İran nükleer tesislerinde 'baskın' denetim iznini kaldırıyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran ile nükleer tesislerdeki denetimlerine üç ay daha devam edebilmek için anlaştı.

artıgerçek > Siyaset - 22 Şubat 2021

Fakat aceleyle yapılan bu anlaşma, ajansın baskın denetimler yapma iznini sonlandırdı.

İran bu kararı ABD'deki Joe Biden yönetiminin, Donald Trump'ın 2017'de geri getirdiği yaptırımları kaldırmaması sonucu aldıklarını söyledi.

Bu üç aylık süreçte Washington ve Tahran'ın, yaptırımların kaldırılması için müzakere yapması bekleniyor.

2015 yılında Çin, Fransa, Almanya, İran, Rusya, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği İran'ın nükleer silah edinemeyecek bir şekilde nükleer program yürütmesi konusunda anlaşmış, bunun karşılığında da İran'a yönelik yaptırımlar kaldırılmıştı.

Fakat Trump yönetimi 2017'de bu anlaşmadan tek taraflı çekilerek yaptırımları geri getirmişti.

Bu kararın ardından İran, anlaşma sonucu yapmamayı kabul ettiği bazı nükleer faaliyetlerine geri dönmüştü.

Son karar ne anlama geliyor?

Salı günü İran Meclisi'nde kabul edilmesi beklenen yasa, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun ani denetimler yapma imkanını elinden alacak.

Bir haftadır Tahran'da müzakereler yürüten ajansın yöneticisi Rafael Grossi, "Bu yasa uygulamaya girince maalesef ek protokol sayesinde yaptığımız bu denetimler sonlanacak" dedi ve ekledi:

"Tesislere erişimimiz daha zor olacak, bunu kabul etmemiz lazım. Ama yine de yeterli miktarda takip ve denetim yapabileceğiz."

İran söz konusu denetimlerin yapılmasını 2006 yılında yasaklamış, 2015'te ise anlaşma sonucu tekrar izin vermişti.

Bu denetimler İran'ın 1970 yılında imzaladığı bir BM anlaşması olan Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması kapsamında yapılıyordu.

İran geçen yıl ajansın iki denetim talebini aylar boyunca geri çevirdikten sonra izin vermişti.

Daha az detayın incelediği rutin denetimler ise 2015'te anlaşıldığı şekilde sürecek.

Rafael Grossi yeni anlaşmanın İran'ın tutumundaki değişikliği yansıttığını söyledi ve "İstikrarlı ve sürdürülebilir bir anlaşma için siyasi müzakereler gerekli, bu da benim karar verebileceğim bir konu değil" dedi.

Anlaşma çok değerli bir süre tanıdı

Analiz: BBC Diplomasi Muhabiri Paul Adams

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı yöneticisi Rafael Grossi bunun iyi bir sonuç olduğunu söylüyor.

Bu anlaşma 2015'te imzalanan nükleer anlaşmayı hayata döndürme ve İran'ın nükleer faaliyetleri etrafındaki kriz halini sonlandırma potansiyeli taşıyor.

İran'ın Salı günü çıkarması beklenen yasa ajansın denetim imkanlarını ciddi biçimde azaltacak olsa da bu yeni anlaşma, geçici süreliğine bazı denetimlere izin sağlamaya devam edecek.

Anlaşmayı eleştirenler de olacaktır, özellikle 2015'teki anlaşmanın ve onu hayata döndürme girişimlerinin bir hata, anlamsız ve hatta tehlikeli olduğunu düşünenler arasında…

Fakat Biden yönetiminin müzakere masasına dönme isteğini açıklamasından sonra varılan bu anlaşma taraflara çok değerli bir süre tanıdı.

İran neden şimdi harekete geçti?

İran kısa vadede ABD üzerinde baskı kurmak istiyor. Anlaşmanın diğer imzacılarına da ABD'nin petrol, bankacılık ve finans sektöründeki yaptırımlarını kaldırması için baskı yapıyor.

Biden yönetimi ise ABD'nin bu anlaşmaya geri dönmesi için önce İran'ın anlaşmaya eksiksiz bir şekilde uyması gerektiğini söylüyor.

İran'ın ruhani lideri Ayetullah Hamaney ise ilk adımı ABD'nin atması gerektiğini belirtiyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 21 Şubat Pazar günü İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile telefonda konuşmuş, ABD'nin anlaşmaya geri dönmesini beklediklerini söylemişti.

