"İklim krizi her yerde ama ders kitaplarında yok"

Ekosfer Derneği bu yıl ilkokul, ortaokul ve lisede okutulan ders kitaplarında iklim krizinin nasıl anlatıldığını inceledi. İklim krizi etkisini her geçen gün artırmasına rağmen ders kitaplarında neredeyse yer almıyor. Çoğu bilgi de yanlış sunuluyor.

bianet > Dünya - 01 Aralık 2021

Ekosfer Derneği, okullarda okutulan ders kitaplarında iklim değişikliği konusunun nasıl yer aldığını inceledi.

Buna göre, ilkokul, ortaokul ve lisede okutulan ders kitaplarının çoğunda her geçen gün etkisini artırmasına rağmen iklim krizinden bahsedilmiyor. İklim değişikliğinden bahsedilen yerlerde de sorunun kaynağının petrol, kömür ve doğalgaz olduğu anlatılmıyor.

Bazı kitaplarda ise Türkiye’nin iklim konusundaki çabaları övülüyor ve öğrencilere sorunun çözümüne dair yeterli bilgi verilmiyor.

  1. sınıf Coğrafya kitabından

“Çocuklara doğruyu anlatmalıyız”

Ekosfer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Hazal Acar, kitapların çoğunda iklim değişikliği konusunun doğal afetlerle ilişkilendirildiğini ve sorunun kaynağı petrol, kömür ve doğalgaz tüketimine dair net ifadeler kullanılmadığını söylüyor. Acar, tasarruf, filtre gibi önlemlerle konu hava kirliliğiyle karıştırılırken, çoğu kitapta salım veya emisyon yerine “salınım” yazıldığına da dikkat çekiyor:

“Yaptığımız tarama bize ilköğretim ve lise kademesindeki ders kitaplarının iklim konusunda birçok eksikliğe ve yanlış bilgiye sahip olduğunu gösterdi. Kitaplar arasında net bir bağlantı veya fikir birliği olmadığını da gördük. İklim krizinin başlıca kaynağının fosil yakıtlar olduğu net bir şekilde belirtilmediği gibi, çözüm önerileri de ‘kullanımı aza indirmek, filtre kullanmak’ gibi yanıltıcı unsurlar içeriyor.

  1. sınıf Fen Bilimleri kitabından

(Ekosfer Derneği Başkanı Özgür Gürbüz: Petrol, kömür ve doğalgazdan yenilenebilire geçişte iklim değişikliğinden hiç bahsedilmemiş, kaynakların azlığı neden olarak gösterilmiş.)

“Türkiye’nin iklim krizinin durdurma konusundaki çabalarının yeterli olup olmadığını söylemek gibi politik bir konu da bir ders kitabının işi olmamalı. İklim krizini gerçekten durdurmak ve emisyonları hızla sıfırlamak istiyorsak, fosil yakıtlardan çıkmamız gerektiğini ve çözüm önerilerini doğru bir şekilde çocuklara anlatmalıyız.”

  1. sınıf Fen Bilimleri kitabından

(Gürbüz: Türkiye'nin iklim sisteminin korunması için önlem aldığı söylenmiş, "küresel iklim değişikliği konusunda ülkemizde umut verici gelişmeler yaşanmıştır" gibi ders kitaplarında olmaması gereken politik yorumlar yapılmış. Paris Anlaşması'ndan hiç bahsedilmezken Kyoto ile de yanıltıcı bilgiler verilmiş.)

Kitaplar iklim krizini nasıl ele alıyor?

Kitap taramasından öne çıkan başlıklar şöyle:

Hayat Bilgisi 1, 2 ve 3. Sınıf kitaplarında iklim değişikliği konusu yer almıyor.

Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) ait 5. sınıf sosyal bilgisi kitabında petrol, kömür ve doğalgazdan (fosil yakıtlar) sıkça bahsedilse de hiçbir yerde bu yakıtların iklim krizine neden olduğu yazmıyor.

