Nakit destek yok, onun yerine borçlandırma var

Türkiye’nin Covid’le imtihanı

bianet > Ekonomi - 04 Mayıs 2021

Covid-19 döneminde hükümet dünyanın pek çok ülkesinde yapıldığı gibi vatandaşın cebine para koymak yerine onu borçlandırmayı tercih etti. Asıl kıstas pandemide vatandaşa ve yurttaşın cebine kaç para koyduğunuzdur.

30 Nisan-17 Mayıs 2021 arasını kapsayan sözde tam kapanma ile birlikte iş ve gelir kaybına uğrayanlara nakit destek tartışması yeniden alevlendi. Bu kapanmanın tam kapanma olmadığı açık. DİSK-AR’ın tahminlerine göre istihdamın yüzde 60’tan fazlası kapanmadan muaf. Ancak yine de kapanma nedeniyle milyonlarca çalışan iş ve gelir kaybına uğrayacak. Bunlar kapanma döneminde nasıl yaşayacak, neyle geçinecek? İşte tartışmanın odak noktasını bu oluşturuyor.

Ne olacağını söyleyeyim: Kayıtlı işçiler zorla ücretsiz izne çıkarılacak ve günlük 50 TL’ye kendilerini ve ailelerini geçindirecek. Kayıtdışı çalışanlar hiç destek alamayacak. Esnafa verilen destek ise devede kulak kalacak. Yeni kapanma döneminde de salgına ilişkin sosyal politika eski tas eski hamam!

Mızrak çuvala sığmaz

Şaşırtıcı olan Türkiye salgında vatandaşa doğrudan ve karşılıksız nakit destek veren ülkeler arasında sonlarda yer alırken bu alanda resmi bir dezenformasyon (kirli ve çarpıtılmış bilgi) kampanyasının başlaması. Bir kamu haber ajansı olması gereken ve kamuoyuna nesnel bilgi aktarması gereken Anadolu Ajansı (AA), 1 Mayıs 2021’de inanılması güç bir habere imza attı.

“Türkiye likit destekle devleri geride bıraktı” başlığıyla verilen haberde şöyle deniyordu: “Türkiye’nin likit destek oranı GSYH’sinin yüzde 9,4’ü oranında olurken, aynı kategorideki ülkeler arasında Türkiye’ye en fazla yaklaşan ülke yüzde 6,2 ile Brezilya oldu. Çin yüzde 1,3, Rusya yüzde 1,5’te kaldı.” Bu inanılması güç haberin dayandığı veriler ise IMF’ye ait Nisan 2021 Mali İzleme Raporuydu (Fiscal Monitor: Database of Country Fiscal Measures in Response to the COVID-19 Pandemic). IMF’nin belirli aralıklarla yayımladığı bu rapor ülkelerin Covid-19 salgına karşı aldığı mali önlemlere ilişkin bir veri tabanı.

Nesnel gazetecilik ilkelerinin ayaklar altına alındığı bu haber gazetecilik dersi olarak okutulmaya aday sayılır. Dünyanın saygın hiçbir kamu haber ajansında böyle bir habere rastlamak mümkün değil. Çünkü haber IMF raporunda ayrı ayrı yer alan iki temel mali önlem türünden birini dikkate alırken diğerini görmezden geliyordu. Haberin bilinçli bir tercihle raporun bir bölümünü perdelediği anlaşılıyor. AA’nın bu haberinin nesnel habercilikten uzak bir propaganda metni olduğunu söylemek mümkün. Daha da tuhafı ise bu haberin sosyal politika formasyonuna sahip eski bir Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından “ülkemizin başarılı mücadelesini ve yapılan çalışmaları, verilen destekleri görmezden gelen ve algılarla karalayanlara IMF cevap vermiş” şeklinde sunulması. Anlaşılan sayın eski Bakan AA’nın manipülasyonunu gerçek sanmış!

