Döviz artışı, pek çok kararın, maalesef ‘bekle-gör’ evresine bırakılmasına neden oluyor

SEDEFED Başkanı Ali Avcı: Salgın devam ettiği sürece pek çok sektör ve KOBİ’lerimiz bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Bu da iflas, konkordato, birleşme ve satın alma haberlerini daha sık duymamıza yol açabilir.

Cumhuriyet > Ekonomi - 10 Ağustos 2020

Sektörel Dernekler Federasyonu (SEDEFED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Avcı, kur artışının devam etmesi durumunda, özellikle enflasyondaki yükselişe paralel ilave zorluklar yaşatacağını vurguladı. Koronavirüs krizinden yüzde 69 ile mikro ve küçük ölçekli işletmelerin en fazla etkilenen yapılar olduğunu kaydeden Avcı, “Doğu illerimizdeki işletmelerin yüzde 38’inde çalışan sayılarının azaldığını belirtiyor. Bu oran İstanbul’da yüzde 14. Ekonomik durgunluk sonucu yaşanacak istihdam kaybına ülkemizin tahammülü yok” dedi. Yaptıkları araştırmalarda işletmelerin özellikle ikinci dalgaya hazır olmadığına dikkat çeken Ali Avcı ile, son günlerde yükselen döviz kuru ve Covid-19’un reel sektöre etkilerini konuştuk.

- Döviz kurunda geçen hafta ciddi artış yaşandı, nasıl yorumluyorsunuz?

Uzun zamandır Merkez Bankası (TCMB) kurdaki stabiliteyi devam ettirmek için farklı yollar deniyordu. Yabancı yatırımcı tarafında azalan kredibilite ve bayram tatili sonrası yurtdışı TL piyasasında yaşanan sıkışıklık sonucu swap faizlerinin ani tırmanışının ardından, paramız hızla değer kaybetti. Döviz cephesinde yaşanan artışın dengeye gelmesi çok önemli. Önümüzdeki süreçte tedavi için TCMB tarafından açıklanan hedefli likidite imkânlarının kademeli olarak azaltılması belki bir noktada tekrar döviz kurunu baskılayacak. Nitekim TCMB’nin ortalama fonlama faizinde yükseliş gözlemliyoruz. Kur artışının devam etmesi durumunda özellikle enflasyondaki yükselişe paralel ilave zorluklar yaşama ihtimalimiz kuvvetli. Bu nedenle TL tarafında yaşanan kredibilitenin yabancı yatırımcı tarafından yeniden pozitife dönmesini de sağlamak önem taşıyor.

ÜRETİM MALİYETİ SORUNLU

- Kurdaki artış iş dünyasını ve reel sektörü nasıl etkileyecek?

İş dünyası toparlanma sürecinde yeni ürün ve hizmetlere odaklanacak önemli yatırım kararlarını daha cesaretli almaya başlamıştı. Kurda yaşanan ani dalgalanmanın bu yatırım kararlarında temkinli bir ruh halini devreye aldığını gözlemliyoruz. Döviz kurunun tüketici fiyatlarına, ithal aramalı ve nihai ithalat malları üzerinden geçişi söz konusu. Özellikle doğalgaz ve petrol fiyatlarındaki artış üretim maliyetlerini artırıyor. Bu tür döviz artış baskısı, yüksek enflasyonun olduğu dönemlerde pek çok kararın, maalesef “bekle-gör” evresine bırakılmasına neden oluyor. Yaşanan artış, gelirleri TL ve yükümlülükleri döviz olan reel sektörde fazlasıyla hissedilecektir. Finansmana erişim sıkıntısı ve finansal tablolarında kötüleşme söz konusu olabilir. Üretim maliyetlerindeki artışın da firmalara ek bir yük oluşturması olası görünüyor. İhracat gelirlerimizi de olumsuz etkileyebilir.

