Muhalefetin 'anayasal düzene aykırı' dediği kanun teklifi Meclis'e geliyor

Kamu atamalarında 'güvenlik soruşturması' ve ‘arşiv araştırması’ şartı getiren düzenlemenin TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşmeleri bugün başlayacak.

artıgerçek > Siyaset - 30 Mart 2021

AKP milletvekilleri tarafından hazırlanan ve komisyonda geçen yıl kabul edilen “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Teklifi” bugün Meclis Genel Kurulu’na geliyor.

Kanun teklifi, AKP içerisindeki tartışmalar nedeniyle o dönem Genel Kurul’a getirilmemişti. Muhalefetin “Anayasa'ya, hatta anayasal düzene aykırı” diyerek şerh düştüğü kanun teklifi, kamuoyundan da büyük tepki çekmişti.

Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıyla ilgili düzenlemeler içiren 16 maddelik kanun teklifi, 25 Haziran 2020 tarihinde TBMM İçişleri Komisyonu’nda kabul edildi. O dönem AKP içerisindeki tartışmalar nedeniyle Genel Kurula getirilmeyen teklif, bugün Genel Kurul’da görüşülmeye başlayacak.

Kamuya  atamalarda  arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılacak

Teklif yasalaşırsa, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılacak.

“Devlet güvenliğinin tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile cezaevlerinde çalışacak personel, üst kademe kamu yöneticileri ve milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde çalışanlar” hakkında ise güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılacak.

Arşiv araştırması; “kişinin adli sicil kaydı, kolluk kuvvetleri tarafından aranıp aranmadığı, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığı, kesinleşmiş mahkeme kararları ile devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ya da kovuşturma olup olmadığı, hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının” araştırılmasını kapsıyor.

Güvenlik soruşturması ise arşiv araştırmasındaki hususlara ek olarak, “kişinin görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının” araştırılmasını kapsıyor. Kişinin eşi ile birinci ve ikinci derece akrabaları da güvenlik soruşturmasına dahil edilecek.

MİT ve emniyet yapacak, her türlü bilgi ve belgeyi edinebilecek

Kanun teklifine göre, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı (MİT), Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikler yapacak.

AYM’nin iptal ettiği madde yeniden getirildi

Anayasa Mahkemesi, CHP’nin başvurusu üzerine, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında elde edilecek bilgilerle ilgili maddeyi 28 Nisan 2020’de iptal etmişti. AYM’nin iptal etiği madde şöyle: 

“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge almaya, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Mahkemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında tutulan kayıtlara ulaşmaya, Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturma sonuçlarını, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile kesinleşmiş mahkeme kararlarını almaya yetkilidir.”

AYM’nin iptal ettiği madde özünde korunarak çok küçük bir değişiklikle kanun teklifinde yeniden yer aldı. Teklif yasalaşırsa, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak olan birimler, bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi alabilecek.

Kanun teklifinde, hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapılamayacağı, log kayıtlarının değiştirilemeyeceği veya silinemeyeceği, bu şekilde elde edilen bilgilerin paylaşılamayacağı belirtilse de muhalefetin bu konuda büyük kaygıları var. Teklifte, yine edinilen kişisel bilgi veya belgelerin yetkisiz kişilerle paylaşılamayacağı ya da basına verilemeyeceği belirtiliyor.

Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının sonuçları, Değerlendirme Komisyonu’nda ele alınacak. Komisyon, ilgili kurum ve kuruluşlarda en üst amirin görevlendireceği en az 3 kişiden oluşacak. Değerlendirme Komisyonu, değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunacak.

Kişisel verilerle ilgili suç işleyenlere 3 yıla kadar hapis

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında kişisel verilerle ilgili suç işlenmesi halinde, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri uygulanacak. Hukuka aykırı olarak kişisel verilerin kaydedilmesi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektiriyor.

Cumhurbaşkanı belirleyecek

Kanun teklifine göre, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına konu olacak meslek gruplarını Cumhurbaşkanı belirleyecek. Ayrıca, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak birimler ve değerlendirme komisyonlarının çalışma usul ve esasları da yine Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenecek.