Türkiye en az nakit destek veren ülkeler arasında

Şimdi gerçekleri tane tane anlatalım. IMF’nin Covid-19’a karşı alınan mali önlemler veri tabanı iki bölümden oluşuyor. IMF pandemi döneminde mali önlemleri ikiye ayırıyor. Birincisi vatandaşa verilen doğrudan ve karşılıksız nakit destekler (Additional spending and forgone revenue). Bu kapsamda nakit karşılıksız destekler yanında, vazgeçilen vergiler ve pandemi sağlık harcamaları da yer alıyor. IMF bunu asıl kriter olarak kullanıyor. Nitekim IMF konuyla ilgili yayımladığı dünya haritasında doğrudan karşılıksız nakit destekleri esas alıyor. İkinci mali önlem türü ise likit destek olarak adlandırılıyor. Bunu kısaca borç, kredi ve bankalara mali destek olarak ifade edebiliriz (equity, loans and guarantees). Anlaşılan AA likit destekleri nakit destek olarak sunmaya kalkmış! Oysa arada dağlar kadar fark var. Vatandaşa verilen nakit destek karşılıksız ve hemen harcanabilir kaynak. Likit destek ise borç erteleme, yeniden faizle borç anlamına geliyor. Bu borçlar silinmiyor, faizler işliyor. Birinci tür destek doğrudan yurttaşa çalışana yönelik, diğeri ise bankacılık sistemine yönelik.

AA’nın sakladığı gerçek şu: Türkiye yurttaşlarına doğrudan nakit destek açısından G20 ve “yükselen piyasa” ülkeleri içinde Meksika ile birlikte sonuncu sırada. Ama likit destekte (borçlandırma, faizli kredi) ön sıralarda. Halkına doğrudan ve karşılıksız nakit destekte sınıfa kalan Türkiye vatandaşı pandemi döneminde borçlandırmada ilk sıralarda yer alıyor. Bu krediler ve faizler nasıl ödenecek? Ödeyemeyenler ne yapacak kimin umurunda. Ödeyemeyen intihar eder. Üç gün sonra unutulur. Ölen ölür, kalan sağlardan borçlar nasılsa tahsil edilir!