EKONOMİ KEPENK KAPATTI

- Covid-19 için bir hasar tespit çalışması yaptığınızda, iş dünyasında ortaya çıkan tabloyu özetler misiniz?

Pandemi dolayısıyla küresel ekonominin adeta kepenk kapatması, ülkemizde de etkisini hissettiğimiz bir süreci başlattı. Üyesi olduğumuz TÜRKONFED çatısı altında yürüttüğümüz çalışmalarımızda Covid-19’dan en fazla mikro ve küçük ölçekli işletmelerimizin etkilendiğini gösteriyor. Yüzde 69 ile mikro ve küçük ölçekli işletmelerimiz krizden en fazla etkilenen yapılarımız oldu. Büyük firmalarda bu oran yüzde 31’lerde kaldı. Sektörler bazında faaliyetini durduranların oranı konaklama ve yiyecek sektöründe yüzde 72, eğitim hizmetlerinde yüzde 50, inşaatta ise yüzde 27. Dış ticaret yapmayan şirketlerin yüzde 31’i faaliyetini durdururken, dış ticaret yapanlarda bu oran yüzde 14 oldu.

- Önemli bir borç yüküyle Covid-19 krizine yakalanan işletmelerde, neler bekliyorsunuz yeni iflaslar gelir mi?

Salgın devam ettiği sürece pek çok sektör ve KOBİ’lerimiz bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Bu da iflas, konkordato, birleşme ve satın alma haberlerini daha sık duymamıza yol açabilir. Açıklanan paket ve kararların operasyonel güçlükler taşıması, sektörlerimiz ile yaptığımız istişare ve araştırmalarımızın sonuçları da mevcut ekonomik tedbirlerin yeterli kalmayacağına, bu tedbirlerin kapsamının ve kaynak miktarının artırılması gerektiğine işaret ediyor. Araştırmalarımızda firmaların yüzde 61’inin kısa çalışma ödeneğine başvurduğunu, kalan yüzde 39’unun ise çoğunlukla ihtiyaçlarını karşılamadığı veya firmaları yeterlilik koşullarını karşılamadığı için başvurmadıklarını söyledi. Cirosu azalan firmaların da yarısının bu destekten yararlanabildiğini görüyoruz. Bu süreçte finans sektörünün kredi kanallarını açması da sektörlerimiz ve işletmelerimizin likidite sıkıntısını bir nebze olsun rahatlatacaktır; çünkü şu anda bir likidite kapanı içerisindeyiz. Kredi talebinin artmasının önemli bir nedeni, vadesi geçmiş alacakların ödenmemesi üzerine sıkıntıya düşen KOBİ’lerin daha fazla kredi kullanmaya ihtiyaç duyması.

İKİNCİ SALGINA HAZIR DEĞİLİZ

- Üyelerinizin şu anda en fazla endişelendikleri noktalar neler?

Yaptığımız saha araştırmaları ve Anadolu iş dünyasıyla görüşmelerimizde de bir ikinci dalga korkusunu gözlemliyoruz. İşletmelerimizin özellikle ikinci dalgaya hazır olmadığını söyleyebilirim. Nakit ihtiyacı ve tedarik zinciri güvenliği arasında önemli bir bağlantı söz konusu. Ege’deki firmalarımızın yüzde 27’si İstanbul’daki işletmelerimizin de yüzde 19’i tedarik zincirinde sıkıntı yaşadığını söylüyor. Önümüzdeki dönemde tedarik zincirinde yaşanabilecek olası aksaklıklar, büyük ölçüde finansman ve ödeme sorunlarından kaynaklanacak gibi görünüyor. Alacaklarını tahsil edemeyen firmalar, ödemelerini zamanında yapamayacak ve bu bir döngü şeklinde potansiyel olarak çok sayıda KOBİ’yi etkileyebilir. Merkezi hükümet ve yerel yönetimler, STK’ler, iş dünyası ve çeşitli disiplinlerden insanların sorunlara birlikte çözüm bulması gerekiyor.