'AKP gibi düşünmeyenler devlet memuru olamayacak'

CHP Bursa Milletvekili ve Meclis İçişleri Komisyonu üyesi Erkan Aydın, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına rağmen AKP’nin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ısrarından vazgeçmediğini söyledi.

Aydın, Artı Gerçek’e yaptığı açıklamada, kanun teklifinin Anayasa’ya aykırı olduğunu belirterek, “Öyle maddeler içeriyor ki sıhhi hısımlık denen yani kan bağıyla değil Medeni Kanun ile akraba olmuş kişilerin güvenlik soruşturması yapılamasına imkân veriyor. Türkçe deyimiyle kaynatanın bacanağının abisinin bile soruşturması yapılacak” dedi.

“Bu kanun ile Türkiye'de artık AKP'nin tipini beğenmediği, görüşünü beğenmediği, kendi gibi düşünmediği kim varsa devlet memuru olamayacak. Bu ülkenin değerleri, yetişmiş beyinleri gençlerimiz AKP gibi düşünmüyorsa maalesef yurt dışına gitmek zorunda kalacak” diyen Aydın, öte yandan AKP’nin uyguladığı çifte standarda dikkat çekti:

“Aynı AKP ne yapıyor? Kendi bakanlarının kardeşleri FETÖ'den hapisteyken bakanlığı devam ediyor. Yine büyükelçilerinin kardeşleri FETÖ’den hapisteyken büyükelçiliğe devam ediyor.”

Kanun teklifinin genel kuruldan geçmesi durumunda Anayasa Mahkemesi'nin iptal edeceğini söyleyen Aydın, AKP’ye “Bu kanunu yürürlüğe sokmayın, ülkenin geleceği ile oynamayın” diye seslendi.

Muhalefet şerh koymuştu

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, kamu emekçi sendikaları başta olmak üzere toplumun tepkisiyle karşılanırken, muhalefet partileri de kanun teklifine şerh düşmüştü.

CHP, muhalefet şerhinde, “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yaratacağı en temel sorun, ‘benim polisim, benim askerim, benim memurum’ şeklinde, idarenin tarafsızlığı ilkesiyle taban tabana zıt bir anlayış ve uygulamanın önünü açacak olmasıdır. Ayrıca, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına takılan yurttaşlar açısından, ömür boyu sürecek bir yaptırımın doğması söz konusu olabilecektir. Anayasa’ya aykırı olmasına rağmen ömür boyu kamu görevinde bulunmama yaptırımına yol açacak bir kanun teklifi düzenlenirken; konu, en azından idarenin keyfi takdirine bırakılmayacak şekilde ele alınmalıydı. Bu itibarla, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sadece Anayasa’nın belli maddelerine aykırı değil, demokratik hukuk devletinin temellerini oluşturan eksen niteliğindeki maddelerine, hatta Anayasa bütününe olduğu kadar, Türkiye Cumhuriyeti’nin anayasal düzenine de aykırıdır” demişti.

