"Şirketlerin yaşama şansı yok oluyor"

İktisatçı Mahfi Eğilmez: TL’deki kayıplar ekonomiyi yakacak

Cumhuriyet > Ekonomi - 30 Ekim 2020

İktisatçı Mahfi Eğilmez, durdurulamayan tırmanışıyla hemen her gün yeni bir rekora imza atan döviz kurunun ekonomiye etkilerine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Eğilmez, kendi internet sitesinde yayınladığı "Dolar Kuru 8,34" başlıklı yazısında, bir ay önce yayınlanan Yeni Ekonomi Programı verileri baz alınarak yapılacak hesaplamaya göre 2020 yılsonu zımni dolar kurunun 7,86 olarak göründüğünü belirtirken bugün ise 8.34 olduğunu hatırlatıp "Demek ki programın açıklanmasından bir ay sonra ve yılın bitimine 2 ay kala kur tahmini [(8,34 – 7,86) / 7,86 =] yüzde 6’nın üzerinde bir negatif sapma gösteriyor. Önümüzde daha iki ay olduğuna göre sapmanın çok daha yukarılara gideceği söylenebilir." dedi.

Programlar yapılırken kur tahmininin en önemli tahminlerden biri olduğuna dikkat çeken Eğilmez, "Enflasyon, büyüme gibi göstergelerin tahmini kur tahminiyle şekillenir. Dolayısıyla kur tahmini tutmazsa gerisi zaten tutmaz. 2020 yılı tutmazsa 2021 – 2023 dönemini kapsayan tahminlerin hiçbiri tutmaz. Çünkü sonraki yılların tahminleri içinde bulunulan yılın tahminleri üzerine inşa edilir." dedi.

Yazısına kurdaki artışın Türkiye'nin toplam dış borcuna etkisine işaret ederek devam eden Eğilmez, "2020 yılı başında Türkiye’nin toplam dış borç tutarı 438 milyar dolardı. Bunun o günkü kurla karşılığı (438 x 5,95=) 2,6 trilyon TL idi. Bugün dış borçların toplamı 421 milyar dolar. Bunun bugünkü kurla karşılığı 3,5 trilyon TL. Bir başka deyişle dış borçlarımız 17 milyar dolar azaldığı halde 900 milyar TL artmış." diye yazdı.
Durumun özel sektördeki borçluluğa etkisini örnekle anlatan Eğilmez, tabloyu "Yıl başında 1 milyon dolar borcu olan bir şirket düşünün. O gün borcunu ödemek için 5.950 bin liraya ihtiyacı vardı. Bugün aynı borcu ödemek için 8.340 bin liraya ihtiyacı var. TL cinsinden borcu yüzde 40 artmış bulunuyor. Eğer bu dönemde kazancını en az bu kadar artıramamışsa (ki bu birkaç istisna dışında mümkün değil) bu şirketin yaşama şansı giderek yok oluyor demektir." ifadeleriyle anlattı.

Türkiye’nin bugünkü sorununun faizin artırılıp artırılmaması değil, TL’nin sürekli dış değer kaybı yaşaması olduğunu vurgulayan Eğilmez, TL’nin dış değerinin bu hızla düşmesinin bazı sonuçları olacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"(1) Üretimde kullanılan ithal girdiler nedeniyle enflasyon hızla artacak. (2) Dış borçlarımız için bulmamız gereken TL karşılıkları hızla yükselecek. (3) Risklerle birlikte CDS primi yükselecek. Bu da Türkiye’ye dış kaynak girişini kısıtlayacak ve maliyetini yükseltecek.

