Covid-19'da aşı müjdesi Ankara'dan geldi: İnsan denemelerine başlanacak

Her şey yolunda giderse Covid-19 aşısı, burundan uygulanacak ve dünyada ilk kez bir aşının ek içeriğinin belirli bir süreliğine de olsa tedaviyi destekleyici özelliği de olacak

t24 > Sağlık - 30 Temmuz 2020

Türkiye'de ilk kez bir Covid-19 aşı adayı, insanlarda denenmeye başlanacak.

10 yıl önce, başka bir proje için geliştirilen yapay akciğer modeli ile azot tankında dondurularak bekletilen akciğere özel bağışıklık hücrelerinin 'uyandırılarak', Covid aşısı araştırmasında kullanılması, projede hızla yol kat edilmesini sağladı. Böylece, hem ilk sonuçları, hem de etkinliği açısından dünya devlerinin Covid-19 aşısında elde ettiği başarıya Ankara'da da ulaşıldı.

Her şey yolunda giderse yıl sonunda hazır olması hedeflenen yerli Covid-19 aşısı, burundan uygulanacak ve dünyada ilk kez bir aşının ek içeriğinin belirli bir süreliğine de olsa tedaviyi destekleyici özelliği de olacak.

Sanayi Bakanlığı'nın, Covid-19 salgınının Çin'de ortaya çıkmasının ardından şubat ayı sonlarında Türkiye'de aşı geliştirmek için özel sektör ve üniversitelere çağrı yapması ve Sağlık Bakanlığı'nın da yönlendirmesiyle yerli koronavirüs aşısı geliştirmek üzere bir bilim ordusu kuran Nanografi A.Ş. ve aşı ekibi, 5 aydır büyük bir gizlilik içinde yürüttükleri aşı çalışmalarının detaylarını ilk kez paylaştı.

Kamu ve özel sektör desteği ile üç üniversiteden bilim insanlarının geliştirdiği aşının gönüllü insan denemeleri için gerekli başvuruları da yapıldı. ODTÜ, Ankara Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi gibi Türkiye'nin en iyi üniversitelerinden kimya, genetik, biyokimya ve tıp alanlarında her biri önemli çalışmalara imza atmış akademisyenlerden oluşan 40 kişilik ekip, Kovid 19'a çare olacak aşıyı geliştirmek için gece gündüz çalıştı, hayvan ve bağışıklık hücresi deneylerini tamamladı. Çalışma sonuçlarını içeren dosyalar ve detaylı raporlarla etik kurul onayı için başvurusu yapılan aşı çalışmasında, maymun denemeleri ile eş zamanlı olarak insan denemeleri de yürütülecek.

"10 yıldır uyuyan yapay akciğer hücrelerini uyandırdık"

Yerli Kovid aşısı ekibinde akciğere özgü insan bağışıklık hücreleri deneylerini yürüten Ankara Üniversitesi Tıp Fakütesi İç Hastalıkları Bölümü Fizyopatoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nuray Yazıhan, çalışmanın temellerinin ODTÜ Kimya Bölümü laboratuvarlarında atıldığını anlattı. Yazıhan, "Aşının ilk formülasyonu orada yapıldı ve onların dizaynı seçildi. Bağışıklık sistemi konusunda daha önce de çalışmalarım olduğu için belli malzemeler zaten elimizde vardı.

Yaklaşık 10 yıl önce Almanya ile ortak yürüttüğümüz bir projemiz vardı. Bu proje kapsamında akciğer hücrelerinin hipoksik yani oksijensiz kalırsa, enfeksiyon geçirirse ya da astım gibi alerjik reaksiyonlarla karşılaşırsa nasıl tepki vereceğini çözebilmek için yapay bir akciğer modeli çalışmıştık. Alveol dediğimiz akciğerlerin nefes aldığı bölümleri, laboratuvar ortamında yapay olarak geliştirmiştik. Kovid aşısı için yola çıktığımızda, o modeller elimizde hazırdı" diye konuştu.

Ayrıca akciğere özel makrofaj denilen vücuttaki yabancı maddelerin yok edilmesini sağlayan bağışıklık hücreleriyle de çalıştıktan sonra azot tankında dondurarak sakladıklarını anlatan Prof. Dr. Yazıhan, "Yaklaşık 10 yıldır uyuyan bu hücrelerimizi yeniden uyandırdık ve geliştirdiğimiz aşının akciğerdeki etkilerini hem yapay alveol modelimiz, hem de bu hücreler üzerinden anlamaya çalıştık. Bu da çalışmada çok hızlı yol almamızı sağladı. Hayvan çalışmaları ile beraber hücre çalışmalarını da gerçekleştirmiş olduk" dedi.