MEB’in 6. sınıf sosyal bilgisi kitabında “iklim değişikliği” kavramı iki kez, “küresel ısınma” ise dört kez kullanılmış. Küresel ısınmanın nedenleri arasında petrol, kömür ve doğalgaz sayılsa da sorunun bu kaynakların aşırı kullanımı olduğu söylenmiş. Küresel ısınma ile fosil yakıtlar arasındaki bağlantı ödev olarak öğrencilere verilmiş.

  1. sınıf sosyal bilgiler kitabında iklim değişikliğine ayrılan bölümde sera gazları nedeniyle iklimin değiştiği belirtilmiş ancak sera gazlarının kaynağı yazılmamış. Fosil yakıt kullanımının azaltılması önlem olarak gösterilmezken, enerji verimliliği ve fidan dikimi çözüm önerilerini oluşturmuş. En masrafsız ve çabuk çözüm yöntemin ise enerji verimliliği olduğu belirtilmiş. Bu kitapta sıcaklık artışının 2 dereceyle sınırlanması gerektiği yazıyor.

Fen bilimleri 5. sınıf kitabında iklim değişikliği ve küresel ısınma konuları yok. Petrolün toprak ve su kirliliğine yol açabileceği söyleniyor ama iklimi değiştirdiği anlatılmıyor. Aynı kitapta, “Eğer kullanılacaksa doğalgaz ya da kaliteli kömür tercih edilmelidir” şeklinde iklim krizini büyütecek bir önerme de var.

Fen bilimleri 6. sınıf kitabında iklim değişikliği konusu işlenmiyor. Bu kitapta “Kömür, doğalgaz ve petrol gibi milyonlarca yılda oluşmuş enerji kaynaklarının 100 yıl gibi kısa sürede bu kadar azalması dünyanın geleceğini tehdit etmektedir. Bu yüzden bizler enerji kaynaklarını kullanırken daha dikkatli ve tasarruflu olmalıyız” deniyor. Fosil yakıtların kullanımı değil azalacak olması bir tehdit gibi anlatılmış.

  1. sınıf fen bilimleri kitabında İklim değişikliği, küresel ısınma ve iklim krizi kavramlarına rastlanmadı. “Petrol ve kömür rezervlerinin giderek azalması, doğalgazın da sınırlı olması nedeniyle güneş, su ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına olan talep giderek artmaktadır” denerek, fosil yakıtların çevre sorunlarından dolayı değil azalmasından dolayı yenilenebilir enerji kaynaklarına geçildiği iddia edilmiş.
  2. sınıf fen bilimleri kitabında iklim konusu var ancak petrol ve kömürün etkisinden bahsedilirken doğalgaza hiç değinilmemiş. “Sera gazlarının salınımı ile birlikte Dünya yüzeyindeki artan sıcaklıklar” gibi hem yazımda (doğru kelime “salım”) hem de tanımlamada (bahsedilen dünya yüzey sıcaklığındaki ortalama artış) hata yapılmış. Kitapta geçmişte kalan Kyoto Protokolü var ancak Paris Anlaşması diğerleri gibi bu kitapta da hiç geçmiyor. Kitabın 6. ünitesinde, “Türkiye, gerçekleştirdiği düzenlemelerle küresel iklim sisteminin korunmasına yönelik önlemleri almaya başlamıştır” şeklinde doğruluğu tartışmalı bir yorum yapılmış.

9 ve 10. yıla ait coğrafya kitaplarında insan kaynaklı iklim değişikliği hemen hemen hiç konu edilmiyor.

