Okul, iş, ilişki ve hayat başarısı için öz yeterlilik önemli

Çocuğa sorumluluk verilmeli

Haber Merkezi > Eğitim - 26 Şubat 2021

Eğitimci- Yazar Dr. Bahar Eriş, “Çocuğum mutlu olsun endişesiyle çocuğu hiçbir sıkıntıya sokmamak uzun vadede çocukları mutsuz yapıyor.” dedi.

SANKO Okulları’nın düzenlediği “Çocukta Özyeterlilik Gelişimi” konulu söyleşinin konuğu Eğitimci- Yazar Dr. Bahar Eriş oldu.

SANKO Okulları Psikolojik Danışmanı Melike Köseoğlu’nun moderatörlüğünde gerçekleştirilen online söyleşide öğrenciler ve velilerle buluşan Eriş, çocukların özyeterlilik gelişimi konusunda açıklamalarda ve önerilerde bulundu.

Çocuğun özyeterlilik inancında en önemli bileşenin bir görevi kendi kendine başarması olduğunu belirten Dr. Eriş, “Bu öz yeterliliği çok artıran bir konu. Bunu artırdığımız zaman çocuğun özgüvenini de artırmış oluyoruz. Çocuğun özgüveni artınca içsel motivasyonu da artmış oluyor” diye konuştu.

Özyeterliliği artırmak için çocuğa küçük başarı deneyimleri tasarlanması gerektiğini kaydeden Dr. Eriş, “Bu noktada ulaşabileceği hedefler çok önemli. Eğer boyunu aşarsa ve henüz özyeterlilik algısı oluşmamışsa başarısız olur. Baştaki başarısızlıklar daha sonra öz yeterlilik duygusunun oluşmasını engelleyebilir” ifadelerini kullandı.

Araştırmalara göre çocuğun karşısına herhangi bir sorun çıktığında anne babaların hemen yardım etmesinin, anne babanın kendi kaygısını rahatlatan fakat çocuğun kaygısını artıran bir durum olduğuna işaret eden Dr. Eriş, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kaygılı olan anne baba hemen eyleme geçerek kendisi o kontrol duygusunu yakalıyor. Fakat çocuk bir kenarda kendisini çaresiz hissedebiliyor. Çocuk kendisini etkisiz eleman gibi hissediyor, bu da çocuğu strese sokuyor. Bu nedenle hemen müdahale etmeden çocuğun kendi kendine denemesi için alan açmak büyük önem taşımaktadır.

Çocuk her ne öğrenmeye çalışıyorsa onu bir başkasının başarıyla izlemesi çok önemli. Çocuklara sevdikleri kişilerle ilgili sebat ve başarı hikayeleri okumak, bunlarla ilgili örnekleri, belgeselleri veya videoları izletmek çocuğun öz yeterlilik inancını desteklemek açısından önem taşıyor.

Pozitif geri bildirim de öz yeterlilik inancınca çok önemli ama samimi olacağız. Çünkü samimi olunmadığı zaman çocuk bunu algıladığında ters tepebiliyor. Burada anne babalar çocukları gözlemleyip iyi yapabildikleri şeyleri bilmeliler. Çocuğun küçük kazanımlarını görüp dile getirmek çok büyük fark oluşturur.  Ödevini tek başına tamamladın, bu sefer ödevini yaparken bana ihtiyaç duymadın gibi pozitif geri bildirimler çocuğun öz yeterlilik inancında çok etkilidir.”

Çocukla iletişim kurarken kullanılan dilin de büyük önem taşıdığına vurgu yapan Dr. Eriş, “Bizim kullandığımız dil de çocuğun yanında büyük önem taşıyor. Mutsuz ve olumsuz konuşmalarımız çocuğun da zihnine işliyor ve zamanla çocuğun kendi iç konuşmalarına dönüşebiliyor. Aynı konuşmaları çocuğa yönelik olarak da gerçekleştirdiğimiz zaman bu çocuğun kendi bakış açısına dönüşebiliyor. O nedenle olumsuz konuşmalar yerine daha olumlu ifadeler kullanabiliriz. Eğer çocuk bir şey yapamadıysa ‘henüz yapamadım’ demesini sağlamalıyız.” İfadelerine yer verdi.

