Aaron Stein: Ankara F-35’den umudu kesti, Türk Hava Kuvvetleri'ni yakın gelecekte ciddi bir sorun bekliyor

Dış Politika Araştırma Enstitüsü'nde araştırma direktörü Aaron Stein, Türkiye’nin S-400 satın alma kararının savunma sanayi ve özellikle hava kuvvetlerine etkisine analiz eden bir makale kaleme aldı: ABD-Türkiye ittifakının geleceği hakkında onlarca yıl süren spekülasyonlardan sonra, Washington ve Ankara sonunda yol ayrımına geldi.

artıgerçek > Güncel - 19 Ekim 2021

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya ile savunma işbirliğini derinleştirme planlarını açıkladıktan bir gün sonra, hükümeti ABD'ye 40 yeni Block 70 model F-16 uçağı ve halihazırda hizmette olan 80 F-16 için revize kitleri için resmi bir talepte bulundu.

ABD Kongresi bu satışı engelleyebilir. Ve bu talep Kongre’den geçse bile, Erdoğan yine de daha fazla Rus silahı almaya karar verebilir.

Bu çıkmaz, Ankara'nın 2017'de Rus S-400 hava savunma sistemini satın alma kararının ardından Washington'un yaptırımlar uygulama ve Türkiye'yi F-35 savaş programından çıkarma kararının kaçınılmaz sonucuydu. Sonuç olarak, Türk Hava Kuvvetleri yakın gelecekte ciddi bir sorunla karşı karşıyadır.

Ankara, Washington ve başlıca NATO müttefiklerinin Batı taktik havacılığına tehdit olarak gördüğü bir sistem olan S-400'ü konuşlandırma taahhüdünde kararlılığını koruyor. S-400'ün konuşlandırılması ve yeri konusunda bir uzlaşma sağlanmadığı takdirde Ankara, eskiyen F-16'ların yerini alacak bir avcı uçağı olmadan kalabilir.

Türkiye, TF/X adlı kendi avcı uçağını geliştirmeyi planladığını açıkça belirtti, ancak proje motor tedarikiyle ilgili sorunlarla gölgeleniyor ve en iyi ihtimalle 2030'ların ortalarına kadar geniş ölçekte üretilmeyecek.

Bu arada Türk hükümeti, Washington'u F-16 satışında taviz vermeye zorlamak için Rusya ile olan bağlarını güçlendirmeye çalıştı. Eylül ayı sonlarında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York'a yaptığı ziyaretin ardından Erdoğan, ABD Başkanı Joe Biden'dan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

Washington'u Suriye'deki teröristleri desteklemekle suçladı ve ABD'nin Türk F-16'larını güncellemek ve sürdürmek için ekipmanı sağlama konusunda güvenilemeyeceğini öne sürdü. Erdoğan, bu çabanın bir parçası olarak Eylül ayı sonlarında Rusya'nın Soçi kentine giderek burada Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldi.

Bu toplantıdan sonra, iki ülkenin savaş motorları, denizaltılar ve roket motorları üzerindeki çalışmaları içerecek şekilde savunma işbirliğini derinleştirebileceğini duyurdu. Erdoğan, Rusya'dan ikinci bir S-400 bataryası ithal edebileceğinin de sinyalini verdi.

ABD'nin F-16'ları Türkiye'ye satmakta çıkarı var. Türk hükümeti bir NATO üyesi ve Suriye üzerindeki gerilimler dördüncü nesil uçakların satışını olumsuz etkilememeli.

Ancak güven bu kadar kötü bir şekilde kırılmışken, Ankara'nın ABD'li politika yapıcıların “Türkiye'yi kaybetme” endişeleri üzerinden ihracata imza atacağını varsayması akıllıca değil. Rusya kartını oynamak istenilen etkiyi göstermeyebilir.

Gerçek şu ki, Washington ne yaparsa yapsın, ABD ve Türkiye savunma sanayisi ayrışmasında hızla son aşamaya geliyor. Eski işbirliği şimdi, yerli savunma sistemleri geliştirmek ve ABD dışı tedarikçiler bulmak için kendi kendine yetmeyi amaçlayan Türk çabası lehine sona eriyor.

