"Şirketlerin yaşama şansı yok oluyor"

İktisatçı Mahfi Eğilmez: TL’deki kayıplar ekonomiyi yakacak

Cumhuriyet > Ekonomi - 30 Ekim 2020

İktisatçı Mahfi Eğilmez, durdurulamayan tırmanışıyla hemen her gün yeni bir rekora imza atan döviz kurunun ekonomiye etkilerine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Eğilmez, kendi internet sitesinde yayınladığı "Dolar Kuru 8,34" başlıklı yazısında, bir ay önce yayınlanan Yeni Ekonomi Programı verileri baz alınarak yapılacak hesaplamaya göre 2020 yılsonu zımni dolar kurunun 7,86 olarak göründüğünü belirtirken bugün ise 8.34 olduğunu hatırlatıp "Demek ki programın açıklanmasından bir ay sonra ve yılın bitimine 2 ay kala kur tahmini [(8,34 – 7,86) / 7,86 =] yüzde 6’nın üzerinde bir negatif sapma gösteriyor. Önümüzde daha iki ay olduğuna göre sapmanın çok daha yukarılara gideceği söylenebilir." dedi.

Programlar yapılırken kur tahmininin en önemli tahminlerden biri olduğuna dikkat çeken Eğilmez, "Enflasyon, büyüme gibi göstergelerin tahmini kur tahminiyle şekillenir. Dolayısıyla kur tahmini tutmazsa gerisi zaten tutmaz. 2020 yılı tutmazsa 2021 – 2023 dönemini kapsayan tahminlerin hiçbiri tutmaz. Çünkü sonraki yılların tahminleri içinde bulunulan yılın tahminleri üzerine inşa edilir." dedi.

Yazısına kurdaki artışın Türkiye'nin toplam dış borcuna etkisine işaret ederek devam eden Eğilmez, "2020 yılı başında Türkiye’nin toplam dış borç tutarı 438 milyar dolardı. Bunun o günkü kurla karşılığı (438 x 5,95=) 2,6 trilyon TL idi. Bugün dış borçların toplamı 421 milyar dolar. Bunun bugünkü kurla karşılığı 3,5 trilyon TL. Bir başka deyişle dış borçlarımız 17 milyar dolar azaldığı halde 900 milyar TL artmış." diye yazdı.
Durumun özel sektördeki borçluluğa etkisini örnekle anlatan Eğilmez, tabloyu "Yıl başında 1 milyon dolar borcu olan bir şirket düşünün. O gün borcunu ödemek için 5.950 bin liraya ihtiyacı vardı. Bugün aynı borcu ödemek için 8.340 bin liraya ihtiyacı var. TL cinsinden borcu yüzde 40 artmış bulunuyor. Eğer bu dönemde kazancını en az bu kadar artıramamışsa (ki bu birkaç istisna dışında mümkün değil) bu şirketin yaşama şansı giderek yok oluyor demektir." ifadeleriyle anlattı.

Türkiye’nin bugünkü sorununun faizin artırılıp artırılmaması değil, TL’nin sürekli dış değer kaybı yaşaması olduğunu vurgulayan Eğilmez, TL’nin dış değerinin bu hızla düşmesinin bazı sonuçları olacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"(1) Üretimde kullanılan ithal girdiler nedeniyle enflasyon hızla artacak. (2) Dış borçlarımız için bulmamız gereken TL karşılıkları hızla yükselecek. (3) Risklerle birlikte CDS primi yükselecek. Bu da Türkiye’ye dış kaynak girişini kısıtlayacak ve maliyetini yükseltecek.