Dünyanın bireylerin kendi kendilerini yönetmesi gereken bir düzene doğru ilerlediğine dikkat çeken Dr. Eriş, şöyle devam etti:“Zamanı da kendimiz yönetmek durumundayız belki iş programını da kendimiz ayarlamamız gerekecek. İşyerleri daha esnek olacak, hayat daha akışkan bir hale gelecek. Bunlarla birlikle kişinin kendi kendini yönetebilmesi daha önemli hale geliyor. Okul, iş, ilişki ve hayat başarısı için özyeterlilik önemli. Bir başkasına destek olabilmek için de kişinin özyeterlilik duygusuna sahip olması gerekiyor. Özyeterlilik algısına sahip olmadığımız zaman devam etme motivasyonumuzu da yitirebiliyoruz. Ben yapabilirim, başarabilirim duygusu zihinsel sağlımız açısından da önemli.”

Sorun çözme, içsel motivasyon, duygusal zeka ve esneklikle çok ilgili olduğu saptanan özyeterliliğin desteklediği bütün becerilerin bu çağda büyük önem taşıdığının altını çizen Dr. Eriş, şunları anlattı:

“Bu çağda özellikle orta- üst sınıftaki ailelerin çocukları bu beceriyi kazanmalı deniliyor. Çünkü orta-üst sınıftaki aileler biraz koruyucu olduğu için çocuklar o koruyucu kanatların altında bu beceriyi geliştiremiyorlar. Ergenlikten yetişkinliğe geçiş süreleri uzamış olan çocuklar daha uzun süre aileleriyle birlikte kalıyorlar.

Çocukları hayata hazırlamak yerine hayattan korumaya çalıştığımızda bu kanatların gelişmesini engellemiş oluyoruz. Ödevlerini ve bütün aktivitelerini kontrolümüze aldığımız zaman onlar iç pusulaları geliştiremiyorlar. Çocuklar kağıt üzerinde başarılı olabiliyorlar ama sonra dünyada kendi yollarını bulmakta güçlük çekebiliyorlar.

Bu toplum açısından da olumsuz etki yapıyor. Kendini çocuk gibi görmekten çıkıp yetişkin gibi görmeye geçiş yapamayabiliyorlar. Sonuç olarak bir yetişkin toplumu olmakta da güçlük çekebiliyoruz. Ailenin erken dönemde ilgisi ve desteği çok önemli ama bu belli bir noktadan sonra bağımlılığa dönüşmemeli. Hedefimiz bağlı ama bağımlı olmayan çocuklar yetiştirebilmek.”

Özyeterlilik gelişiminde anne babaların rolüne de değinen Dr. Eriş, çocuğun ilk okulunun ailesi olduğunu anımsatarak, önerilerini şöyle sıraladı:

“Özyeterliliğin gelişmesinde ailenin ilgisi çok önemli. Çocuğun yerine bir şeyleri yapmak yardım olmuyor. Anne- baba çocuk için vazgeçilmez olmamaya dikkat etmeli. Eğer öğrenci anne- babası veya yetişkin yardımı olmadan başarılı olamayacağını düşünürse o zaman özyeterlilik algısı gelişmemiş demektir.

Çocuğa sorumluluk vermeliyiz. Verilen sorumluluk çocuğa yapılan bir iyiliktir. Anne babaların çocuklarımız üzülmesin yorulmasın gibi iyi niyetli düşünceleri uzun vadede çocukların kırılgan ve kendi ayakları üzerinde duramamalarına neden olabiliyor. O nedenle çocuğun yaşına ve gelişim seviyesine uygun görevleri onun adına yapmamak gerekiyor.

Çocuğum mutlu olsun endişesiyle çocuğu hiçbir sıkıntıya sokmamak uzun vadede çocukları mutsuz yapıyor. Çocuklar büyürken hiçbir hayal kırıklığı yaşamazlarsa, stresli durumlarla karşılaşmazlarsa bu beceriyi geliştirmeyi öğrenemiyorlar. Çocuklar zorluklarla başa çıkabilmeyi gördükleri kadar güçlenebiliyorlar. Çocukları suçlamak veya cezalandırmak yerine problem çözme kavramını yerleştirmeliyiz.”

Bahar Eriş

Dr. Bahar Eriş, çocuklarda üstün zeka ve yetenek eğitimi üzerine odaklanmış bir akademisyen ve yazardır. Boğaziçi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Bölümü’nden mezun olduktan sonra, Fulbright bursuyla ABD’ye gitmiştir.

1998-2004 yıllarında, New York’ta, Columbia Üniversitesi’nde öğrenim görmüştür. Üstün yetenek eğitimi alanında masterini tamamladıktan sonra, aynı okuldan doktorasını almıştır. 6 yıllık eğitimi süresince, Teachers College’da öğretmenlik yapmıştır.