Türkiye'nin Amerikan savunma firmalarıyla işbirliği eskisi kadar kolay değil. 2017'de ABD Kongresi, Rusya'nın seçim müdahalesine, “Amerika'nın Düşmanlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı koyma Yasası”nı kabul ederek yanıt verdi. Bu yasa, Rusya'ya yaptırımlar getirdi, ancak aynı zamanda Rus devletine ait savunma sanayilerinden silah satın alan üçüncü ülkelere yönelik yaptırımları da kapsamına aldı.

Türkiye, S-400 füzelerini satın aldığında önemli işlem eşiğini karşıladı ve ardından sistemi Temmuz 2019'da teslim aldı. Ancak Trump yönetimi yaptırımları uygulamayı erteledi. Gecikme, Erdoğan'ın otokratik kişiliğinin eşit derecede diktatörce fikirli bir ABD başkanının, “otoriter bir kardeşliğin” tuzağına düştüğü yönünde spekülasyonlara yol açtı.

Bunda doğruluk payı var. Yazarın ABD'li yetkililerle yaptığı röportajlara göre, Trump, Türk liderle yaptığı telefon görüşmeleri sırasında ve sonrasında sık sık "Ben her zaman sert olanları severim" esprisi yapardı. Ancak yaptırımların uygulanmasındaki gecikme, Türkiye için bir pirus zaferiydi.

Kongre, Trump'ın 2020 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'ndaki eylemsizliğine yaptırımlarla ilgili dili sıkılaştırarak ve yürütmenin süreçteki rolünü sınırlayarak yanıt verdi. Bölüm 1245, Kongre'nin Türkiye'ye gelecekteki silah satışları konusundaki ruh halini açıkça vurgulamaktadır.

Metin, yaptırımların kaldırılmasının veya F-35'in transferinin, Ankara'nın “artık S-400'e sahip olmadığı” ve S-400'ü tedarik etmeyeceğine dair “güvenilir güvenceler vermediği” sürece gerçekleşemeyeceğini belirtiyor.

Başkan Biden'ın bir sonraki Türkiye Büyükelçisi olarak seçildiği eski Senatör Jeff Flake'in onaylanması sırasında, Senato Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Robert Menendez, Kongre’nin duruşunu açıkça dile getirdi:  “S-400'lerin gidişatında dramatik bir değişiklik olmadığı sürece Türkiye'ye yeni silah sistemlerinin satışını mümkün görmüyorum."

Türkiye ve ABD, Trump döneminde S-400 konusunda bir uzlaşmaya varsaydı, ABD yaptırımlarına ilişkin bu geniş yaptırımdan kaçınılabilirdi. Trump yönetimi S-400’lerde yaptırımlardan kaçınmak için bir uzlaşma önerdi: Füze sisteminin depoda tutulması ve etkinleştirilmemesi gerekiyordu.

Bu uzlaşma, Türkiye'nin F-35'e yeniden erişmesine izin vermeyecekti, ancak yaptırımların uygulanmasından kaçınabilir ve Kongre'nin silah ihracatı üzerindeki ablukasını hafifletebilirdi. Bunun yerine, Türk hükümeti sistemi Ekim 2020'nin sonlarında test etmeyi seçti ve bu da Trump yönetiminin görevdeki son aylarında Türkiye'ye yaptırım uygulamasına yol açtı. Trump yönetimi kararı geciktirerek Kongre'yi yaptırımlarla ilgili dili sıkılaştırmaya ve Türkiye'ye askeri satışları engellemeye zorladı.

Türk Hava Kuvvetleri, Temmuz 2016'daki başarısız darbe girişiminin ardından ciddi bir kriz yaşadı. Subayların girişimi müteakip tasfiyeleri, hava kuvvetlerinde pilot-uçak oranı üzerinde zararlı bir etkiye sahipti. Bununla birlikte, Türk F-16 filosu, Suriye iç savaşının başlangıcından bu yana sınır devriyesi için ve ayrıca 2015'ten bu yana PKK ile mücadele misyonları sırasında ve 2020’de Türkiye'nin İdlib operasyonlarını desteklemek için yaygın olarak kullanıldı.. Türk F-16 filosu büyük ama yaşlanıyor. Ankara, tüm eski F-4 filosunu ve belirsiz sayıda F-16'yı 100 F-35A ile değiştirmeyi amaçlamıştı.