YÜZDE 38’İ İŞÇİ ÇIKARDI

- Türkiye için şu anda en acil çözülmesi gereken sorun hangisi?

Üretim şemsiyesi elimizdeki istihdamı ve işgücüne katılımı artıracak tek güvencemiz. Özellikle her 4 gençten birinin işsiz olduğu bir noktada, istihdamı artırmanın yolu üretim ekonomisinden geçiyor. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, çoğu hizmet sektöründe olmak üzere yaklaşık 1 milyonluk bir istihdam kaybımız söz konusu. Doğu illerimizdeki işletmelerin yüzde 38’i de çalışan sayılarının azaldığını belirtiyor. Bu oran İstanbul’da yüzde 14. Ekonomik durgunluk sonucu yaşanacak istihdam kaybına ülkemizin tahammülü yok. İstihdamı korumak, hatta verimlilik esaslı bir kalkınma hikâyesi için artıracak politikaları hayata geçirmeliyiz. Uzlaşmayı ve istişareyi önceliklendiren bir politik söyleme ihtiyacımız var. İnsan hayatının söz konusu olduğu böylesi olağanüstü dönemlerde kutuplaşan ve ayrışan siyasi söylemler yerine konuşmanın, uzlaşmanın ve sorunun değil çözümün bir parçası olarak ortak akılda buluşmanın önemli olduğunu düşünüyoruz.

TEK ÇIKIŞ YOLU ÜRETİM

- Türkiye ekonomisi için bir kurtuluş reçetesi var mı?

Üretim ekonomisi tek çıkış yolumuz. Yüksek katma değer yaratacak bir üretim ekonomisi toplumsal refaha giden yolun anahtarı. Krizden çıkışı belirleyecek olan sağlık alanında yaşanacak gelişmeler. Şu aşamada gerek yaptığımız çalışmalar gerekse de küresel araştırmalar 2021’in ikinci çeyreğine uzanacak bir dönemi gösteriyor. Yeni tüketim alışkanlıkları ve iş yapma modelleri ile bu döneme hazırlanan, adaptasyon yeteneğini geliştiren sektörler öne çıkacaktır. Düzlüğe çıkmak için salgının seyrine göre birkaç yıl daha beklememiz gerekebilir.

- 2020 büyüme, enflasyon ve işsizlik öngörünüz nedir?

Ekonomiye dair öngörü yapmanın hayli zor olduğu bir dönemdeyiz. Sağlık sorununun ne zaman çözüleceği, en azından aşı ve ilaç çalışmaları ile ilgili somut çalışmalar ortaya konmadan, ekonomi tarafında sadece temenniler düzeyinde kalırız. Tünelin ucunda sağlık açısından bir ışık var ancak o tünelin uzunluğunu, ekonomik olarak alacağımız olağanüstü tedbirler belirleyecek. Büyümede en azından YEP’te öngörülen hedeflerin ötelendiği görülüyor. Maalesef şu durumda gerek Avro Bölgesi ve dünyanın geri kalanıyla ilgili gerek iç tüketim noktasında önümüzü görmemizi sağlayacak bir netlik yok. İkinci bir dalga gelmediği takdirde, daralmanın sert olmayacağı ihtimalini kuvvetlendiriyor, 2021’de ise pozitif bir ivme kazanacağımızı umuyoruz.

GÜÇLÜ KADIN, GÜÇLÜ TÜRKİYE

- Türkiye’de, kadına yönelik şiddet de had safhaya geldi, İstanbul Sözleşmesi konusunda ne diyeceksiniz?