11 ve 12. yıla ait coğrafya kitapları ise iklim değişikliğini ve nedenlerini en açık şekilde yazan kitaplar. 12. yıl kitabında iklim değişikliği kavramı 115 kez yer alıyor ancak bu kitapta da “salınım” gibi yanlış yazımlara sıkça rastlanıyor.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Rusya Devlet Başkanı Putin Türkiye'ye geliyor
Rusya Devlet Başkanı Putin Türkiye'ye geliyor
Rusya'dan sert NATO çıkışı: Stoltenberg, gerçekle bağını kaybetti
Rusya'dan sert NATO çıkışı: Stoltenberg, gerçekle bağını kaybetti
IMF'den kritik 'türbülans' uyarısı
IMF'den kritik 'türbülans' uyarısı
Bilim Kurulu üyesi: BA.2 varyantı filmi başa saracak, bunu engelleyecek tek bir şey var
Bilim Kurulu üyesi: BA.2 varyantı filmi başa saracak, bunu engelleyecek tek bir şey var
ABD ve NATO, Ukrayna'ya üyelik kapısını kapamayacak
ABD ve NATO, Ukrayna'ya üyelik kapısını kapamayacak
Rusya-NATO krizi, Ankara'nın denge politikasını test edecek
Rusya-NATO krizi, Ankara'nın denge politikasını test edecek
Yunanistan'dan ‘karda mahsur kalanlara' 2 bin euro tazminat
Yunanistan'dan ‘karda mahsur kalanlara' 2 bin euro tazminat
Türkiye'nin Rusya'dan tarımsal ürün ithalatı yüzde 38 arttı
Türkiye'nin Rusya'dan tarımsal ürün ithalatı yüzde 38 arttı
ABD: İfade özgürlüğü evrenseldir ve korunması demokrasileri güçlendirir
ABD: İfade özgürlüğü evrenseldir ve korunması demokrasileri güçlendirir
ABD, 8500 askeri Ukrayna için teyakkuza geçirdi
ABD, 8500 askeri Ukrayna için teyakkuza geçirdi
Kuzey Kıbrıs seçimlerinde Ulusal Birlik Partisi birinci oldu
Kuzey Kıbrıs seçimlerinde Ulusal Birlik Partisi birinci oldu
Yunan medyasından çarpıcı öngörü: Erdoğan 6 ay içinde gerilimi artıracak
Yunan medyasından çarpıcı öngörü: Erdoğan 6 ay içinde gerilimi artıracak
KKTC erken genel seçim için sandık başında
KKTC erken genel seçim için sandık başında
Biden: Rusya Batı'yı test etmek için Ukrayna'ya girecek
Biden: Rusya Batı'yı test etmek için Ukrayna'ya girecek
İran, Türkiye'ye gaz arzını 10 gün süreyle durdurdu
İran, Türkiye'ye gaz arzını 10 gün süreyle durdurdu
Miçotakis: Türkiye'ye karşı bir dizi yaptırım listesi hazırladık
Miçotakis: Türkiye'ye karşı bir dizi yaptırım listesi hazırladık
Avrupa Parlamentosu’nun yeni başkanı Roberta Metsola
Avrupa Parlamentosu’nun yeni başkanı Roberta Metsola
İngiltere, Ukrayna'ya silah ve asker gönderiyor
İngiltere, Ukrayna'ya silah ve asker gönderiyor
SANKO Okulları öğrencileri, iki birincilik ve bir ikincilik madalyası kazandı
SANKO Okulları öğrencileri, iki birincilik ve bir ikincilik madalyası kazandı
Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde normalleşme için heyetler Moskova'da
Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde normalleşme için heyetler Moskova'da
Türkiye, Rusya-Ukrayna çıkmazında büyük kayıplar yaşayabilir
Türkiye, Rusya-Ukrayna çıkmazında büyük kayıplar yaşayabilir
Chomsky: Kürtler, Suriye’de zoru başardı
Chomsky: Kürtler, Suriye’de zoru başardı
Türk Yahudi Toplumu Onursal Başkanı Bensiyon Pinto hayatını kaybetti
Türk Yahudi Toplumu Onursal Başkanı Bensiyon Pinto hayatını kaybetti
