Gece mesaileri kalp sağlığınızı nasıl etkiliyor?

Bilim insanları, yorgunluk ve uyku sorunlarına neden olduğu bilinen gece vardiyasının, kalp sağlığını da olumsuz etkilediğini ortaya koydu. Peki gece vardiyasının bedenimize olan etkilerini nasıl hafifletebiliriz?

Cumhuriyet > Sağlık - 24 Kasım 2021

Mesleği nedeniyle vardiyalı çalışma düzenine aşina olanlar bilir: Gece mesaileri sizi yorgun bırakırken, uyku sorunlarına da neden olabilir. Peki gece vardiyalarının kalp sağlığınızı da olumsuz etkileyebildiğini biliyor muydunuz?

Güncel bir araştırmaya göre, gece vardiyaları beyin ve kalbin "vücut saatlerinin" uyumunu bozarak, kalp rahatsızlıklarına da davetiye çıkarabiliyor.

Yani sağlığınızı ciddi anlamda riske atıyor.

İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi'nden moleküler biyoloji uzmanları, gün boyu kalpteki hücrelerin kimyasal dengesini değiştiren kalp hücrelerinin iç saatlerini tek tek inceledi.

İnsan bedeni aktif olduğunda, kalbin daha çok çalışması gerekiyor. Bu da kalbin çok daha hızlı atması ile mümkün.

Cambridge araştırmasına liderlik eden Dr. John O'Neill, kalbin nasıl attığının iki unsur tarafından belirlendiğini söylüyor: Beyinden gelen sinyaller, her bir kalp hücresinde bulunan sodyum ve potasyum düzeyi.

BBC'ye konuşan Dr. John O'Neill, "Sağlıklı insanlarda bu sayısız hücre saatleri birbirleri ile uyumludur" diyor.

Araştırma ekibinden Dr. John O'Neill, kalp hücrelerindeki kimyasal bileşimlerin ne kadar değişkenlik gösterebildiğine şaşırdıklarını söylüyor.

Ancak yaptıkları araştırma, vardiyamızı değiştirdiğimiz zaman, beynimiz hızla adapte olmayı başarsa da, vücudumuzdaki hücrelerin kendi biyolojik saatlerinin bu saatlere uyum sağlamada geç kaldığına işaret ediyor.

"Birkaç gün boyunca beyinden kalbin beklentisi ile uyumsuz sinyaller geliyor" diyen Dr. O'Neill, bu nedenle vardiyalı çalışanların bir mesaiden başkasına geçerken sağlık sorunlarına karşı da daha savunmasız kalabildiklerine dikkat çekiyor.

Özellikle de gün ve gece vardiyası arasındaki geçişlerde, farklı kalp sorunlarına yakalanma riski de artıyor. Öte yandan kalp rahatsızlığı riskini artıran yaş, cinsiyet ve beslenme gibi birçok farklı unsur olduğunu da vurgulamak gerekiyor.

Sağlık riskleri

Dr. O'Neill, kalp rahatsızlıkları arasında en korkutucu olanının ise "ani kalp ölümü" olduğunu belirtiyor.

"Kalbin kafası karışıyor ve kalp bir süre duruyor" diyen araştırmacı, acil tıbbi destek verilmediği takdirde bunun hastanın ölümüne neden olabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi ihtimali düşük olsa da, vardiyalı çalışmanın sadece kalp rahatsızlıklarına değil, sindirim bozuklukları ve duygudurum bozukluklarına neden olduğu da biliniyor. Vardiyalı çalışanların kansere yakalanma riski de, sadece gündüz vardiyası düzeninde çalışanlar ile karşılaştırıldığında daha fazla.

Dr O'Neill, "Epidemiyoloji uzmanlarının yaptığı karşılaştırmaya göre, yaşam boyu vücut saatinin bozulması, mesela gündüz ve gece vardiyası arasında gidip geliyorsanız, günde bir paket sigara içmeye eşdeğer" diyor.

Bazı ülkeler gece vardiyasının yarattığı bu risklerin farkında.