ABD'nin anlaşmadan çekilmesiyle birlikte İran'ın da şartları yerine getirmemesi, nükleer bomba yapmasına olanak sağlayacağı nedeniyle endişeye yol açıyor.

ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken geçen ayki konuşmasında İran'ın birkaç hafta içinde nükleer silah yapabilecek malzemelere erişmesinin mümkün olabileceğini söylemişti.

Güncel İsrail tahminleri ise İran'ın nükleer bomba yapmasının iki yıl alabileceği yönünde.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Almanya hükümeti açıkladı: Türkiye'nin Covid-19 ile ilgili kategorisini değiştirdi
Almanya hükümeti açıkladı: Türkiye'nin Covid-19 ile ilgili kategorisini değiştirdi
ABD, Ukrayna-Rusya krizi konusunda "giderek daha da endişeleniyor"
ABD, Ukrayna-Rusya krizi konusunda "giderek daha da endişeleniyor"
İtalya Başbakanı Erdoğan için “Diktatör” dedi
İtalya Başbakanı Erdoğan için “Diktatör” dedi
“ABD ile ilişkilerde en kötü senaryolara hazırız”
“ABD ile ilişkilerde en kötü senaryolara hazırız”
Avrupa Konseyi'nin 47 üye ülkesi arasında en fazla tutuklu ve hükümlü Türkiye'de
Avrupa Konseyi'nin 47 üye ülkesi arasında en fazla tutuklu ve hükümlü Türkiye'de
“Mültecileri siz tutun daha çok para verelim”
“Mültecileri siz tutun daha çok para verelim”
İsrail Şam'a hava saldırısı düzenledi
İsrail Şam'a hava saldırısı düzenledi
Almanya'dan Türkiye raporu: Kurumlar felce uğratıldı, meclis zayıfladı, yargı işlevsizleşti
Almanya'dan Türkiye raporu: Kurumlar felce uğratıldı, meclis zayıfladı, yargı işlevsizleşti
Yabancı ticari yatlara Türkiye karasularında ticari faaliyet yapmalarının önünü açan yasa teklifi kabul edildi
Yabancı ticari yatlara Türkiye karasularında ticari faaliyet yapmalarının önünü açan yasa teklifi kabul edildi
ABD'nin Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları yürürlüğe girdi
ABD'nin Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları yürürlüğe girdi
Avrupa Birliği heyeti: İnsan hakları müzakere edilemez
Avrupa Birliği heyeti: İnsan hakları müzakere edilemez
İddia: Suriye'deki Türkiye gözlem noktasında patlama, çok sayıda asker hayatını kaybetti
İddia: Suriye'deki Türkiye gözlem noktasında patlama, çok sayıda asker hayatını kaybetti
The Times: AB, Erdoğan'a sığınmacı anlaşması için daha çok para önerdi
The Times: AB, Erdoğan'a sığınmacı anlaşması için daha çok para önerdi
MHP’de Gaziantep Milletvekili Taşdoğan’a önemli görev
MHP’de Gaziantep Milletvekili Taşdoğan’a önemli görev
AB liderleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'la bir araya geldi
AB liderleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'la bir araya geldi
Le Figaro: AB liderlerinin Türkiye ziyaretinde insan hakları ve hukukun üstünlüğü konusunda işleri kolay olmayacak
Le Figaro: AB liderlerinin Türkiye ziyaretinde insan hakları ve hukukun üstünlüğü konusunda işleri kolay olmayacak
Putin, 2 dönem daha iktidarda kalmasını sağlayacak yasayı imzaladı
Putin, 2 dönem daha iktidarda kalmasını sağlayacak yasayı imzaladı
Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları yürürlüğe giriyor
Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları yürürlüğe giriyor
Türkiye-AB zirvesinde hangi konular gündeme gelecek?
Türkiye-AB zirvesinde hangi konular gündeme gelecek?
Geçici İl Yönetim Kurulu üyeleri de belli oldu
Geçici İl Yönetim Kurulu üyeleri de belli oldu