"Virüsle bulaştığı yerde savaşmaya başlayacağız"

Geliştirilen aşının dünyadaki örneklerden farklı olarak enjeksiyonla değil nazal yolla yani burundan verilecek şekilde dizayn edildiğini vurgulayan Prof. Dr. Yazıhan, "Nazal aşılar genellikle çok tercih edilmiyor. Ama bu virüsü düşündüğünüzde, enfeksiyonun ilk bulaşma yolu nazal sistem. Burada da mukoza dediğimiz bir yapı var. Aslında bağışıklığımız için de çok kritik mukoza yapısı.

Hem bir bariyer görevi görüyor hem de hastalık için ortam oluşturuyor. Bizim yaptığımız çalışmayı dünyadaki benzerlerinden ayıran ve kritik olan kısmı, aşı formülasyonunu hangi maddeler içinde verdiğimiz ve nasıl uyguladığımızla ilgili. Çünkü aşıda en önemli nokta, doğru ve güçlü bir bağışıklık yanıt oluşturmanız ve aşı uyguladığınız kişiye bir zarar vermemeniz. Tüm bunların ince ayarlarını biz buradaki çalışmamızda yaptık.

Akciğere özel makrofaj dediğimiz, insan bağışıklık hücreleriyle de çalıştık. Yani sadece hayvanda tek tip hücre ile değil, hem hayvan çalışmasını hem de insan bağışıklık hücreleri üzerindeki çalışmayı bir arada yürüttük ve bu nedenle de sonuca yaklaşmak açısından oldukça zaman kazandık" şeklinde konuştu.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
İki sağlık çalışanı daha hayatını kaybetti
İki sağlık çalışanı daha hayatını kaybetti
Prof. Dr. Akdağ: Maske takmak aşılama yapılmış gibi antikor geliştirilmesini sağlıyor
Prof. Dr. Akdağ: Maske takmak aşılama yapılmış gibi antikor geliştirilmesini sağlıyor
Sağlık Bakanı Koca'yı mektupla uyardı: Hastanelerde kullanılan birçok dezenfektan sahte
Sağlık Bakanı Koca'yı mektupla uyardı: Hastanelerde kullanılan birçok dezenfektan sahte
Gençlerin yoğun bakımda tedavi görme oranı yüzde 25'e çıktı
Gençlerin yoğun bakımda tedavi görme oranı yüzde 25'e çıktı
Herkes bilmelidir ki sağlıkçılar insan öldürmez, yaşatır
Herkes bilmelidir ki sağlıkçılar insan öldürmez, yaşatır
Yoğun bakımda tedavi görme oranı artıyor, bölgesel kısıtlamalar gelebilir
Yoğun bakımda tedavi görme oranı artıyor, bölgesel kısıtlamalar gelebilir
“Ağır hasta sayımız bin 500'e yaklaştı”
“Ağır hasta sayımız bin 500'e yaklaştı”
Yeteri kadar grip aşısının Türkiye’ye girmeyeceği endişesini yaşıyoruz
Yeteri kadar grip aşısının Türkiye’ye girmeyeceği endişesini yaşıyoruz
Bağış az, hastalar zorda
Bağış az, hastalar zorda
Türk Tabipleri Birliği: Salgında fırtına kapıda
Türk Tabipleri Birliği: Salgında fırtına kapıda
TTB aile hekimleriyle yaptığı anketin sonuçlarını açıkladı: Veriler uyumlu değil
TTB aile hekimleriyle yaptığı anketin sonuçlarını açıkladı: Veriler uyumlu değil
Alman virolog: Maskelerden kurtuluş yok
Alman virolog: Maskelerden kurtuluş yok
Obeziteye karşı mücadele için sağlık stantları oluşturuldu
Obeziteye karşı mücadele için sağlık stantları oluşturuldu
Son 24 saatte 1.519 yeni vaka, 61 ölüm
Son 24 saatte 1.519 yeni vaka, 61 ölüm
İnfluenza virüsü Corona ile aynı şekilde bulaşıyor
İnfluenza virüsü Corona ile aynı şekilde bulaşıyor
Son 24 saatte 1538 yeni vaka, 68 ölüm
Son 24 saatte 1538 yeni vaka, 68 ölüm
Koronavirüs salgınında tekrar bir şiddetlenme yaşıyoruz
Koronavirüs salgınında tekrar bir şiddetlenme yaşıyoruz
Dünya genelinde koronavirüs vaka sayısı 30 milyonu aştı
Dünya genelinde koronavirüs vaka sayısı 30 milyonu aştı
Covid-19 vakalarında 15-49 yaş arasında artış
Covid-19 vakalarında 15-49 yaş arasında artış