Bu aşamada iki seçenek görünüyor: (1) Mevcut uygulamaya devam edilir. Yani bir yandan Merkez Bankası ya da kamu bankaları rezervleri kullanılarak döviz satışı yoluyla kur artışı denetlenmeye çalışılır, denetlenemeyince de değer kaybı ‘rekabetçi kur’ adı altında meşrulaştırmaya çalışılır. Bir yandan da faiz arttırılmamış gibi gösterilerek arttırılmaya devam edilir. Bu seçeneğin bir çözüm getirmediği bugüne kadarki uygulamadan açıkça görüldü. Bu dolaylı yollarla yapılan uygulamalarla kuru tutmak mümkün olmadığı gibi Merkez Bankası işe yaramayacak şekilde faizi yükselttiğiyle kaldı. (2) Merkez Bankası faizi dolaylı olarak değil açıkça artırmak yoluna gider. Faiz artışının bir sonuç sağlayabilmesi için politika faizini (halen yüzde 10,25) en az yüzde 15 düzeyinde çıkarmak gerekir. Bu bile soruna ancak geçici çözüm getirebilir. (3) Çözümü geçici olmaktan kalıcı olmaya taşımak istiyorsak o zaman uzun ve acılı bir yol olan yapısal reformlara girmekten başka çaremiz bulunmadığını kabul etmemiz gerekiyor. "