Guardian: Türkiye'nin Irak'taki SİHA operasyonlarında sivil ölümler arttı
Guardian: Türkiye'nin Irak'taki SİHA operasyonlarında sivil ölümler arttı
AB-Türkiye ilişkileri: Köprüleri inşa etme ihtiyacı
AB-Türkiye ilişkileri: Köprüleri inşa etme ihtiyacı
Generallerin Montrö bildirisine soruşturma
Generallerin Montrö bildirisine soruşturma
Ekonomiye ilişkin yeni düzenlemeler içeren kanun teklifi Meclis'e sunuldu
Ekonomiye ilişkin yeni düzenlemeler içeren kanun teklifi Meclis'e sunuldu
Rusya ile ABD uzayda anlaşmayı uzattı
Rusya ile ABD uzayda anlaşmayı uzattı
Ukrayna'ya NATO'dan askeri destek gelirse Rusya ilave tedbir alır
Ukrayna'ya NATO'dan askeri destek gelirse Rusya ilave tedbir alır
AYM, Gergerlioğlu kararının gerekçesini açıkladı: Yetkimiz dışında
AYM, Gergerlioğlu kararının gerekçesini açıkladı: Yetkimiz dışında
İran, uranyum zenginleştirmeye başladı
İran, uranyum zenginleştirmeye başladı
CHP’yi, Gaziantep’te birinci parti yapacağız
CHP’yi, Gaziantep’te birinci parti yapacağız
Şahinbey Meclisi’nde seçimler vardı
Şahinbey Meclisi’nde seçimler vardı
CHP Gaziantep İl Başkanlığına Mehmet Neşet Uçar getirildi
CHP Gaziantep İl Başkanlığına Mehmet Neşet Uçar getirildi
Güvenlik Soruşturması teklifi muhalefetin oylarıyla reddedildi
Güvenlik Soruşturması teklifi muhalefetin oylarıyla reddedildi
Kremlin: ABD Dışişleri'nin insan hakları ihlalleriyle ilgili suçlamalarını kabul etmiyoruz
Kremlin: ABD Dışişleri'nin insan hakları ihlalleriyle ilgili suçlamalarını kabul etmiyoruz
TBMM Genel Kurulu, kanun teklifi görüşmelerine geçilmeden kapandı
TBMM Genel Kurulu, kanun teklifi görüşmelerine geçilmeden kapandı
Borrell: Moskova ziyaretimde hakarete değil, saldırıya uğradım
Borrell: Moskova ziyaretimde hakarete değil, saldırıya uğradım
NATO, bir günde 10 Rus uçuşunun önlendiğini açıkladı
NATO, bir günde 10 Rus uçuşunun önlendiğini açıkladı
Anayasa Mahkemesi HDP'ye yönelik kapatma davası için bugün karar verecek
Anayasa Mahkemesi HDP'ye yönelik kapatma davası için bugün karar verecek
6 milyon oy almış partiye 'terörist' gözüyle bakılamaz
6 milyon oy almış partiye 'terörist' gözüyle bakılamaz
Putin, Merkel ve Macron ile görüştü
Putin, Merkel ve Macron ile görüştü
Türkiye’nin İsrail’e büyükelçi atayacağı öne sürüldü
Türkiye’nin İsrail’e büyükelçi atayacağı öne sürüldü
Çok fazla insan acımasız koşullar altında acı çekmeye devam etti
Çok fazla insan acımasız koşullar altında acı çekmeye devam etti
Suriye için çözüm yolu, BM gözetiminde siyasi süreçten geçiyor
Suriye için çözüm yolu, BM gözetiminde siyasi süreçten geçiyor
Blinken: Suriye'de ulusal çapta ateşkes ilan edilmesi taraftarıyız
Blinken: Suriye'de ulusal çapta ateşkes ilan edilmesi taraftarıyız
Aday listesinde Türkiye’de tek, Asya’da ise dört belediye başkanı var
Aday listesinde Türkiye’de tek, Asya’da ise dört belediye başkanı var
Muhalefetin 'anayasal düzene aykırı' dediği kanun teklifi Meclis'e geliyor
Muhalefetin 'anayasal düzene aykırı' dediği kanun teklifi Meclis'e geliyor
2.5 yılda TÜİK Başkanı 4, TCMB Başkanı 3 kez değişti
2.5 yılda TÜİK Başkanı 4, TCMB Başkanı 3 kez değişti
ABD, İran’a yeni bir nükleer teklif sunmaya hazırlanıyor
ABD, İran’a yeni bir nükleer teklif sunmaya hazırlanıyor
İktidar seçimle kazanamadığı her belediyeyi hukuksuzca ele geçiriyor
İktidar seçimle kazanamadığı her belediyeyi hukuksuzca ele geçiriyor