Elektrik santrallerine dolar üzerinden alım garantisi verilmesi 72 milyar TL fazladan ödemeye yol açtı

Döviz kurları ile ithal edilen doğalgaz ve kömürün maliyetleri artırması yüzünden elektrikte zammın kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor.

t24 > Ekonomi - 15 Eylül 2021

Dolar kuru üzerinden elektrik alım garantisi verilen santrallere son 4.5 yılda 148 milyar TL ödendi. Oysa TL üzerinden sözleşme yapılsa ve piyasa ortalama maliyeti esas alınsaydı bu rakam 76 milyar TL olacaktı.

Sözcü'den Taylan Büyükşahin'in haberine göre  Son 4.5 yılda Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında yapılan garanti ödemelerin toplamı 148 milyar TL'ye ulaştı. Dolar kuru üzerinden ve bu santrallere özel yapılan hesaplama yöntemi ile ortaya çıkarılan “YEKDEM Birim Bedeli”, “Aktif Enerji Bedeli” kalemi içinde elektrik tüketicilerinin faturalarına kilovatsaat başına ekleniyor. 2017'de başlayan bu teşvik mekanizmasından çoğu tüketicinin haberi olmuyor.

Öte yandan söz konusu garanti ödemeler kamu özel işbirliği ile yapılan köprü, otoyol, tünel ve şehir hastanelerinden daha fazla.

Elektrikte yeni zamlar kaçınılmaz

Yapılan hesaplamalara göre, bu ödemeler piyasa maliyet ortalaması ile TL üzerinden hesaplansaydı, ödenen bedel yarı yarıya azalarak 76 milyar TL olacaktı. Böylece toplam ödenen miktardan 72 milyar TL tasarruf edilmiş olacaktı.

Hızlı kur artışları nedeniyle elektrik maliyetleri daha da artan sanayicilerin talepleri doğrultusunda YEKDEM'de yeni santrallere ödemeler 1Temmuz'dan itibaren TL'ye çevrildi.

Ancak daha önce devreye giren santrallere ödemeler dolar kuru üzerinden devam ediyor. TL'ye geçilmesi YEKDEM Birim Bedeli'nde kısmi gerilemeye neden olsa da, yüksek döviz kurları ile ithal edilen doğalgaz ve kömürün maliyetleri artırması yüzünden elektrikte zammın kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor.

"Sektör büyük oranda dışa bağımlı"

2021'in Temmuz-Ağustos döneminde elektriğin yüzde 35'inin doğalgazdan, yüzde 15'inin ise ithal kömürden üretildiğini söyleyen enerji uzmanı ve elektrik piyasasını analiz eden encazip.com'un kurucusu Çağada Kırım, yerli ve milli olarak gözüken HES'lerden bazılarının dahi ödemelerinin dolarla olduğunu ifade ederek, sektörün büyük oranda dışa bağımlı olduğunu kaydetti. Mesken elektrik fiyatlarının piyasa maliyetinden yüzde 22, ticarethane-sanayiden de yüzde 33 aşağıda olduğunu anlatan Kırım, bu farkın kapatılacağını dile getirdi.

Elektrik üretiminin yüzde 80'nini özel şirketler gerçekleştiriyor

Özelleştirmeler sonrası elektrikte üretimden dağıtıma ve faturalandırmaya (perakende satış) kadar enerji sektörü dövize bağımlı hale geldi. Şu anda elektrik üretiminin yüzde 80'ine yakınını özel şirketler gerçekleştiriyor.