Örneğin Danimarka'da 20 yıldan uzun süre gece vardiyası ile çalışan ve kansere yakalanan vatandaşlar tazminat almaya hak kazanıyor.

Vardiyalı çalışmanın insan bedenine olan etkilerini hafifletmek mümkün.

Sağlıklı olmak için biyolojik saatlerimizin birbiri ile güçlü bir uyuma sahip olması gerekli.

Bunu sağlamanın en etkin yolu da gece uyumak, gündüz ise yemek yemek ve çalışmak. Ancak dünyada milyonlarca kişi için gündüz vardiyası bir seçenek değil.

Öte yandan uyku uzmanlarına göre gece vardiyasının bedenimize olan zararlı etkilerini azaltmak için bizim de atabileceğimiz bazı adımlar var.

Nasıl başa çıkmalı?

İskoçya'daki Edinburgh Üniversitesi'nden uyku ve solunum uzmanı Dr. Renata Riha, "Biz insanlar için biyolojik saatimizi ertelemek de, beyindeki ana saati ertelemek de kolay" diyor.

Dr. Riha, ideal düzende çalışanların gündüz vardiyasıyla başlayıp daha sonra geç vardiyaya geçmeleri, son olarak da kademeli bir şekilde gece vardiyasına geçmeleri gerektiğini belirtiyor.

En az iki hafta süren, daha uzun süreli gece vardiyası da , insan bedeninin daha kolay alışmasını sağlıyor.

Dr. Riha, uyku hormonu olarak bilinen melatoninin salgılanmasından sorumlu olan ana saatin ve daha sonra vücuttaki diğer biyolojik saatlerin yeni bir vardiya düzenine alışmasının yaklaşık bir hafta sürdüğünü de vurguluyor.

Gece vardiyası sırasında kısa bir uyku, faydalı olabilir.

Uyku uzmanı Dr. Riha'nın bir başka tavsiyesi de, gece vardiyaları sırasında 20 ila 30 dakika kestirmek.

Ortalama bir yetişkinin 7-8 saat uykuya ihtiyaç duyduğu bilinse de, herkesin uyku süresi aynı değil.

Üstelik gün içindeki uykunun kalitesi de gece uykusuna göre daha düşük. Bu da bedenin fazlasıyla ihtiyaç duyduğu dinlenmeden mahrum kalması demek.

"Sessiz, serin ve karanlık bir odada uyumaya çalışın. Gün ışığını kesmek için kalın perdeler, ya da göz maskesi kullanın" diyen Dr. Riha, sözlerini şöyle sürdürüyor:

"Eğer odanız fazla sıcaksa, serinleştirmenin bir yolunu bulun. Mesela soğuk bir yastık ya da vantilatör kullanın. Oda ısısını düşürerek vücudunuzu kandırabilir, ona uyku zamanının geldiği mesajını verebilirsiniz."

Saat 22.00'de yatmak kalp krizi riskini azaltıyor

10 maddede sıcak havalarda rahat bir uykunun sırları

Uykusuzluk: Covid-19 salgınıyla ortaya çıkan ‘koronasomnia’ nedir?

Uyku hakkında bilmeniz gereken 10 şey

Doğru zamanlama

Spor ile iyi ve dengeli beslenmek de, gece vardiyasının olumsuz etkilerini azaltabilir. Ancak burada önemli olan konu, zamanlamayı iyi tutturmak.

Beslenme ve egzersiz, sırayla insülin hormonu ve vücut ısısını değiştirerek, vücudumuzdaki biyolojik saatleri doğrudan etkiliyor.

Bedenimizi yeni "gün" ve "gece" düzenine alıştırmak adına ufak hilelerle kandırmamız mümkün.

Gece vardiyasına başlamadan sıkı bir 'kahvaltı' yapmak, ışığa maruz kalmak ve vardiya sonunda, yani yeni 'gece saatleri' sırasında gün ışığından ve yemekten uzak durmak, yeni gün/gece ayrımını kabul etmemize yardımcı olabilir.

