlak meselesidir
1.3 milyon Clubhouse kullanıcısının kişisel verileri sızdırıldı!
1.3 milyon Clubhouse kullanıcısının kişisel verileri sızdırıldı!
Mahkeme, çocuğun mağduriyeti gerekçesiyle sanığı berat ettirdi
Mahkeme, çocuğun mağduriyeti gerekçesiyle sanığı berat ettirdi
Uzun süren yargılamalar daha da uzadı
Uzun süren yargılamalar daha da uzadı
Umudu olmayan insan cebindeki son para ile şans oyunu oynuyor
Umudu olmayan insan cebindeki son para ile şans oyunu oynuyor
Programın Konuğu Abdulkadir Konukoğlu
Programın Konuğu Abdulkadir Konukoğlu
Fesih kararını geri çektireceğiz ve İstanbul Sözleşmesi’ni uygulatacağız
Fesih kararını geri çektireceğiz ve İstanbul Sözleşmesi’ni uygulatacağız
35 milyon ışık yılı uzaklıkta süpernova keşfedildi
35 milyon ışık yılı uzaklıkta süpernova keşfedildi
Avrupa’nın bilinen en eski üç boyutlu haritası ortaya çıktı
Avrupa’nın bilinen en eski üç boyutlu haritası ortaya çıktı
 'Bebek pudrasıyla' kaplı yanan kuyrukluyıldız
 'Bebek pudrasıyla' kaplı yanan kuyrukluyıldız
Ümitsiz ve karamsar bir Türkiye yaratıldı
Ümitsiz ve karamsar bir Türkiye yaratıldı
Ekranlardaki konukların yüzde 90'ı erkek, yüzde 10'u kadın
Ekranlardaki konukların yüzde 90'ı erkek, yüzde 10'u kadın
Ingenuity, Mars'tan ilk renkli fotoğrafı gönderdi
Ingenuity, Mars'tan ilk renkli fotoğrafı gönderdi
Van Gölü'nün uzaydan çekilen görseli finalde
Van Gölü'nün uzaydan çekilen görseli finalde
Virüs, evcil hayvanlara bulaşabiliyor
Virüs, evcil hayvanlara bulaşabiliyor
Araştırma: COVID-19 beyni etkiliyor
Araştırma: COVID-19 beyni etkiliyor
İstismar, çizilen resim ve oynanan oyunlarda gizli 
İstismar, çizilen resim ve oynanan oyunlarda gizli 
Erkekler Mart’ta 36 kadını öldürdü
Erkekler Mart’ta 36 kadını öldürdü
Futbol sahası büyüklüğündeki asteroit Dünya'ya yaklaşıyor
Futbol sahası büyüklüğündeki asteroit Dünya'ya yaklaşıyor
Pandeminin uyku düzenlerine etkisi nasıl oldu? 
Pandeminin uyku düzenlerine etkisi nasıl oldu? 
Virüsün daha bulaşıcı olan varyantları hızla yayılıyor
Virüsün daha bulaşıcı olan varyantları hızla yayılıyor
Avukatların özgür olmadığı bir ülkede adaletten bahsedilemez
Avukatların özgür olmadığı bir ülkede adaletten bahsedilemez
Gaziantep’te vaka sayısı 100 binde 171’e yükseldi
Gaziantep’te vaka sayısı 100 binde 171’e yükseldi
Hayvana şiddete indirimsiz ve ertelemesiz hapis cezası verilmeli
Hayvana şiddete indirimsiz ve ertelemesiz hapis cezası verilmeli
Doğa, sakin bir hafta sonu geçirdi
Doğa, sakin bir hafta sonu geçirdi
Esnafın yüzde 80’inin sicili bozuk, yüzde 35’i ise icralık
Esnafın yüzde 80’inin sicili bozuk, yüzde 35’i ise icralık
Yesemek’in yanına sulama göleti yapılması çok yanlış, yasal yollardan hakkımızı arıyoruz
Yesemek’in yanına sulama göleti yapılması çok yanlış, yasal yollardan hakkımızı arıyoruz
Ekonomisinin düzelmesi ve demokratik hukuk devleti için yapısal reformlar şart
Ekonomisinin düzelmesi ve demokratik hukuk devleti için yapısal reformlar şart
Doğada büyük bir ekosistem ve sevgi var
Doğada büyük bir ekosistem ve sevgi var
Yaşayarak öğrenme modelini benimsiyoruz
Yaşayarak öğrenme modelini benimsiyoruz
Mobbing uygulanmasına Kamu Başdenetçiliği uyarısı
Mobbing uygulanmasına Kamu Başdenetçiliği uyarısı
“3 yılda 30 farklı un kullandım”
“3 yılda 30 farklı un kullandım”
Hayallerinde ülkeyi çizecekler
Hayallerinde ülkeyi çizecekler
8 yılda 502 işçi intihara sürüklendi
8 yılda 502 işçi intihara sürüklendi
İnsanı mutlu eden gıdalar: Muz, nar, kivi, kefir, ıspanak, pırasa, yumurta, yulaf ve ceviz
İnsanı mutlu eden gıdalar: Muz, nar, kivi, kefir, ıspanak, pırasa, yumurta, yulaf ve ceviz
Türkiye'de madde kullanımı 10 yılda yüzde 189 arttı
Türkiye'de madde kullanımı 10 yılda yüzde 189 arttı
Toplu iftarlar yasak
Toplu iftarlar yasak
Çocukları ötekileştirmeden, ayrım yapmadan topluma kazandırmalıyız
Çocukları ötekileştirmeden, ayrım yapmadan topluma kazandırmalıyız
“Dünya Otizm Farkındalık Haftası”nda çocuklar oyuncaklarla mutluluk yaşadı
“Dünya Otizm Farkındalık Haftası”nda çocuklar oyuncaklarla mutluluk yaşadı
'Büyük Yangın' 439 yıl sonra yeniden yaşanabilir
'Büyük Yangın' 439 yıl sonra yeniden yaşanabilir