F-35'in kaybı, Türk savunma planlamasını alt üst etti ve hava kuvvetlerinin savaş filosunun geleceği hakkında yaptığı önemli varsayımlarını baltaladı. Bu anlamda, F-35'i daha eski modellerle değiştirmeye yönelik mevcut çaba mantıklı: Block 70 avcı uçağı, F-35 ile belirli sensör özelliklerini paylaşıyor ve yetenekli yerli bir uçak inşa etmek için gereken on yıl veya daha fazla süre boyunca hava kuvvetlerinin ihtiyacını karşılamaya yardımcı olabilir.

Türkiye bu ihtiyacını Rusya’dan karşılayabileceğini söylüyor. Türk Hava Kuvvetleri'nin lojistik ve bakım operasyonlarının tamamının F-16 ve diğer ABD menşeli savaş uçaklarına bağlı olduğu göz önüne alındığında, bu yaklaşım çok az ekonomik anlam ifade ediyor. Buna rağmen, Türk siyasi seçkinleri, Rusya ile ikili ilişkilere daha fazla yatırım yapmanın askeri destek ve lojistikle ilgili dar endişelerin ötesinde faydaları olduğuna karar verebilir.

F-16 satın alma ve revize kitleri için Türkiye'den gelen talep mektubu, Ankara'nın F-35'siz bir gelecek için somut hazırlıklar yaptığının ilk göstergesi. Ankara bugüne kadar TF/X olarak adlandırılan yerli olarak üretilen bir avcı uçağına daha fazla yatırım için hareket edeceğini öne sürdü. Program iddialı ve motor tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle tökezledi.

Ankara, Rolls Royce'a yaklaştı, ancak iki taraf, kısmen Katarlı bir savunma firmasına ait bir Türk firmasının hassas fikri mülkiyete erişim kazanacağı endişeleri üzerine teknoloji paylaşımı konusunda anlaşmaya varamadı. Sonraki yıllarda Ankara, TF/X ile nihai entegrasyon için kendi motorunu geliştirmeye çalışırken aynı zamanda sessizce Rolls Roycel'a görüşmelere devam etti. İlk TF/X uçağının General Electric ile ortak üretim anlaşmasıyla Türkiye'de yerel olarak monte edilen F110 motorunu kullanması planlanıyor.

Türk siyasi seçkinleri, Washington'dan kurtulmanın yararlarının, ABD'den ayrılmanın neden olduğu kısa vadeli sorunlardan daha ağır bastığına karar verebilir. Bu, Ankara'nın şu anda geliştirilmekte olan insansız ve döner kanatlı hava araçları için alternatif motor tedarikçileri bulma çabalarını hızlandıracaktır.

Alternatif tedarikçiler bulmak, ABD menşeli teçhizatı içeren Türk yapımı savunma ürünlerinin yeniden ihracatına yönelik Amerikan kısıtlamalarını da ortadan kaldıracaktır. Bu yaklaşım, Avrupa ve Amerika ile on yıla yakın süredir devam eden gerilim dönemlerinde Ankara'nın savunma sanayisini koruyabilir.

Ancak bu arada, Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının Türk hükümetinin boğuşması gereken bir dizi ikincil etkisi oldu. Türkiye'nin 40 yeni F-16 talebi, seçim yapmak zorunda kaldığında Ankara'nın Amerikan menşeli bir avcı uçağı kullanmaya devam etmeye istekli olduğunun açık bir göstergesi.

F-35'in kaybı da TF/X projesine aciliyet katıyor. Şu an itibariyle Ankara'nın beşinci nesil bir savaş uçağını sahaya sürmek tek seçeneği. Bu proje gecikmelerle gölgelendi ve bu programın nihayetinde çok sayıda Türk yapımı savaşçı üretimiyle sonuçlanıp sonuçlanmayacağı belli değil.

ABD Kongresi, gelecekteki silah ihracatının S-400 sorununun çözülmesine bağlı olduğunu açıkça belirtti. Biden yönetimi, iktidara geldiğinden beri bu konuda Kongre ayrıcalığına saygı gösteriyor. Bu talebin ABD sisteminde çıkmaza girme olasılığı yüksektir. Türk yetkililerin S-400 konusunda ciddi bir uzlaşmayı düşünmeleri akıllıca olacaktır. Türk Hava Kuvvetleri'nin geleceği karanlık ve tek bir S-400 bataryasının yaratacağı sorunlara değmez.