Bu aşamada iki seçenek görünüyor: (1) Mevcut uygulamaya devam edilir. Yani bir yandan Merkez Bankası ya da kamu bankaları rezervleri kullanılarak döviz satışı yoluyla kur artışı denetlenmeye çalışılır, denetlenemeyince de değer kaybı ‘rekabetçi kur’ adı altında meşrulaştırmaya çalışılır. Bir yandan da faiz arttırılmamış gibi gösterilerek arttırılmaya devam edilir. Bu seçeneğin bir çözüm getirmediği bugüne kadarki uygulamadan açıkça görüldü. Bu dolaylı yollarla yapılan uygulamalarla kuru tutmak mümkün olmadığı gibi Merkez Bankası işe yaramayacak şekilde faizi yükselttiğiyle kaldı. (2) Merkez Bankası faizi dolaylı olarak değil açıkça artırmak yoluna gider. Faiz artışının bir sonuç sağlayabilmesi için politika faizini (halen yüzde 10,25) en az yüzde 15 düzeyinde çıkarmak gerekir. Bu bile soruna ancak geçici çözüm getirebilir. (3) Çözümü geçici olmaktan kalıcı olmaya taşımak istiyorsak o zaman uzun ve acılı bir yol olan yapısal reformlara girmekten başka çaremiz bulunmadığını kabul etmemiz gerekiyor. "