Birleşik Arap Emirlikleri’nin iştahı kabardı
Birleşik Arap Emirlikleri’nin iştahı kabardı
Fed Başkanı: Faizleri daha çok artırmamız gerekirse artırırız
Fed Başkanı: Faizleri daha çok artırmamız gerekirse artırırız
Rusya'dan ABD'ye: Endişe etmeyin, Ukrayna'yı işgal etme niyetimiz yok
Rusya'dan ABD'ye: Endişe etmeyin, Ukrayna'yı işgal etme niyetimiz yok
Kazakistan’ın yeni başbakanı belli oldu: 'Vatandaşların taleplerini uygulayacağız'
Kazakistan’ın yeni başbakanı belli oldu: 'Vatandaşların taleplerini uygulayacağız'
Avrupa Parlamentosu Başkanı Sassoli hayatını kaybetti
Avrupa Parlamentosu Başkanı Sassoli hayatını kaybetti
ABD-Rusya arasında güvenlik görüşmeleri başladı
ABD-Rusya arasında güvenlik görüşmeleri başladı
Yüzeydeki ilk keşif: Chang'e-5 uzay aracı Ay’da su buldu
Yüzeydeki ilk keşif: Chang'e-5 uzay aracı Ay’da su buldu
Vaka sayısı en çok artan 10 il açıklandı
Vaka sayısı en çok artan 10 il açıklandı
The Guardian'ın Kıbrıs analizi: Türkiye'ye öfke ve kriz kuzeyde birleşme çağrılarına yol açtı
The Guardian'ın Kıbrıs analizi: Türkiye'ye öfke ve kriz kuzeyde birleşme çağrılarına yol açtı
18-24 yaş Cumhurbaşkanlığı sistemini 'başarısız' buluyor
18-24 yaş Cumhurbaşkanlığı sistemini 'başarısız' buluyor
Türkiye'deki enflasyon içinden çıkılmaz hale gelecek
Türkiye'deki enflasyon içinden çıkılmaz hale gelecek
Üniversitelerden Omicron kararı
Üniversitelerden Omicron kararı
Almanya’ya öğrenci göçünde birinci Türkiye
Almanya’ya öğrenci göçünde birinci Türkiye
ABD'nin yeni Ankara Büyükelçisi Jeff Flake, Türkiye'ye geldi
ABD'nin yeni Ankara Büyükelçisi Jeff Flake, Türkiye'ye geldi
"Kıbrıs'ta Türkler ve Rumlar gün geçtikçe birbirinden uzaklaşıyor"
"Kıbrıs'ta Türkler ve Rumlar gün geçtikçe birbirinden uzaklaşıyor"
İsrail'den Türkiye kararı: Yasak kalkıyor
İsrail'den Türkiye kararı: Yasak kalkıyor
Türkiye'nin ekonomisi ve uluslararası saygınlığını yeni diplere indirecek
Türkiye'nin ekonomisi ve uluslararası saygınlığını yeni diplere indirecek
Türkiye ile Ermenistan arasında ilk 'normalleşme' toplantısı 14 Ocak'ta
Türkiye ile Ermenistan arasında ilk 'normalleşme' toplantısı 14 Ocak'ta
Almanya'da yakalanan her üç "casus"tan biri Türkiye'den
Almanya'da yakalanan her üç "casus"tan biri Türkiye'den
Nikos Dendias: Türkiye meşru müdafaa hakkımızdan vazgeçmemizi istiyor
Nikos Dendias: Türkiye meşru müdafaa hakkımızdan vazgeçmemizi istiyor
Biden'dan Zelenski'ye güvence: Rusya, Ukrayna'yı işgal ederse ABD ve müttefikleri kararlı biçimde karşılık verecek
Biden'dan Zelenski'ye güvence: Rusya, Ukrayna'yı işgal ederse ABD ve müttefikleri kararlı biçimde karşılık verecek
"Omicron'dan korunmak için 2 metre mesafe yeterli değil"
"Omicron'dan korunmak için 2 metre mesafe yeterli değil"
Ermenistan’dan Türkiye'ye yönelik ticarı adım
Ermenistan’dan Türkiye'ye yönelik ticarı adım
Putin, Biden'a yaptırımların ilişkileri tamamen bitirebileceğini söyledi
Putin, Biden'a yaptırımların ilişkileri tamamen bitirebileceğini söyledi
7 Avrupa ülkesi Türk yolcuları kabul etmeyecek
7 Avrupa ülkesi Türk yolcuları kabul etmeyecek