Ancak Ankara farklı düşünebilir ve Rusya'ya dönmeyi tercih edebilir. Türkiye'nin S-400'ü orijinal olarak satın alması hiçbir anlam ifade etmedi. Ankara, ABD veya Avrupa alternatiflerini satın alabilirdi ve bu Rus sistemini tedarik etmenin yaptırımlara ve dünyanın ihracat için inşa edilmiş tek beşinci nesil savaş uçağının kaybına yol açacağı konusunda çok sayıda uyarı aldı. Ancak Türk sivil liderliği, bu sonuçlara rağmen Washington'a meydan okudu ve Türkiye'nin şu anda Murted Hava Kuvvetleri Üssü'nde operasyonel bir S-400'ü var.

Basitçe söylemek gerekirse, her iki taraf da uzlaşmalıdır. Ancak her iki taraf da muhtemelen uzlaşmaya varamayacakları gerçeğine hazırlıklı olmalıdır.

Captcha işaretlenmemiş.
Diğer Haberler
"Erkeklerde oyun, kızlarda müzik bağımlılığı arttı"
"Erkeklerde oyun, kızlarda müzik bağımlılığı arttı"
Motosiklet şebekesine 5 tutuklama
Motosiklet şebekesine 5 tutuklama
Emoji ile tepki verilecek
Emoji ile tepki verilecek
Geçinemiyoruz, yoksulluk artıyor en çok da kadınlar yoksullaşıyor
Geçinemiyoruz, yoksulluk artıyor en çok da kadınlar yoksullaşıyor
İhtiyacımız olan tüketim malları bile lükse dönüştü
İhtiyacımız olan tüketim malları bile lükse dönüştü
Ankara, davacılara 2 milyon 135 bin Euro tazminat ve masraf ödeyecek
Ankara, davacılara 2 milyon 135 bin Euro tazminat ve masraf ödeyecek
Şehit Uzman Çavuş Dinç son yolculuğuna uğurlandı
Şehit Uzman Çavuş Dinç son yolculuğuna uğurlandı
Gaziantep genelinde 305 okula kütüphane kazandırılacak
Gaziantep genelinde 305 okula kütüphane kazandırılacak
Ankara'da Gaziantep ve Bursa buluşması
Ankara'da Gaziantep ve Bursa buluşması
Türkiye Kamu Sen ilk kurulduğu gün nereyse orada duruyor
Türkiye Kamu Sen ilk kurulduğu gün nereyse orada duruyor
Sanayimizin sorunlarına ortak çözümler bulunması sağlanacak
Sanayimizin sorunlarına ortak çözümler bulunması sağlanacak
Erdoğan: Afgan ekonomisini ayağa kaldırmak lazım
Erdoğan: Afgan ekonomisini ayağa kaldırmak lazım
Metruk binalara adres bildirimine izin verilmeyecek
Metruk binalara adres bildirimine izin verilmeyecek
"20 yıldır iktidarda olan parti ‘eğitimde fırsat eşitliği’ şurası düzenliyor. Başarısızlığın bir itirafıdır bu"
"20 yıldır iktidarda olan parti ‘eğitimde fırsat eşitliği’ şurası düzenliyor. Başarısızlığın bir itirafıdır bu"
'Cumhurbaşkanı 7 yıllığına seçilecek, aktif siyasete dönemeyecek'
'Cumhurbaşkanı 7 yıllığına seçilecek, aktif siyasete dönemeyecek'
Hekimler Ankara'ya ulaştı: Emek de bizim, söz de bizim
Hekimler Ankara'ya ulaştı: Emek de bizim, söz de bizim
Avrupa Birliği, kadına yönelik şiddete dikkat çekecek
Avrupa Birliği, kadına yönelik şiddete dikkat çekecek
Ticari ilişkilerimizi geliştirmek istiyoruz
Ticari ilişkilerimizi geliştirmek istiyoruz
PKK/KCK operasyonunda 6 şüpheli tutuklandı
PKK/KCK operasyonunda 6 şüpheli tutuklandı
Kayıp iki gencin cansız bedenleri fıstık bahçesinde gömülü bulundu
Kayıp iki gencin cansız bedenleri fıstık bahçesinde gömülü bulundu
Hatem Hastanesi’nin kurucularından Op. Dr. Temur Bülbül hayatını kaybetti