HDP ise teklifle muhaliflerin geleceğinin ipotek altına alınacağı belirterek, güvenlik soruşturmasının bir fişleme aracı olduğuna dikkat çekmiş ve “Türkiye Cumhuriyeti tarihinde resmi ideoloji ve siyasal iktidarların bir tahakküm aparatı ve kamusal alanı resmi ideolojinin belirlediği kimlik çerçevesinde belirleme aracı olarak devreye konan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, kamu yönetimi ve devlet aklı açısından her daim ‘derin dehlizlerde’ kaydı tutulan ve fişlenenlere yönelen bir uygulama olmuştur. Güvenlik soruşturması her ne kadar ‘kamuya personel alımı şartları’ olarak normalleştirilmek istense de güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması egemenin siyasal antagonizmada çizdiği sınırı, sınırın ‘biz’ tarafını nasıl tanımladığı ve tanıma uyanları nasıl kayırdığını, kimin kamu alanına katılıp katılmayacağını, öte yandan ise sınırın ‘öteki’ tarafına yönelik tutumu ile esasında ne kadar demokratik olduğunu göstermektedir” demişti.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Mescid-i Aksa çevresindeki gerginliği görüşecek
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Mescid-i Aksa çevresindeki gerginliği görüşecek
CHP’nin raporu; "Cihatçı çeteler ülkede cirit atıyor, IŞİD’lilere bile vatandaşlık veriliyor"
CHP’nin raporu; "Cihatçı çeteler ülkede cirit atıyor, IŞİD’lilere bile vatandaşlık veriliyor"
Guardian: Suriye yasadışı Captagon ticaretinin yeni merkezi haline geldi
Guardian: Suriye yasadışı Captagon ticaretinin yeni merkezi haline geldi
Ruhani: Ana yaptırımların kaldırılmasıyla ilgili sorunlar çözüldü
Ruhani: Ana yaptırımların kaldırılmasıyla ilgili sorunlar çözüldü
Arap Birliği Filistin'in talebiyle olağanüstü toplanıyor
Arap Birliği Filistin'in talebiyle olağanüstü toplanıyor
Orta Doğu Dörtlüsü, İsrail'e itidal çağrısı yaptı
Orta Doğu Dörtlüsü, İsrail'e itidal çağrısı yaptı
AB'nin önündeki en büyük engel stratejik sabır ve vizyon eksikliğidir
AB'nin önündeki en büyük engel stratejik sabır ve vizyon eksikliğidir
Avrupa'dan İsrail'e çağrı: Batı Şeria'da inşaatları durdurun
Avrupa'dan İsrail'e çağrı: Batı Şeria'da inşaatları durdurun
BM, G7 ülkelerinden iklim finansmanlarını artırmalarını istedi
BM, G7 ülkelerinden iklim finansmanlarını artırmalarını istedi
ABD, Afganistan'dan çekilme sürecinde destek için savaş uçakları gönderiyor
ABD, Afganistan'dan çekilme sürecinde destek için savaş uçakları gönderiyor
İktidar ve muhalefet, halkın gerçek gündemini konuşmalı
İktidar ve muhalefet, halkın gerçek gündemini konuşmalı
ABD Dışişleri Bakanı Blinken, yarın Ukrayna’yı ziyaret edecek
ABD Dışişleri Bakanı Blinken, yarın Ukrayna’yı ziyaret edecek
Londra'da AB Büyükelçiliği açılacak
Londra'da AB Büyükelçiliği açılacak
Gaziantep için, geleceğimiz için, çocuklarımız için…
Gaziantep için, geleceğimiz için, çocuklarımız için…
Erdoğan, seçmenini darbe gündemine ikna edemiyor
Erdoğan, seçmenini darbe gündemine ikna edemiyor
İsrail, Lazkiye ve Hama'da saldırı düzenledi
İsrail, Lazkiye ve Hama'da saldırı düzenledi
Türk heyeti, Kahire'de 5-6 Mayıs'ta temaslarda bulunacak
Türk heyeti, Kahire'de 5-6 Mayıs'ta temaslarda bulunacak
AB, Çin ile imzaladığı yatırım anlaşmasının onay sürecini askıya aldı
AB, Çin ile imzaladığı yatırım anlaşmasının onay sürecini askıya aldı
İngiltere Başbakanı Johnson, ABD Dışişleri Bakanı Blinken ile görüştü
İngiltere Başbakanı Johnson, ABD Dışişleri Bakanı Blinken ile görüştü
Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerindeki memurların disiplin amiri oldu
Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerindeki memurların disiplin amiri oldu
Biden, Trump'ın sığınmacı kotasını 4'e katlayarak 62 bine çıkardı