Dağıtım ve perakende satışın ise yüzde 100'ü özel sektöre devredilmiş durumda. Elektrik portföyünün yabancı paralar üzerine kurgulandığı için bu zamların ortaya çıktığını söyleyen Çağada Kırım, en azından böyle bir dönemde EÜAŞ'ın ürettiği elektriği dağıtım şirketleri yerine doğrudan vatandaşa veya sanayiciye verebileceğini belirtti.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Kurdaki sert yükseliş sanayicileri zora soktu
Kurdaki sert yükseliş sanayicileri zora soktu
Dolarda yeni zirve: 9.66
Dolarda yeni zirve: 9.66
"Hem devlet hem özel sektör hem de bireyler fakirleşecek”
"Hem devlet hem özel sektör hem de bireyler fakirleşecek”
Kartlı harcamalar eylülde yıllık yüzde 52 arttı
Kartlı harcamalar eylülde yıllık yüzde 52 arttı
TOBB verilerine göre, eylül ayında bin 687 şirket kapandı
TOBB verilerine göre, eylül ayında bin 687 şirket kapandı
JP Morgan, Türkiye için enflasyon beklentisini 19,9'a yükseltti
JP Morgan, Türkiye için enflasyon beklentisini 19,9'a yükseltti
Faiz kararından sonra otomobilde büyük zam beklentisi
Faiz kararından sonra otomobilde büyük zam beklentisi
Unicredit, 2021 yıl sonu dolar/TL tahminini 9,70 olarak teyit etti
Unicredit, 2021 yıl sonu dolar/TL tahminini 9,70 olarak teyit etti
Akif Beki: Merkez Bankası, faizi iki puan indirdiğinde ne olacağını tabii ki biliyordu, yine de laf dinledi ve yaptı
Akif Beki: Merkez Bankası, faizi iki puan indirdiğinde ne olacağını tabii ki biliyordu, yine de laf dinledi ve yaptı
Dolarda yeni zirve: 9.58
Dolarda yeni zirve: 9.58
TL değersizleştikçe fakirleşiyoruz, birçok ürüne anında zam gelecek
TL değersizleştikçe fakirleşiyoruz, birçok ürüne anında zam gelecek
Türkiye ucuzluyor ama döviz yine gelmeyebilir, paramızın pula dönmesi ile Einstein’ı haklı çıkarabiliriz
Türkiye ucuzluyor ama döviz yine gelmeyebilir, paramızın pula dönmesi ile Einstein’ı haklı çıkarabiliriz
Faiz etkisi sürüyor
Faiz etkisi sürüyor
Daha büyük akaryakıt zamları kapıda
Daha büyük akaryakıt zamları kapıda
Maliyetlerin artması çiftçiyi üretimden uzaklaştırıyor
Maliyetlerin artması çiftçiyi üretimden uzaklaştırıyor
Gram altının fiyatı da MB'nin faiz kararının ardından rekor kırdı
Gram altının fiyatı da MB'nin faiz kararının ardından rekor kırdı
Vatandaşların döviz mevduatları 240.8 milyon dolar arttı
Vatandaşların döviz mevduatları 240.8 milyon dolar arttı
Ekonomist Fatih Özatay'dan faiz tepkisi: Alınan kararı anlamıyorum; iktisat bilimiyle alakası yok
Ekonomist Fatih Özatay'dan faiz tepkisi: Alınan kararı anlamıyorum; iktisat bilimiyle alakası yok
Kış vatandaş için de, Merkez Bankası için de, iktidar için de zor geçecek
Kış vatandaş için de, Merkez Bankası için de, iktidar için de zor geçecek
Ekonomistlerden Merkez Bankası'nın faiz kararına sert tepki
Ekonomistlerden Merkez Bankası'nın faiz kararına sert tepki
Bloomberg'den dikkat çeken faiz haberi: Erdoğan'ın Merkez Bankası…
Bloomberg'den dikkat çeken faiz haberi: Erdoğan'ın Merkez Bankası…