"Biyolojik saatimizi yeniden başlatmamızı sağlayacak bir ilaç icat edilmiş değil" diyen Dr. O'Neill ise, gündüzden gece vardiyasına geçişlerle ilgili şu tavsiyede bulunuyor:

"İlk gece vardiyasından önceki gün, bütün günlük düzeninizi değiştirmeli ve bu yeni rutine de sadık kalmalısınız. Bu, daha hızlı adapte olmanıza ve istenmeyen yan etkilerden kaçınmanıza yardımcı olacaktır.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Çocuklarınızı kalabalıklardan uzak tutun
Çocuklarınızı kalabalıklardan uzak tutun
El ve ayak bileği kırıklarına dikkat edilmesi gerek
El ve ayak bileği kırıklarına dikkat edilmesi gerek
Doç. Dr. Yavuz Selim Yıldırım: "Burun şekillendirmede 'modern çekiç' dönemi"
Doç. Dr. Yavuz Selim Yıldırım: "Burun şekillendirmede 'modern çekiç' dönemi"
'Suya limon katmak zayıflatmaz, ekmek tek başına kilo aldırmaz'
'Suya limon katmak zayıflatmaz, ekmek tek başına kilo aldırmaz'
Depresyon en çok kış aylarını seviyor
Depresyon en çok kış aylarını seviyor
Türkiye’de Omicron alarmı: Ocak ayı için yeni tedbirler kapıda
Türkiye’de Omicron alarmı: Ocak ayı için yeni tedbirler kapıda
Her sabah yorgun uyanıyorsanız, sebebi 'fibromiyalji' olabilir
Her sabah yorgun uyanıyorsanız, sebebi 'fibromiyalji' olabilir
Sağlık Bakanı Koca: Yerli Covid-19 aşısı TURKOVAC acil kullanım onayı aldı
Sağlık Bakanı Koca: Yerli Covid-19 aşısı TURKOVAC acil kullanım onayı aldı
BioNTech kurucusu Uğur Şahin uyardı: Omicron varyantı üçüncü dozdan da kaçabilir; ağır hastalığa karşı koruma devam diyor
BioNTech kurucusu Uğur Şahin uyardı: Omicron varyantı üçüncü dozdan da kaçabilir; ağır hastalığa karşı koruma devam diyor
Diyabet kaynaklı görme kayıpları sinsi ilerliyor
Diyabet kaynaklı görme kayıpları sinsi ilerliyor
"Organ bağışı bekleyenlerin sayısı artıyor"
"Organ bağışı bekleyenlerin sayısı artıyor"
Yapay damarla hayata döndü
Yapay damarla hayata döndü
Uzmanından ‘diz kapağı gevşekliği’ uyarısı; Dizden ve eklemden gelen sese dikkat
Uzmanından ‘diz kapağı gevşekliği’ uyarısı; Dizden ve eklemden gelen sese dikkat
Omicron'la ilgili korkutan açıklama
Omicron'la ilgili korkutan açıklama
Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Yavuz'dan Omicron varyantına karşı öneri: Ek aşılarınızı yaptırın
Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Yavuz'dan Omicron varyantına karşı öneri: Ek aşılarınızı yaptırın
Eczacılar uyardı: Böyle giderse enjektör bulamayacağız
Eczacılar uyardı: Böyle giderse enjektör bulamayacağız
Obez olmayan hastalarda da insülün direnci görülebilir
Obez olmayan hastalarda da insülün direnci görülebilir
Aynı maskeyi ikinci defa kullanmayın
Aynı maskeyi ikinci defa kullanmayın
Obezite cerrahisi sonrası hangi ameliyatlar yapılabilir
Obezite cerrahisi sonrası hangi ameliyatlar yapılabilir
Kan gruplarının hastalıklara karşı direnç seviyeleri ortaya çıktı
Kan gruplarının hastalıklara karşı direnç seviyeleri ortaya çıktı
Malezyalı klinik araştırmacının tercihi SANKO Üniversitesi oldu
Malezyalı klinik araştırmacının tercihi SANKO Üniversitesi oldu
MMT Amerikan Hastanesi’nden basın mensuplarına yüzde 40 indirim