CDC: Maske Covid-19'a karşı korunmada aşıdan daha garantili
CDC: Maske Covid-19'a karşı korunmada aşıdan daha garantili
TTB: Sözlerimizin arkasında, görevimizin başındayız
TTB: Sözlerimizin arkasında, görevimizin başındayız
Koca: Covid-19 karşısında baştakinden zor bir dönemdeyiz
Koca: Covid-19 karşısında baştakinden zor bir dönemdeyiz
Türkiye'de ilk Koronavirüs aşısı gönüllülere yapıldı
Türkiye'de ilk Koronavirüs aşısı gönüllülere yapıldı
Türkiye'nin Coronavirus tablosu: Aktif hasta sayısı da ağır hasta sayısı da artıyor
Türkiye'nin Coronavirus tablosu: Aktif hasta sayısı da ağır hasta sayısı da artıyor
Kalp Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Bengi Başer’den çarpıcı iddia: Açıklanan vaka sayılarını 10’la çarpın
Kalp Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Bengi Başer’den çarpıcı iddia: Açıklanan vaka sayılarını 10’la çarpın
“Salgın tsunami gibi üzerimize geliyor”
“Salgın tsunami gibi üzerimize geliyor”
Bir ümmin plazma bağışlayan 16 virüs hastasına umut olacak
Bir ümmin plazma bağışlayan 16 virüs hastasına umut olacak
Nüfus başına test sayısı olarak dünyada 67'nci sıradayız
Nüfus başına test sayısı olarak dünyada 67'nci sıradayız
DSÖ'den endişe verici açıklama: "Bu son salgın olmayacak"
DSÖ'den endişe verici açıklama: "Bu son salgın olmayacak"
Dünya genelinde Coronavirus bilançosu: Can kaybı 932 bin 801’e yükseldi
Dünya genelinde Coronavirus bilançosu: Can kaybı 932 bin 801’e yükseldi
Son 24 saatte 1.716 yeni vaka, 63 ölüm
Son 24 saatte 1.716 yeni vaka, 63 ölüm
Türkiye'nin Coronavirus tablosu: Hayatını kaybedenlerin sayısı 7 bini aştı
Türkiye'nin Coronavirus tablosu: Hayatını kaybedenlerin sayısı 7 bini aştı
DSÖ: Son 24 saatte vaka sayısında rekor kırıldı
DSÖ: Son 24 saatte vaka sayısında rekor kırıldı
Son 24 saatte 1527 yeni vaka, 57 ölüm
Son 24 saatte 1527 yeni vaka, 57 ölüm
Son 24 saatte koronavirüsten 48 kişi hayatını kaybetti
Son 24 saatte koronavirüsten 48 kişi hayatını kaybetti
Koca: Yoğun bakım doluluk oranı yüzde 67
Koca: Yoğun bakım doluluk oranı yüzde 67
Son 24 saatte 1.512 yeni vaka, 58 ölüm
Son 24 saatte 1.512 yeni vaka, 58 ölüm
Sağlık çalışanlarına şiddet arttı, gelirleri düştü
Sağlık çalışanlarına şiddet arttı, gelirleri düştü
Türkiye'nin Coronavirus tablosu: 1.673 yeni tanı konuldu
Türkiye'nin Coronavirus tablosu: 1.673 yeni tanı konuldu
Pandemide "aşı sıkıntısı" başladı
Pandemide "aşı sıkıntısı" başladı
Koronavirüs tedavisinde yeni yöntem: Kan temizleme
Koronavirüs tedavisinde yeni yöntem: Kan temizleme
Prof. Dr. Elif Dağlı: "Virüs, çocukların oyun alanlarına indi"
Prof. Dr. Elif Dağlı: "Virüs, çocukların oyun alanlarına indi"
D vitamini eksikliği yaşayan bireylerde Covid-19 daha sık görülüyor
D vitamini eksikliği yaşayan bireylerde Covid-19 daha sık görülüyor
Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Öztürk: İstanbul’da vaka oranları Türkiye ortalamasına göre nispeten azaldı
Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Öztürk: İstanbul’da vaka oranları Türkiye ortalamasına göre nispeten azaldı
Astra Zeneca aşı denemelerine ara verdi
Astra Zeneca aşı denemelerine ara verdi
Dünyada 11 milyon insan Sepsis’ten ölüyor
Dünyada 11 milyon insan Sepsis’ten ölüyor
Son 24 saatte 1.761 yeni vaka, 52 ölüm
Son 24 saatte 1.761 yeni vaka, 52 ölüm
Vaka sayısı açıklananın en az “10 kat” fazlası
Vaka sayısı açıklananın en az “10 kat” fazlası