Eriş, Türkiye’ye döndükten sonra, 10 yıl boyunca (2004-2014) Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde “üstün yetenek eğitimi” konusunda dersler vermiştir. 2015-2017 yıllarında Bahçeşehir Üniversitesi, Üstün Yetenekliler Eğitim Merkezi’nde Yrd. Doç. Dr. olarak yüksek lisans derslerine girmiştir.

2017’de uzmanları ve anneleri bir araya getiren MomTalks etkinliğini hayata geçirmiştir. Aileleri bilinçlendirmeyi amaçlayan bu organizasyon, her yıl istanbul başta olmak üzere Türkiye’nin farklı şehirlerinde düzenlenmektedir.

Alfa Yayınları’ndan çıkan Her Çocuk Üstün Yeteneklidir (17’nci baskı), Anne Beynim Aç (14’üncü baskı), Gölgedeki Yıldızlar (7’nci baskı), Çocuklar Nasıl Başarır? (Mümin Sekman’la) (35’inci baskı), Çocuklar Nasıl Başarır 2? (Mümin Sekman’la) (15’inci baskı), Korkmasaydın Ne Yapardın (15’inci baskı) ve Senin Yolun Hangisi (16’ncı baskı) kitaplarının yazarıdır. Aynı zamanda 25 yıldır profesyonel simultane çevirmen olarak çalışmaktadır.

Eriş, Türkiye’nin farklı illerindeki okullarda, özel şirketlerde ve kurumlarda ailelere, eğitimcilere ve çalışanlara yönelik eğitimler vermektedir. Eğitimleri çocuklarda başarı, üstün zeka keşfi ve eğitimi, yaratıcılık, 21’inci yüzyıl becerileri, yetenek keşfi ve gelişimi konularındadır.