Şiddeti bir insan hakkı ihlali olarak tanımlayan İstanbul Sözleşmesi, kadının yaşama ve güvenlik hakkını koruyarak toplumsal refaha da katkı sağlıyor. Şiddete karşı ortak akıl ile hareket ederek bütüncül politikaların oluşturulmasını hedefleyen Sözleşme, “6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun” ile eşit derecede önemli ve vazgeçilmez olduğunu düşünüyoruz. Gelişmiş bir ekonomi ve gelişmiş bir demokrasiye giden yol, kadının güçlendirilmesinden geçmektedir. Güçlü kadın, güçlü toplum ve güçlü ekonomi; güçlü demokrasi ve güçlü Türkiye demektir.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
Moody’s'ten Türkiye raporu: Ödemeler dengesi krizi ve ona bağlı dövizde sert düzeltme riski artıyor
Moody’s'ten Türkiye raporu: Ödemeler dengesi krizi ve ona bağlı dövizde sert düzeltme riski artıyor
Dolar/TL tüm zamanların en yüksek seviyesinde: Kur 7.66'nın üstünü gördü
Dolar/TL tüm zamanların en yüksek seviyesinde: Kur 7.66'nın üstünü gördü
Emekliye 5.4 zam beklentisi
Emekliye 5.4 zam beklentisi
FinCEN belgelerine göre Türk bankaları uluslararası 538 şüpheli işleme aracılık etti
FinCEN belgelerine göre Türk bankaları uluslararası 538 şüpheli işleme aracılık etti
Altın, 2021’in ortalarına doğru 550 TL’yi görecek
Altın, 2021’in ortalarına doğru 550 TL’yi görecek
Çalışanlar gittikleri illerde zor şartlarda geçiniyorlar
Çalışanlar gittikleri illerde zor şartlarda geçiniyorlar
İşsiz sayısı beklentisi tüketici güven endeksinden çıkarıldı
İşsiz sayısı beklentisi tüketici güven endeksinden çıkarıldı
Bankacılıkta 'uzaktan müşteri' dönemi başlıyor
Bankacılıkta 'uzaktan müşteri' dönemi başlıyor
Dolar 7.60 TL'nin üzerine yükseldi!
Dolar 7.60 TL'nin üzerine yükseldi!
Bu kadar fütursuz kredi genişlemesi bankalara tahsili gecikmiş alacak olarak yansıyacak
Bu kadar fütursuz kredi genişlemesi bankalara tahsili gecikmiş alacak olarak yansıyacak
Bakan Pakdemirli'den hileli ürün açıklaması: İfşa bazen yeterli olmuyor, etkili ceza gerekli
Bakan Pakdemirli'den hileli ürün açıklaması: İfşa bazen yeterli olmuyor, etkili ceza gerekli
Altın fiyatı artınca düğün takıları gümüşe döndü
Altın fiyatı artınca düğün takıları gümüşe döndü
Destek bilgilerini tek çatı altıda topladık
Destek bilgilerini tek çatı altıda topladık
Altına zam geldi, sahte bilezik satışları patladı
Altına zam geldi, sahte bilezik satışları patladı
DİSK-AR Gelir Uçurumu Raporu: Kadınlar erkeklerden 3'te 1 oranında daha az kazanıyor
DİSK-AR Gelir Uçurumu Raporu: Kadınlar erkeklerden 3'te 1 oranında daha az kazanıyor
KAGİDER: Fiili kadın işsizlik oranı yüzde 32
KAGİDER: Fiili kadın işsizlik oranı yüzde 32
3 gün önce 11 kuruş indirim, şimdi 28 kuruş zam
3 gün önce 11 kuruş indirim, şimdi 28 kuruş zam
"SGK, bazı kanser ilaçlarının bedelini karşılamak için hastalardan mahkeme kararı talep ediyor"
"SGK, bazı kanser ilaçlarının bedelini karşılamak için hastalardan mahkeme kararı talep ediyor"
Moody's sekiz dev şirketin kredi notunu indirdi