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Ücretli çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 17.1 arttı
Ücretli çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 17.1 arttı
Saman, Türkiye'nin bitcoini oldu
Saman, Türkiye'nin bitcoini oldu
‘S-400 açıklaması liranın dolar karşısındaki değer kaybını artırdı’
‘S-400 açıklaması liranın dolar karşısındaki değer kaybını artırdı’
Merkezi yönetim bütçesi Mayıs'ta 13,4 milyar TL açık verdi
Merkezi yönetim bütçesi Mayıs'ta 13,4 milyar TL açık verdi
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Türkiye pandemide vatandaşlarına en az doğrudan destek sağlayan ülkeler arasında
Türkiye pandemide vatandaşlarına en az doğrudan destek sağlayan ülkeler arasında
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Dolar, güne 24 kuruşluk artışla 8,54 seviyelerinde işlem görüyor
Dolar, güne 24 kuruşluk artışla 8,54 seviyelerinde işlem görüyor
Bütçesi 7 bakanlığı aşan Diyanet'in iki yılda kiraya ödediği para 18.6 milyon lira!
Bütçesi 7 bakanlığı aşan Diyanet'in iki yılda kiraya ödediği para 18.6 milyon lira!
Bitcoin yeniden 40 bin dolar sınırını aştı
Bitcoin yeniden 40 bin dolar sınırını aştı
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru, yılın ilk üç ayında yüzde 93 arttı
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru, yılın ilk üç ayında yüzde 93 arttı
Altının kilogramı 497 bin 500 liraya geriledi
Altının kilogramı 497 bin 500 liraya geriledi
ABD'nin Rus devlet borcuna yönelik yaptırımları resmen yürürlükte
ABD'nin Rus devlet borcuna yönelik yaptırımları resmen yürürlükte
Hazine ve Maliye Bakanlığı, dolar cinsi kira sertifikası için bankalara yetki verdi
Hazine ve Maliye Bakanlığı, dolar cinsi kira sertifikası için bankalara yetki verdi
Türkiye'nin en güçlü markası İş Bankası oldu
Türkiye'nin en güçlü markası İş Bankası oldu
Ziraat Bankası’nın tarım kredileri 10 yılda yarı yarıya düştü
Ziraat Bankası’nın tarım kredileri 10 yılda yarı yarıya düştü
Yabancılara konut satışı yüzde 106,5 arttı
Yabancılara konut satışı yüzde 106,5 arttı
Merkez Bankası net rezervi eksi 56 milyar dolar
Merkez Bankası net rezervi eksi 56 milyar dolar
Akaryakıt zamları temel gıda fiyatlarını etkiledi
Akaryakıt zamları temel gıda fiyatlarını etkiledi
Cari işlemler dengesi Nisan'da 1 milyar 712 milyon dolar açık verdi
Cari işlemler dengesi Nisan'da 1 milyar 712 milyon dolar açık verdi
Dolar 8.40 seviyesinin altında: Bu hafta Biden görüşmesi ve TCMB kararı takip edilecek
Dolar 8.40 seviyesinin altında: Bu hafta Biden görüşmesi ve TCMB kararı takip edilecek
Gram altının yerini yarım gram altın aldı
Gram altının yerini yarım gram altın aldı
Otomotiv sektöründe üretim yüzde 28, ihracat yüzde 37 arttı
Otomotiv sektöründe üretim yüzde 28, ihracat yüzde 37 arttı
Halkı krediyle borçlandırmayın karşılıksız destek verin
Halkı krediyle borçlandırmayın karşılıksız destek verin
Kaynakları verimli kullanarak maliyetleri düşürdük
Kaynakları verimli kullanarak maliyetleri düşürdük
Tarım arazilerimiz 4 milyon 720 bin hektar azaldı
Tarım arazilerimiz 4 milyon 720 bin hektar azaldı
3 milyon kişi yasal takipte
3 milyon kişi yasal takipte
IMF'den Türkiye değerlendirmesi: Yüksek enflasyon, düşük rezerv ve dolarizasyonla baş başa
IMF'den Türkiye değerlendirmesi: Yüksek enflasyon, düşük rezerv ve dolarizasyonla baş başa
Sanayicinin durumu hiç iç açıcı değil
Sanayicinin durumu hiç iç açıcı değil
İşsizlerin yüzde 29.3’ü bir yıl ve daha uzun süredir iş arıyor
İşsizlerin yüzde 29.3’ü bir yıl ve daha uzun süredir iş arıyor
Emekli ve memur zammında ilk 6 aylık dönemde enflasyon belirleyici olacak
Emekli ve memur zammında ilk 6 aylık dönemde enflasyon belirleyici olacak
Akaryakıtta yeni ÖTV artışı yolda
Akaryakıtta yeni ÖTV artışı yolda
Düğünler zam getirdi
Düğünler zam getirdi
G7 zirvesinde orta, düşük gelirli ülkelere ‘altyapı inşalarına destek’ projesi kararı
G7 zirvesinde orta, düşük gelirli ülkelere ‘altyapı inşalarına destek’ projesi kararı
Dünyada artık sadece üretmek yetmiyor
Dünyada artık sadece üretmek yetmiyor
10 ildeki 32 taşınmaz özelleştirilecek
10 ildeki 32 taşınmaz özelleştirilecek
Ham yağ ithalatında gümrük vergisi düşürüldü
Ham yağ ithalatında gümrük vergisi düşürüldü
İmalat sektörü ve KOBİ’ler için verimliliği artıracak bir işlevi var
İmalat sektörü ve KOBİ’ler için verimliliği artıracak bir işlevi var
Üretim artırılmadığı sürece işsizlik azalmaz
Üretim artırılmadığı sürece işsizlik azalmaz
İşportacılık bitirilmezse esnaf bitecek
İşportacılık bitirilmezse esnaf bitecek
Kamu arazilerindeki turizm tesislerinin borçları ertelendi
Kamu arazilerindeki turizm tesislerinin borçları ertelendi
İkinci el otomotiv piyasası tepetaklak oldu
İkinci el otomotiv piyasası tepetaklak oldu
Dolar 8.40'ın altında; piyasalarda gözler Erdoğan ve Biden görüşmesinde
Dolar 8.40'ın altında; piyasalarda gözler Erdoğan ve Biden görüşmesinde
Sanayide üretim nisanda yıllık yüzde 66 arttı, aylık yüzde 1 daraldı
Sanayide üretim nisanda yıllık yüzde 66 arttı, aylık yüzde 1 daraldı
Yeşil pasaportlu ihracatçılar aşılamada öncelikli gruba dahil edildi
Yeşil pasaportlu ihracatçılar aşılamada öncelikli gruba dahil edildi
Üretici fiyatları ile tüketici fiyatları arasında artan makas rahatsız edici
Üretici fiyatları ile tüketici fiyatları arasında artan makas rahatsız edici
Mayıs'ta ticaret ciro endeksi yüzde 5.4; hizmet ciro endeksi yüzde 2.7 azaldı
Mayıs'ta ticaret ciro endeksi yüzde 5.4; hizmet ciro endeksi yüzde 2.7 azaldı
Yıl sonu dolar kuru beklentisi 8,95 TL'ye yükseldi
Yıl sonu dolar kuru beklentisi 8,95 TL'ye yükseldi