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
“Esnaf ve sanatkarlara hibe desteği ödemeleri başladı”
“Esnaf ve sanatkarlara hibe desteği ödemeleri başladı”
Merkez Bankası, faiz oranını yüzde 19 düzeyinde sabit tutu
Merkez Bankası, faiz oranını yüzde 19 düzeyinde sabit tutu
Esnaf umudunu yaz sezonuna bağladı
Esnaf umudunu yaz sezonuna bağladı
Özel sektörün yurtdışı borcu 2.2 milyar dolar azaldı
Özel sektörün yurtdışı borcu 2.2 milyar dolar azaldı
İstanbul’da kira artışı yüzde 35’i geçti
İstanbul’da kira artışı yüzde 35’i geçti
Son 10 yılda faizler yüzde 204 dolar yüzde 444, avro yüzde 357 arttı
Son 10 yılda faizler yüzde 204 dolar yüzde 444, avro yüzde 357 arttı
Altın fiyatları 'tepetaklak' oldu
Altın fiyatları 'tepetaklak' oldu
Kripto para dolandırıcılığında 10 milyonluk vurgun
Kripto para dolandırıcılığında 10 milyonluk vurgun
Yoksulluk hızla artarken, diğer yanda müthiş bir sermaye yoğunlaşması yaşanıyor
Yoksulluk hızla artarken, diğer yanda müthiş bir sermaye yoğunlaşması yaşanıyor
New York borsası düşüşle kapandı
New York borsası düşüşle kapandı
Büyümemiz uzun zamandır sürdürülebilirlikten uzak
Büyümemiz uzun zamandır sürdürülebilirlikten uzak
İşsizlik, Cumhuriyet tarihinin rekorlarını kırıyor
İşsizlik, Cumhuriyet tarihinin rekorlarını kırıyor
Fed faiz kararını açıkladı, dolar fırladı
Fed faiz kararını açıkladı, dolar fırladı
Dünyanın en büyük üçüncü elması bulundu
Dünyanın en büyük üçüncü elması bulundu
Bitcoin yeniden 40 bin doların altına indi
Bitcoin yeniden 40 bin doların altına indi
Merkez Bankası'nın faizleri sabit tutması bekleniyor
Merkez Bankası'nın faizleri sabit tutması bekleniyor
Evden çalışmada işçiyi koruyan yasa hazırlansın"
Evden çalışmada işçiyi koruyan yasa hazırlansın"
Gazprom'un doğalgaz üretimi ve ihracatı arttı
Gazprom'un doğalgaz üretimi ve ihracatı arttı
Ekonomik göstergeler güçlenmeye devam ediyor
Ekonomik göstergeler güçlenmeye devam ediyor
Otomotiv şirketleri 3 ayda 3.3 milyar lira kâr etti
Otomotiv şirketleri 3 ayda 3.3 milyar lira kâr etti
Konut fiyatları tavan yaptı
Konut fiyatları tavan yaptı
İstanbul'da kiralık konut fiyatları yüzde 35 arttı
İstanbul'da kiralık konut fiyatları yüzde 35 arttı
Fitch Ratings, Türkiye büyüme beklentisini düşürdü
Fitch Ratings, Türkiye büyüme beklentisini düşürdü
Dolarda 'faiz' tedirginliği
Dolarda 'faiz' tedirginliği
Bitcoin 40 bin doların üzerinde tutundu
Bitcoin 40 bin doların üzerinde tutundu
Çin'le swap anlaşması 35,1 milyar TL artışla yenilendi
Çin'le swap anlaşması 35,1 milyar TL artışla yenilendi
Yılın ilk beş ayında müteahhitlere 23 milyar TL ödendi
Yılın ilk beş ayında müteahhitlere 23 milyar TL ödendi
Gaziantepli sanayiciler imkansızı başardı
Gaziantepli sanayiciler imkansızı başardı
Kentteki hayat pahalılığı nedeniyle kamu emekçileri tayin istiyor
Kentteki hayat pahalılığı nedeniyle kamu emekçileri tayin istiyor
Üretici, fiyatlar karşısında üretim yapmakta zorlanıyor, zarar ediyor
Üretici, fiyatlar karşısında üretim yapmakta zorlanıyor, zarar ediyor
Ücretli çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 17.1 arttı
Ücretli çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 17.1 arttı
Saman, Türkiye'nin bitcoini oldu
Saman, Türkiye'nin bitcoini oldu
‘S-400 açıklaması liranın dolar karşısındaki değer kaybını artırdı’
‘S-400 açıklaması liranın dolar karşısındaki değer kaybını artırdı’
Merkezi yönetim bütçesi Mayıs'ta 13,4 milyar TL açık verdi
Merkezi yönetim bütçesi Mayıs'ta 13,4 milyar TL açık verdi
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Türkiye pandemide vatandaşlarına en az doğrudan destek sağlayan ülkeler arasında
Türkiye pandemide vatandaşlarına en az doğrudan destek sağlayan ülkeler arasında
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Kademeli normalleşmeyle kredi kartı kullanımı yüzde 78 arttı
Dolar, güne 24 kuruşluk artışla 8,54 seviyelerinde işlem görüyor
Dolar, güne 24 kuruşluk artışla 8,54 seviyelerinde işlem görüyor
Bütçesi 7 bakanlığı aşan Diyanet'in iki yılda kiraya ödediği para 18.6 milyon lira!
Bütçesi 7 bakanlığı aşan Diyanet'in iki yılda kiraya ödediği para 18.6 milyon lira!
Bitcoin yeniden 40 bin dolar sınırını aştı
Bitcoin yeniden 40 bin dolar sınırını aştı
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru, yılın ilk üç ayında yüzde 93 arttı
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru, yılın ilk üç ayında yüzde 93 arttı
Altının kilogramı 497 bin 500 liraya geriledi
Altının kilogramı 497 bin 500 liraya geriledi
ABD'nin Rus devlet borcuna yönelik yaptırımları resmen yürürlükte
ABD'nin Rus devlet borcuna yönelik yaptırımları resmen yürürlükte
Hazine ve Maliye Bakanlığı, dolar cinsi kira sertifikası için bankalara yetki verdi
Hazine ve Maliye Bakanlığı, dolar cinsi kira sertifikası için bankalara yetki verdi
Türkiye'nin en güçlü markası İş Bankası oldu
Türkiye'nin en güçlü markası İş Bankası oldu
Ziraat Bankası’nın tarım kredileri 10 yılda yarı yarıya düştü
Ziraat Bankası’nın tarım kredileri 10 yılda yarı yarıya düştü
Yabancılara konut satışı yüzde 106,5 arttı
Yabancılara konut satışı yüzde 106,5 arttı
Merkez Bankası net rezervi eksi 56 milyar dolar
Merkez Bankası net rezervi eksi 56 milyar dolar