Biden, Trump'ın sığınmacı kotasını 4'e katlayarak 62 bine çıkardı
Suriye'de 3 adaylı seçim yarışı
Suriye'de 3 adaylı seçim yarışı
Adalet Bakanından muhalefete İnsan Hakları Eylem Planı çağrısı: Eksik gördükleri bir şey varsa söylesinler
Adalet Bakanından muhalefete İnsan Hakları Eylem Planı çağrısı: Eksik gördükleri bir şey varsa söylesinler
Kırgızistan: Ateşkes, güçlendirilmesinden bu yana ihlal edilmedi
Kırgızistan: Ateşkes, güçlendirilmesinden bu yana ihlal edilmedi
'ABD'nin enerji, banka ve limanlara yönelik yaptırımlarının kaldırılması konusunda anlaştık'
'ABD'nin enerji, banka ve limanlara yönelik yaptırımlarının kaldırılması konusunda anlaştık'
Türkiye, taviz verildikçe daha fazlasını istiyor
Türkiye, taviz verildikçe daha fazlasını istiyor
İran ile nükleer anlaşma görüşmelerinin başarıyla tamamlanması hedefleniyor
İran ile nükleer anlaşma görüşmelerinin başarıyla tamamlanması hedefleniyor
Kırgızistan-Tacikistan sınırında gerginlik
Kırgızistan-Tacikistan sınırında gerginlik
İşten çıkarma yasağı 30 Haziran'a kadar uzatıldı
İşten çıkarma yasağı 30 Haziran'a kadar uzatıldı
Cumhurbaşkanlığı’ndan iktidara eleştiri: ‘Ülkenin su politikası yok’
Cumhurbaşkanlığı’ndan iktidara eleştiri: ‘Ülkenin su politikası yok’
Suudi Arabistan, Türk okullarını kapattı
Suudi Arabistan, Türk okullarını kapattı
Bir ABD başkanı Kongre'ye seslenirken ilk kez arkasında iki kadın oturdu
Bir ABD başkanı Kongre'ye seslenirken ilk kez arkasında iki kadın oturdu
Suriyeli sığınmacıların mesleki eğitim merkezlerine erişimi artıracak
Suriyeli sığınmacıların mesleki eğitim merkezlerine erişimi artıracak
Kabine revizyonu 3 bakanlıkla sınırlı kalmayacak
Kabine revizyonu 3 bakanlıkla sınırlı kalmayacak
Davutoğlu'ndan 'erken seçim' açıklaması: Bu sene ihtimal var, 2022'de ise ihtimal çok yüksek
Davutoğlu'ndan 'erken seçim' açıklaması: Bu sene ihtimal var, 2022'de ise ihtimal çok yüksek
Mansur Yavaş'ın başlattığı "6 Milyon Tek Yürek" kampanyasında gelen destek 14 milyon lirayı geçti
Mansur Yavaş'ın başlattığı "6 Milyon Tek Yürek" kampanyasında gelen destek 14 milyon lirayı geçti
Rusya, 4 ülkenin büyükelçisini Rusya Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı
Rusya, 4 ülkenin büyükelçisini Rusya Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı
"Tüm uluslararası toplantılarda Türkiye parlayan bir yıldızdı.”
"Tüm uluslararası toplantılarda Türkiye parlayan bir yıldızdı.”
Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi Genel Başkanı Ali Babacan: Hükümetten acilen bir destek paketi açıklamasını bekliyoruz
Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi Genel Başkanı Ali Babacan: Hükümetten acilen bir destek paketi açıklamasını bekliyoruz
Putin Macron ile görüştü
Putin Macron ile görüştü
Biden'ın açıklaması tazminat davaları için zemin oluşturamaz
Biden'ın açıklaması tazminat davaları için zemin oluşturamaz
Kobanî davası bugün görülüyor
Kobanî davası bugün görülüyor
KKTC Cumhurbaşkanı Tatar, Türkiye'ye geliyor
KKTC Cumhurbaşkanı Tatar, Türkiye'ye geliyor
Joe Biden, Hindistan'a Covid-19 yardımı yapacaklarını açıkladı
Joe Biden, Hindistan'a Covid-19 yardımı yapacaklarını açıkladı
ABD Büyükelçiliği'nden Türkiye'deki Amerikalılara uyarı: Dikkatli olun
ABD Büyükelçiliği'nden Türkiye'deki Amerikalılara uyarı: Dikkatli olun
Rus savaş gemisi İstanbul Boğazı’ndan geçti
Rus savaş gemisi İstanbul Boğazı’ndan geçti
Ermenistan Başbakanı Paşinyan istifa etti
Ermenistan Başbakanı Paşinyan istifa etti
Rusya ve ABD arasındaki ilişkiler fiili rekabetten karşılıklı cepheleşmeye geçti
Rusya ve ABD arasındaki ilişkiler fiili rekabetten karşılıklı cepheleşmeye geçti