Moody's sekiz dev şirketin kredi notunu indirdi
"Yeni bir enflasyon ve işsizlik dalgası yaklaşıyor"
"Yeni bir enflasyon ve işsizlik dalgası yaklaşıyor"
Dolar 7.55 TL'nin üzerinde
Dolar 7.55 TL'nin üzerinde
Emekli, aç kalmamak için mücadele ediyor
Emekli, aç kalmamak için mücadele ediyor
Tarım çökme noktasına gidiyor!
Tarım çökme noktasına gidiyor!
Yabancılar geçen hafta 62 milyon dolarlık varlık sattı
Yabancılar geçen hafta 62 milyon dolarlık varlık sattı
Kısa vadeli dış borç stoku yükseldi
Kısa vadeli dış borç stoku yükseldi
Dünya Bankası Başekonomisti: Ekonomik toparlanma beş yıl alacak
Dünya Bankası Başekonomisti: Ekonomik toparlanma beş yıl alacak
Dolar 7.55 TL'nin üzerine yükseldi
Dolar 7.55 TL'nin üzerine yükseldi
İşçilerin yüzde 69’unun 1 aydan daha az geçinecek parası var
İşçilerin yüzde 69’unun 1 aydan daha az geçinecek parası var
Dolar 7.50’yi geçti
Dolar 7.50’yi geçti
OECD, dünya için küçülme öngörüsünü yüzde 4.5’e, Türkiye için yüzde 2.9’a indirdi
OECD, dünya için küçülme öngörüsünü yüzde 4.5’e, Türkiye için yüzde 2.9’a indirdi
178 işletmenin faaliyeti durduruldu
178 işletmenin faaliyeti durduruldu
Moody's, 13 Türkiye bankasının kredi notunu düşürdü
Moody's, 13 Türkiye bankasının kredi notunu düşürdü
İmar planı değişiklikleri nedeniyle değeri artan taşınmazdan artış payı alınacak
İmar planı değişiklikleri nedeniyle değeri artan taşınmazdan artış payı alınacak
'Yurt dışında Türklere ait offshore hesaplarında 38.4 milyar dolar olabilir'
'Yurt dışında Türklere ait offshore hesaplarında 38.4 milyar dolar olabilir'
Örtülü ödenek harcamaları arttı
Örtülü ödenek harcamaları arttı
17 yılda açlık sınırı 5,4 kat arttı
17 yılda açlık sınırı 5,4 kat arttı
Tüm güçlüklere rağmen çalışmaya, üretime, ihracata devam ediyoruz
Tüm güçlüklere rağmen çalışmaya, üretime, ihracata devam ediyoruz
Ali Babacan: Örtülü şekilde kamu bankaları üzerinden dövize müdahale var
Ali Babacan: Örtülü şekilde kamu bankaları üzerinden dövize müdahale var
Hazine, 3,3 milyar lira borçlandı
Hazine, 3,3 milyar lira borçlandı
Halı sektörü e-ticarete yöneliyor
Halı sektörü e-ticarete yöneliyor
Ağustos’ta konut satışı arttı   
Ağustos’ta konut satışı arttı  
Yeni sıkılaştırma adımları izleniyor: Dolar 7,48, Euro 8,89 seviyesinde
Yeni sıkılaştırma adımları izleniyor: Dolar 7,48, Euro 8,89 seviyesinde
Tarlada kilosu 60-80 kuruş, tezgahta 1.5-2 lira
Tarlada kilosu 60-80 kuruş, tezgahta 1.5-2 lira
İnsanlar daha fazla altın alıyor
İnsanlar daha fazla altın alıyor
Pandeminin etkileriyle, e-ihracat’ta Türkiye’ye talep arttı
Pandeminin etkileriyle, e-ihracat’ta Türkiye’ye talep arttı
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı açıkladı: Harcamalar azaldı
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı açıkladı: Harcamalar azaldı
33.4 milyon kişi kredi borçlusu
33.4 milyon kişi kredi borçlusu
Moody's'in not indirimi sonrası dolar kuru rekor seviyelerin hemen altında
Moody's'in not indirimi sonrası dolar kuru rekor seviyelerin hemen altında