Özer Sencar: Yoksullar yüzde 30’u aşmış durumda
Özer Sencar: Yoksullar yüzde 30’u aşmış durumda
AB uzmanı Cengiz Aktar: Türkiye'nin bir kuruşluk kredisi kalmadı
AB uzmanı Cengiz Aktar: Türkiye'nin bir kuruşluk kredisi kalmadı
"2022 bütçesi çiftçi için yoksulluk bütçesidir"
"2022 bütçesi çiftçi için yoksulluk bütçesidir"
Milyonlarca emekliyi ilgilendiren haber: 2022 Bağkur ve SGK emeklisine ne kadar zam yapılacak?
Milyonlarca emekliyi ilgilendiren haber: 2022 Bağkur ve SGK emeklisine ne kadar zam yapılacak?
TL'nin değer kaybı yabancıya yaradı: Haksız yere vatandaşlık
TL'nin değer kaybı yabancıya yaradı: Haksız yere vatandaşlık
Merkez Bankası faizi yüzde 16'ya indirdi; dolar/TL 9,47'yi gördü
Merkez Bankası faizi yüzde 16'ya indirdi; dolar/TL 9,47'yi gördü
Faiz kararı öncesi Kılıçdaroğlu’ndan çağrı: Sayın bürokratlar, bugün kararlar alırken, düsturunuz sadece milletimizin refahı olsun
Faiz kararı öncesi Kılıçdaroğlu’ndan çağrı: Sayın bürokratlar, bugün kararlar alırken, düsturunuz sadece milletimizin refahı olsun
Duman: Pandemi dönemi yeni fırsatlar yarattı
Duman: Pandemi dönemi yeni fırsatlar yarattı
Türkiye'de e-ticaret hacmi yüzde 75 arttı
Türkiye'de e-ticaret hacmi yüzde 75 arttı
Diyanet'in personel sayısı 130 bini aşacak
Diyanet'in personel sayısı 130 bini aşacak
Zorunlu trafik sigortasında asgari teminatlar artırıldı
Zorunlu trafik sigortasında asgari teminatlar artırıldı
Piyasalarda gözler Merkez Bankası'nın faiz kararında
Piyasalarda gözler Merkez Bankası'nın faiz kararında
Tüketici güven endeksi ekimde yüzde 3.6 azaldı
Tüketici güven endeksi ekimde yüzde 3.6 azaldı
PTT'nin yurt dışı gönderimine yüzde 300’e varan zam yapıldı
PTT'nin yurt dışı gönderimine yüzde 300’e varan zam yapıldı
En yüksek bütçe eğitim ve sağlığa
En yüksek bütçe eğitim ve sağlığa
"Biz battık, bize bir çare yok mu?"
"Biz battık, bize bir çare yok mu?"
Fitch'den Türk bankaları kararı
Fitch'den Türk bankaları kararı
"2022 bütçesi çiftçi, emekçi ve işsizlerle yapılmalı"
"2022 bütçesi çiftçi, emekçi ve işsizlerle yapılmalı"
Çatı malzemeleri Gaziantep’te üretiliyor
Çatı malzemeleri Gaziantep’te üretiliyor
Merkez Bankası faiz için hangi kararı verecek?
Merkez Bankası faiz için hangi kararı verecek?
Türkiye asgari ücrette Avrupa sonuncusu oldu
Türkiye asgari ücrette Avrupa sonuncusu oldu
Akaryakıtta zam yağmuru devam ediyor
Akaryakıtta zam yağmuru devam ediyor
Ürünler en az yüzde 30 zamlanacak
Ürünler en az yüzde 30 zamlanacak
Financial Times: Mali Çalışma Grubu, Türkiye'yi gri listeye alabilir
Financial Times: Mali Çalışma Grubu, Türkiye'yi gri listeye alabilir
BOTAŞ hisse satışına uygun hale getiriliyor
BOTAŞ hisse satışına uygun hale getiriliyor
Emekli olmak isteyenlere 1 Kasım uyarısı!
Emekli olmak isteyenlere 1 Kasım uyarısı!
Altın fiyatları konusunda analistler ikiye ayrılmış durumda
Altın fiyatları konusunda analistler ikiye ayrılmış durumda