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
 Döviz hesapları 2,4 milyar dolar arttı, tarihi seviyeler görüldü
 Döviz hesapları 2,4 milyar dolar arttı, tarihi seviyeler görüldü
İhtiyaç, taşıt ve konut kredilerinde faizler arttı
İhtiyaç, taşıt ve konut kredilerinde faizler arttı
Dolar kurundaki dalgalanmanın nedeni likidite ve güven sorunu
Dolar kurundaki dalgalanmanın nedeni likidite ve güven sorunu
Sinema salonlarına 15 milyonluk destek paketi hazırlandı
Sinema salonlarına 15 milyonluk destek paketi hazırlandı
Dolar ve Euro güne sakin başladı
Dolar ve Euro güne sakin başladı
Benzinin ardından motorine de zam yapılacak!
Benzinin ardından motorine de zam yapılacak!
3 yıllık zirveyi gören Bitcoin'de sert düşüş: 17,860'a kadar geriledi
3 yıllık zirveyi gören Bitcoin'de sert düşüş: 17,860'a kadar geriledi
IBM 10 bin kişiyi işten çıkaracak
IBM 10 bin kişiyi işten çıkaracak
Merkez Bankası swap işlemlerinde limiti artırdı
Merkez Bankası swap işlemlerinde limiti artırdı
Hazine 2,25 milyar dolar borçlandı
Hazine 2,25 milyar dolar borçlandı
Fitch: Türk bankaları borç ödemek için Merkez Bankası'ndaki dövizlerini kullanırsa ödemeler dengesi zorlanabilir
Fitch: Türk bankaları borç ödemek için Merkez Bankası'ndaki dövizlerini kullanırsa ödemeler dengesi zorlanabilir
AB ülkelerinde elektrik ve doğalgaz ucuzladı, bizde zamma devam
AB ülkelerinde elektrik ve doğalgaz ucuzladı, bizde zamma devam
Ayçiçek tohumu yağının gümrük vergisi indirildi
Ayçiçek tohumu yağının gümrük vergisi indirildi
Benzine zam geliyor
Benzine zam geliyor
Türkiye 1 ayda 110 milyon dolarlık mandalina ihraç etti
Türkiye 1 ayda 110 milyon dolarlık mandalina ihraç etti
Fitch: Türk bankaları dövizde Merkez Bankası'na bağımlı hale geldi
Fitch: Türk bankaları dövizde Merkez Bankası'na bağımlı hale geldi
 Türk Lirası, yeniden güç kaybetmeye başladı
 Türk Lirası, yeniden güç kaybetmeye başladı
Reuters: Erdoğan, TCMB başkanını görevden almaya birkaç saat içinde karar verdi
Reuters: Erdoğan, TCMB başkanını görevden almaya birkaç saat içinde karar verdi
Öğretmenlerin yüzde 80’i borçlu, üçte ikisi ek iş yapıyor
Öğretmenlerin yüzde 80’i borçlu, üçte ikisi ek iş yapıyor
Birçok emekli geçinmek için ikinci bir işte çalışıyor
Birçok emekli geçinmek için ikinci bir işte çalışıyor
Esnafın mağdur olduğunun farkındayız
Esnafın mağdur olduğunun farkındayız
Dolar yeniden 8 lira seviyesine yükseldi
Dolar yeniden 8 lira seviyesine yükseldi
Peşin ödeme yapıldığında gecikme faizinde yüzde 90 indirim olacak
Peşin ödeme yapıldığında gecikme faizinde yüzde 90 indirim olacak
Mevduat faizleri yüzde 15'e yükseldi
Mevduat faizleri yüzde 15'e yükseldi
BDDK'dan yeni adım: Aktif rasyosu düzenlemesi kaldırıldı
BDDK'dan yeni adım: Aktif rasyosu düzenlemesi kaldırıldı
Dolar ve Euro yeniden tırmanışa geçti
Dolar ve Euro yeniden tırmanışa geçti
Bakan Elvan: İş dünyasının görüşlerini de alıp hızla adım atacağız
Bakan Elvan: İş dünyasının görüşlerini de alıp hızla adım atacağız
'Çalışma Bakanlığı’nda işe gitmediği halde binlerce lira maaş alanlar var'
'Çalışma Bakanlığı’nda işe gitmediği halde binlerce lira maaş alanlar var'
Pandemi gelecekte sinema sektörünü de vurabilir
Pandemi gelecekte sinema sektörünü de vurabilir
Enerjide 4 milyon işsiz, yatırımlar hızla düşüyor
Enerjide 4 milyon işsiz, yatırımlar hızla düşüyor
Zorunlu trafik sigortasında 9 ayda 1.4 milyar TL teknik kâr elde edildi
Zorunlu trafik sigortasında 9 ayda 1.4 milyar TL teknik kâr elde edildi
Fondaki para nerede?
Fondaki para nerede?
Avukatlık ücretleri yüzde 20 zamlandı!
Avukatlık ücretleri yüzde 20 zamlandı!
Esnaf eylemde: Ölmek de batmak da istemiyoruz
Esnaf eylemde: Ölmek de batmak da istemiyoruz
Raflardaki ürünler yüzde 20-30 arasında zamlandı
Raflardaki ürünler yüzde 20-30 arasında zamlandı
Araç muayene ücretlerine zam geliyor
Araç muayene ücretlerine zam geliyor
MB'nin TÜFE tahminine göre emeklilere yüzde 6.35 oranında zam yapılacak
MB'nin TÜFE tahminine göre emeklilere yüzde 6.35 oranında zam yapılacak
Kamu borcu içinde döviz borcunun payı yüzde 58.3'e çıktı
Kamu borcu içinde döviz borcunun payı yüzde 58.3'e çıktı
Gıda ürünlerini güvenilir ve tanıdık yerlerden alın!
Gıda ürünlerini güvenilir ve tanıdık yerlerden alın!
Ekim ayında Türkiye'den İsrail'e dönenlerin %20'sinin koronavirüs testi pozitif çıktı
Ekim ayında Türkiye'den İsrail'e dönenlerin %20'sinin koronavirüs testi pozitif çıktı
Dolar 7,79, Euro 9,25 seviyesinde
Dolar 7,79, Euro 9,25 seviyesinde
Gram altında artış sürüyor
Gram altında artış sürüyor
Öğretmenlerin yüzde 99'u borçlu
Öğretmenlerin yüzde 99'u borçlu
Kapanan işletme sayısı 18 bin 316’ya şirket sayısı 11 bin 223’e yükseldi
Kapanan işletme sayısı 18 bin 316’ya şirket sayısı 11 bin 223’e yükseldi
Salgında en büyük artışı erkek bakım setleri gösterdi
Salgında en büyük artışı erkek bakım setleri gösterdi
Çiftçilerimizin yüzde 90’ı bankalara borçlu
Çiftçilerimizin yüzde 90’ı bankalara borçlu
Esnaf kirasını, sigortasını vergisini ödeyemez halde
Esnaf kirasını, sigortasını vergisini ödeyemez halde
 “Bu zor günlerde esnafa sahip çıkın!”
 “Bu zor günlerde esnafa sahip çıkın!”