MMT Amerikan Hastanesi’nden basın mensuplarına yüzde 40 indirim
Onkoloji hastalarına ev konforunda hizmet
Onkoloji hastalarına ev konforunda hizmet
A ve B kan grubu olanlar dikkat!
A ve B kan grubu olanlar dikkat!
Hastanelerde randevu krizi: Binlerce sağlıkçı, 'koşullar' nedeniyle iş bırakıyor
Hastanelerde randevu krizi: Binlerce sağlıkçı, 'koşullar' nedeniyle iş bırakıyor
Kaliteli bir uyku için karanlıkta uyuyun
Kaliteli bir uyku için karanlıkta uyuyun
Kilo vermek ve bağışıklığı güçlendirmek isteyenlere önemli tüyolar
Kilo vermek ve bağışıklığı güçlendirmek isteyenlere önemli tüyolar
Güne erken başlayanlar, gece kuşlarına göre daha mutlu
Güne erken başlayanlar, gece kuşlarına göre daha mutlu
"Çocuklarda belirtileri COVID'e benzeyen süper gribe dikkat"
"Çocuklarda belirtileri COVID'e benzeyen süper gribe dikkat"
Grip ile Covid-19’u birbirinden ayırmak için test yaptırılmalı
Grip ile Covid-19’u birbirinden ayırmak için test yaptırılmalı
Akciğer kanserine farkındalık etkinliği düzenlendi
Akciğer kanserine farkındalık etkinliği düzenlendi
Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Bülent Meşe, Sanko Hastanesi’nde
Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Bülent Meşe, Sanko Hastanesi’nde
Dikkat çeken Pfizer-BioNTech araştırması: Daha fazla antikor oluşan grubu tespit ettiler
Dikkat çeken Pfizer-BioNTech araştırması: Daha fazla antikor oluşan grubu tespit ettiler
İllere göre haftalık Covid-19 vaka sayıları açıklandı
İllere göre haftalık Covid-19 vaka sayıları açıklandı
Prof. Dr. Mehmet Ceyhan'dan 'Omicron' uyarısı: Bulaşma hızı çok yüksek, acil ek önlem alınmalı
Prof. Dr. Mehmet Ceyhan'dan 'Omicron' uyarısı: Bulaşma hızı çok yüksek, acil ek önlem alınmalı
"Bir defa aşı olmamız hiçbir işe yaramaz"
"Bir defa aşı olmamız hiçbir işe yaramaz"
Geçmeyen bel ağrınızın nedeni romatizma olabilir!
Geçmeyen bel ağrınızın nedeni romatizma olabilir!
Prof. Dr. Aydın: 1 ay süremiz var, vaka sayısı artacak
Prof. Dr. Aydın: 1 ay süremiz var, vaka sayısı artacak
Çocuk Endokrinolojisi Kliniği hizmete alındı
Çocuk Endokrinolojisi Kliniği hizmete alındı
AB’ye seyahat edeceklere yeni aşı kuralı
AB’ye seyahat edeceklere yeni aşı kuralı
Akıncı çiftinin nakil hazırlıklarının üç günde tamamlandı
Akıncı çiftinin nakil hazırlıklarının üç günde tamamlandı
Beslenme alışkanlıklarında ileriye yönelik çok ciddi değişiklikler olacak
Beslenme alışkanlıklarında ileriye yönelik çok ciddi değişiklikler olacak
Pandemide yeni tedbirler masada: Kısıtlamalar geri dönecek mi?
Pandemide yeni tedbirler masada: Kısıtlamalar geri dönecek mi?
Pandemi ve yoksulluk, uyuz vakalarını artırdı
Pandemi ve yoksulluk, uyuz vakalarını artırdı
Covid-19 hastalarına 'şaşılık' uyarısı
Covid-19 hastalarına 'şaşılık' uyarısı
Eczanelerde 650 ilaç bulunmuyor, en büyük sorun çocuk grubunda
Eczanelerde 650 ilaç bulunmuyor, en büyük sorun çocuk grubunda
Cam şişelerdeki metal kapaklarda Alzheimer riski
Cam şişelerdeki metal kapaklarda Alzheimer riski
Akciğer kanserleri çoğu zaman belirti vermez!
Akciğer kanserleri çoğu zaman belirti vermez!