“Her çocuk en iyi eğitimi hak eder” düşüncesini savunan Eriş, her çocuğun içinde keşfedilmeye değer biricik yetenekler olduğuna inanmaktadır.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
21. Yüzyılda Değişen Öğrenme Kültürü tartışmaya açılıyor
21. Yüzyılda Değişen Öğrenme Kültürü tartışmaya açılıyor
Boğaziçililer: 100 değil, 1000 gün de olsa vazgeçmeyeceğiz!
Boğaziçililer: 100 değil, 1000 gün de olsa vazgeçmeyeceğiz!
425 bin 430 personel aşı programına dahil edildi
425 bin 430 personel aşı programına dahil edildi
160 bin öğrenci, okulu terk etme riskiyle karşı karşıya
160 bin öğrenci, okulu terk etme riskiyle karşı karşıya
15 nisan'dan itibaren uzaktan eğitime geçilecek
15 nisan'dan itibaren uzaktan eğitime geçilecek
Öğretmenlerin tamamı aşılanana kadar eğitime ara verilmeli
Öğretmenlerin tamamı aşılanana kadar eğitime ara verilmeli
Derece alanlara, bisiklet, satranç takımı ve kitap verildi
Derece alanlara, bisiklet, satranç takımı ve kitap verildi
YÖKDİL sonuçları açıklandı
YÖKDİL sonuçları açıklandı
Kitap toplama ve bağışlama projesini hayata geçirdiler
Kitap toplama ve bağışlama projesini hayata geçirdiler
Baba cenazesinde amca dayağı iddiası
Baba cenazesinde amca dayağı iddiası
TİHV: 4 yılda 23 öğrenciyi öldürüldü, 720'si yaralandı
TİHV: 4 yılda 23 öğrenciyi öldürüldü, 720'si yaralandı
Covid-19’un asansör içerisinde bulaş riskini engellenebilecek
Covid-19’un asansör içerisinde bulaş riskini engellenebilecek
45 günde 26 öğretmen koronavirüsten yaşamını yitirdi
45 günde 26 öğretmen koronavirüsten yaşamını yitirdi
Kent genelindeki okulların hemen hepsinde koronavirüse rastlanıyor
Kent genelindeki okulların hemen hepsinde koronavirüse rastlanıyor
Bursluluk ve Adaylık Kaldırma sınavları ertelendi
Bursluluk ve Adaylık Kaldırma sınavları ertelendi
YDS giriş belgeleri erişime açıldı
YDS giriş belgeleri erişime açıldı
Yüz yüze eğitime katılım ortalaması yüzde 80’i buldu
Yüz yüze eğitime katılım ortalaması yüzde 80’i buldu
MEB, üç büyük şehirde 184 imam hatip lisesini "nitelikli okul" seçti
MEB, üç büyük şehirde 184 imam hatip lisesini "nitelikli okul" seçti
Tedbirsizlik, yüz yüze eğitimin sürdürülebilirliğini tehlikeye atıyor
Tedbirsizlik, yüz yüze eğitimin sürdürülebilirliğini tehlikeye atıyor
Sınav uygulaması iki oturum halinde gerçekleştirilecek
Sınav uygulaması iki oturum halinde gerçekleştirilecek
Tüm öğretmenler aşılanmalı, okullarda düzenli test yapılmalı
Tüm öğretmenler aşılanmalı, okullarda düzenli test yapılmalı
"En çok okulların kapalı olduğu OECD ülkeleri arasında ilk beşteyiz"
"En çok okulların kapalı olduğu OECD ülkeleri arasında ilk beşteyiz"
"Uzaktan eğitimin karnesi kırık"
"Uzaktan eğitimin karnesi kırık"
“Bir Replik de Sen Söyle” yarışması sonuçlandı
“Bir Replik de Sen Söyle” yarışması sonuçlandı
İlçemizin eğitimde de bir numara olmasını istiyoruz
İlçemizin eğitimde de bir numara olmasını istiyoruz
Uzaktan eğitim sürecini en iyi yöneten kurumlardan biriyiz
Uzaktan eğitim sürecini en iyi yöneten kurumlardan biriyiz
Yüz yüze eğitim daha önce açıklandığı şekilde devam edecek
Yüz yüze eğitim daha önce açıklandığı şekilde devam edecek
7 bin 900 Suriyeli öğrenci üniversite sınavına girdi
7 bin 900 Suriyeli öğrenci üniversite sınavına girdi
Uzman öğretmenlik uygulanan ilk ve tek okul
Uzman öğretmenlik uygulanan ilk ve tek okul
Danıştay'ın iptal kararına rağmen MEB, TÜGVA ile protokol imzaladı!
Danıştay'ın iptal kararına rağmen MEB, TÜGVA ile protokol imzaladı!
"Hibrit model, yüz yüze eğitimin tamamlayıcısı olacak"
"Hibrit model, yüz yüze eğitimin tamamlayıcısı olacak"
Bir haftada 442 öğretmen Covid oldu
Bir haftada 442 öğretmen Covid oldu
Açıköğretim Lisesi 2. dönem online sınavları başladı
Açıköğretim Lisesi 2. dönem online sınavları başladı
ÖSYM, YKS ücretine yapılan zammın nedenini açıkladı: Ödenek ayrılmamaktadır
ÖSYM, YKS ücretine yapılan zammın nedenini açıkladı: Ödenek ayrılmamaktadır
Okuldan arta kalan zamanlarını kütüphanede geçiriyorlar
Okuldan arta kalan zamanlarını kütüphanede geçiriyorlar
Ortaokullardaki yüz yüze sınavlar 3 Mayıs’tan itibaren yapılacak
Ortaokullardaki yüz yüze sınavlar 3 Mayıs’tan itibaren yapılacak
Eğitimde hem kayıp hem de yoksulluk var
Eğitimde hem kayıp hem de yoksulluk var
Okulların kapatılacağı algısı yerleştirildi
Okulların kapatılacağı algısı yerleştirildi
Liselerdeki yüz yüze sınavlar 3 Mayıs'tan itibaren yapılacak
Liselerdeki yüz yüze sınavlar 3 Mayıs'tan itibaren yapılacak
Öğretmenlerin yüzde 10’u aşılandı
Öğretmenlerin yüzde 10’u aşılandı
Uzaktan eğitim artık kalıcı olacak
Uzaktan eğitim artık kalıcı olacak
GKV Cemil Alevli Koleji'nde IB diploma heyecanı
GKV Cemil Alevli Koleji'nde IB diploma heyecanı
Cambridge Assessment English sertifikası aldılar
Cambridge Assessment English sertifikası aldılar
YÖK, yatay geçiş işlemlerinde usulsüz yapan üniversiteler hakkında işlem başlattı
YÖK, yatay geçiş işlemlerinde usulsüz yapan üniversiteler hakkında işlem başlattı
MEB 48 ilde 192 okulda okuma becerisi araştırması yapacak
MEB 48 ilde 192 okulda okuma becerisi araştırması yapacak
Mesleki eğitimi cazip hale getireceğiz
Mesleki eğitimi cazip hale getireceğiz
ÖSYM, iki yılda 1.4 milyon TL başvuru ücreti topladı
ÖSYM, iki yılda 1.4 milyon TL başvuru ücreti topladı
HKÜ, üniversiteyi keşfetmek isteyenlere kapılarını açtı
HKÜ, üniversiteyi keşfetmek isteyenlere kapılarını açtı