Hatem Hastanesi’nin kurucularından Op. Dr. Temur Bülbül hayatını kaybetti
Fıstıklık Mahallesindeki sosyal tesis yakında hizmete girecek
Fıstıklık Mahallesindeki sosyal tesis yakında hizmete girecek
3 kilo 950 gram esrar ele geçirildi
3 kilo 950 gram esrar ele geçirildi
Kentsel dönüşüm ve yol açma çalışmaları devam ediyor
Kentsel dönüşüm ve yol açma çalışmaları devam ediyor
Asker uğurlama konvoyu oluşturan 9 aracın sürücüsü ışıklarda durarak yolu kapattı. Araçlardan çıkan 8 genç yol ortasında çiftetelli oynadı
Asker uğurlama konvoyu oluşturan 9 aracın sürücüsü ışıklarda durarak yolu kapattı. Araçlardan çıkan 8 genç yol ortasında çiftetelli oynadı
Her türlü şiddete cezasızlık kadınlara yönelik şiddet artırıyor
Her türlü şiddete cezasızlık kadınlara yönelik şiddet artırıyor
Artan ham madde fiyatları sektörü çok endişelendiriyor
Artan ham madde fiyatları sektörü çok endişelendiriyor
İktidarın nasıl bir çaresizlik içerisinde olduğu ortada
İktidarın nasıl bir çaresizlik içerisinde olduğu ortada
e-Devlet şifreli, dublörlü dolandırıcılık
e-Devlet şifreli, dublörlü dolandırıcılık
Gezici Protez Merkezi, şehir şehir gezerek hizmet verecek
Gezici Protez Merkezi, şehir şehir gezerek hizmet verecek
Kanser tedavi gören öğretmene sürpriz kutlama
Kanser tedavi gören öğretmene sürpriz kutlama
Korkut Eken’den Osman Kavala açıklaması
Korkut Eken’den Osman Kavala açıklaması
Kadınların iş arama oranı yüzde 11 azaldı
Kadınların iş arama oranı yüzde 11 azaldı
CHP’li Erbay: Sağlıkta dönüşüm dediler sistemi çökerttiler
CHP’li Erbay: Sağlıkta dönüşüm dediler sistemi çökerttiler
Birleştirilmiş Gezi davasında ikinci duruşma; savcı, Osman Kavala'nın tutukluluğunun devamına karar verilmesini talep etti
Birleştirilmiş Gezi davasında ikinci duruşma; savcı, Osman Kavala'nın tutukluluğunun devamına karar verilmesini talep etti
Yabancıların gelinlik adresi Türkiye
Yabancıların gelinlik adresi Türkiye
Şüpheli adresten uyuşturucu ve tüfek çıktı
Şüpheli adresten uyuşturucu ve tüfek çıktı
Bin 528 paket gümrük kaçağı sigara ele geçirildi
Bin 528 paket gümrük kaçağı sigara ele geçirildi
Mahalle sakinleri kış aylarını sorunsuz geçirecek
Mahalle sakinleri kış aylarını sorunsuz geçirecek
Kayseri'de 42 milyon TL'lik dolandırıcılık davası
Kayseri'de 42 milyon TL'lik dolandırıcılık davası
Şahin: “Erkeklerin, neden şiddette başvurduklarını anlamamız gerekiyor”
Şahin: “Erkeklerin, neden şiddette başvurduklarını anlamamız gerekiyor”
4.5 kilo uyuşturucu madde ele geçirildi
4.5 kilo uyuşturucu madde ele geçirildi
Kayıt dışı ile etkin bir şekilde mücadele ediyoruz
Kayıt dışı ile etkin bir şekilde mücadele ediyoruz
İnşaatta dengesini kaybeden işçi zemine çakıldı
İnşaatta dengesini kaybeden işçi zemine çakıldı
Son 24 saatte 24 bin 467 vaka, 222 ölüm
Son 24 saatte 24 bin 467 vaka, 222 ölüm
DEVA Partisi’nden Gürcan gözaltına alındı
DEVA Partisi’nden Gürcan gözaltına alındı
‘Şapkadan tavşan çıkarmaya' çalışıyorlar
‘Şapkadan tavşan çıkarmaya' çalışıyorlar
Suriye sınırından bir şehit daha…
Suriye sınırından bir şehit daha…